Güney Afrika’da asker sokağa indi: Göçmen karşıtı şiddet olayları durdurulamıyor

Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, göçmen karşıtı gösteriler ve şiddet olayları nedeniyle KwaZulu-Natal eyaletinde 510 asker görevlendirdi. Cumhurbaşkanlığının 27 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre askerler, Güney Afrika Polis Teşkilatına (SAPS) destek vermek üzere Operation Prosper kapsamında görev yapacak. Yetkililerin açıkladığı görev dönemi 9 Ekim’de başladı ve 30 Kasım’da sona erecek.

Ordu birliklerinin temel görevi eyalette kamu düzeninin korunması için polisle birlikte çalışmak. Cumhurbaşkanlığı, askerlerin ihtiyaç halinde polise destek vermek üzere hazır tutulacağını bildirdi. Görevlendirmenin tahmini maliyeti 34 milyon 82 bin 720 rand olarak açıklandı. Kararın dayanağı Güney Afrika Anayasası’nın 201. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi.

510 asker hangi tarihler arasında görev yapacak?

Operation Prosper kapsamındaki bu birlikler için görev süresi 9 Ekim–30 Kasım 2026 olarak belirlendi. Cumhurbaşkanı Ramaphosa, görevlendirme kararını Ulusal Meclis Başkanı Thoko Didiza ve Ulusal Eyaletler Konseyi Başkanı Refilwe Mtsweni-Tsipane’ye bildirdi. Eyewitness News’in 26 Ekim tarihli haberinde parlamentoya gönderilen yazının 21 Ekim tarihini taşıdığı ve birliklerin Durban’ın bazı kesimlerinde görev yapmaya başladığının bildirildiği aktarıldı.

Ülkedeki kamu yayıncısı SABC’nin 27 Ekim haberine göre askerler KwaZulu-Natal’da polis operasyonlarına destek sağlayacak. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Vincent Magwenya, güvenlik personelinin şiddetin yeniden yaşanabileceği durumlarda hazır bulunacağını söyledi. Görevlendirme için Cumhurbaşkanlığınca duyurulan tarih 27 Ekim; operasyonun başlangıç tarihi 9 Ekim.

Durban’daki göçmen karşıtı protestolarda neler yaşandı?

KwaZulu-Natal’ın en büyük kenti Durban’da ekim ayı boyunca göçmen karşıtı yürüyüşler düzenlendi. 8 Ekim’de kentte ve Johannesburg’un Soweto bölgesinde yaşanan olaylar sırasında bazı araçlar ateşe verildi, işyerleri yağmalandı. Reuters’ın 27 Ekim tarihli haberine göre protestoların ardından güvenlik güçlerinin görevlendirilmesi genişletildi. Eyaletteki askerî destek kararının takvimi, şiddet olaylarının yaşandığı dönemin hemen sonrasında başlıyor. Reuters ayrıca geçen haftalarda göçmen karşıtı grupların ülke genelinde yeni protesto çağrılarında bulunduğunu aktardı.

Durban’da 22 Ekim günü yaklaşık 50 kişinin saldırdığı yabancı uyruklu bir erkek hayatını kaybetmişti. Güney Afrika polisi ertesi gün olaylarla bağlantılı olarak beş kişiyi sorguya aldı. Transit Haber’in 25 Ekim’de yayımladığı cinayet haberi saldırının Dr Pixley kaSeme Caddesi’nde meydana geldiğine ilişkin polis ve SABC açıklamalarını içeriyor.

Reuters, son aylarda ülkenin farklı bölgelerinde yabancıların hedef alındığı yürüyüşler düzenlendiğini bildirdi. Gelecek yerel yönetim seçimleri 4 Kasım’da yapılacak; askerlerin görev dönemi bu tarihten sonra da devam edecek. Reuters, eyalette 8 Ekim’deki gösteriler sırasında yaşanan şiddeti de bu kararın arka planında ele alıyor.

Anayasa Mahkemesinin iltica kararı neden tartışılıyor?

Cumhurbaşkanlığı, son şiddet olaylarını mülteci mevzuatına ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı hakkında yayılan yanlış bilgilerle ilişkilendirdi. 7 Temmuz 2026 tarihli Scalabrini Centre kararında mahkeme, sığınma başvurusunda bulunan kişilerin usule ilişkin eksiklikler nedeniyle dosyaları esastan incelenmeden mültecilik sürecinin dışına çıkarılmasına yol açan bazı yasal hükümleri Anayasa’ya aykırı buldu. Mahkeme, ülkeye giriş veya başvuru usullerine uyulmamasının sığınma talebinin esastan incelenmesini engellemesine karşı çıktı. Karar, 1998 tarihli Mülteciler Yasası’nın 4(1)(f), 4(1)(h), 4(1)(i) ve 21(1B) maddeleriyle ilgili. Mahkeme, usule ilişkin aykırılıklar nedeniyle kişilerin sığınma taleplerinin özü incelenmeden süreçten çıkarılmasına karşı yapılan anayasal başvuruyu değerlendirmişti.

Mahkeme gerekçesinde, sığınma taleplerinin değerlendirilmesinde geri göndermeme ilkesine uyulmasını ve başvuru sahiplerinin koruma taleplerinin içeriğinin incelenmesini ele aldı. İçişleri Bakanlığı 7 Temmuz’da karara uyacağını, sonuçlarını inceleyeceğini açıkladı. Daha sonra sığınma işlemlerine ilişkin genelge ve uygulamalar protestoların konusu oldu. Yargılama, Batı Cape Yüksek Mahkemesinin 15 Mayıs 2025 tarihli hükümleri geçersiz sayan kararının Anayasa Mahkemesince onaylanmasına ilişkin süreçti.

Ekim ayı başında 24 aracın yakıldığı gösterilerin ardından sığınma genelgesi geri çekilmişti. İçişleri Bakanlığı daha sonra sığınma başvurularında çevrim içi ön kayıt düzenlemesini duyurdu.

Operasyonun maliyeti ne kadar?

Operation Prosper kapsamında KwaZulu-Natal’daki 510 asker için hesaplanan kamu harcaması 34.082.720 rand. Reuters, 27 Ekim’de bu tutarı yaklaşık 2,05 milyon ABD doları olarak aktardı. Açıklamada askerlerin görev süresinin 30 Kasım’da tamamlanacağı belirtildi; Güney Afrika Savunma Kuvvetleri (SANDF) birlikleri polis faaliyetlerine yardımcı olacak. Cumhurbaşkanlığının maliyet hesabı, birliklerin ilan edilen görevlendirme dönemine ilişkin tahmini harcamayı kapsıyor.

Cumhurbaşkanı Ramaphosa’nın kararının Parlamento’ya iletilmesi, askerlerin iç güvenlik faaliyetleri için görevlendirilmesine ilişkin anayasal bildirim sürecinin bir parçası. Operation Prosper adıyla yürütülen asker-polis iş birliği, daha önce Güney Afrika’nın başka bölgelerindeki güvenlik operasyonlarında da kullanıldı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Güney Afrika’da 50 kişinin saldırdığı yabancı öldü: 5 kişi sorgulandı

Meksika’da göçmen kafilesi Escuintla’ya ulaştı: Sıradaki durak Mapastepec

ABD’de göçmen gözaltı merkezinde ölüm: Açlık grevinde zorla besleme iddiası

ABD’de 980 bin sınır dışı işlemi: Yüzde 20’sinde mahkûmiyet kaydı var