AB’nin Kanada’ya ortak üyelik teklifinde değişiklik: İfade taslaktan çıkarıldı

Kanada için ortak üyelik önerisi, 29 Ekim 2026’da Montreal’de başlayan Avrupa Birliği–Kanada Zirvesi öncesinde üye ülkelerin itirazlarıyla karşılaştı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in eylülde ortaya attığı model için kullanılan ‘ortak üyelik’ ifadesi, zirvede kabul edilmesi planlanan ortak bildirinin son taslağından çıkarıldı. Reuters’ın 28 Ekim’de ulaştığı taslağa göre taraflar bunun yerine Kanada ile AB arasında daha yakın ortaklık geliştirilmesi hedefinde uzlaştı. Nihai bildirinin 30 Ekim’de yayımlanması bekleniyor.

Avrupa Komisyonu, isim değişikliğine rağmen Kanada ile ilişkileri derinleştirmeyi savunuyor. Komisyonun 29 Ekim tarihli resmî basın toplantısında sözcülük, yeni ilişkiyi tam üyeliğe uzanmayan yakın bir ortaklık olarak tanımladı. Açıklamada, önerinin Avrupa Parlamentosu, üye ülkeler ve Kanada ile görüşüleceği belirtildi. Kanada Başbakanı Mark Carney de önceki gün yaptığı değerlendirmede, zirvenin yeni ortaklık için yaklaşık bir yıllık müzakere sürecini başlatacağını anlattı.

Kanada için ortak üyelik neden itiraz gördü?

Von der Leyen, Kanada için ortak üyelik fikrini 16 Eylül’de Avrupa Parlamentosunda duyurdu. Avrupa Komisyonunun AB–Kanada ilişkileri sayfasında Kanada, bu yönde davet edilen ilk ülke olarak tanıtılıyor. Komisyon, ortak ekonomik güvenlik alanı oluşturma, kritik ham madde yatırımları, dijital ticaretin kolaylaştırılması ve savunma sanayilerinin yakınlaştırılması gibi konuları yeni ilişki modelinin olası alanları arasında sıralıyor.

‘Ortak üye’ statüsü, AB’nin yürürlükteki kurucu antlaşmalarında tanımlanmıyor. Euronews’ün 28 Ekim tarihli haberinde Almanya’nın başını çektiği itirazlara Fransa, İtalya ve Yunanistan’ın da katıldığı bildirildi. İtirazların ardından bu kavram ortak bildiri taslağından çıkarıldı. Taslağın önceki metninde statünün 2027 zirvesine kadar tanımlanması hedefleniyordu; revizyon sonrasında bu hedef daha genel bir yakınlaşma ifadesiyle anlatıldı.

Euronews’ün 29 Ekim tarihli haberinde Komisyon Başsözcüsü Paula Pinho, üye devletlerin ilk ifadede uzlaşamadığını ancak yakınlaşma hedefinin korunduğunu söyledi. Komisyon, Kanada için ortak üyelik önerisini savunurken Berlin ve diğer başkentler yeni ilişkinin kapsamının somut anlaşmalarla belirlenmesini istiyor.

Montreal zirvesinde hangi alanlarda anlaşma aranıyor?

AB Konseyinin 29–30 Ekim zirve gündeminde ticaret ve savunma iş birliği görüşülecek. Gündemde kritik ham maddeler ile dijital teknolojiler de bulunuyor; araştırma ve gençlerin hareketliliği ayrıca ele alınacak. AB Konseyi Başkanı António Costa ve Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, zirvede AB’yi temsil ediyor. Ev sahibi Kanada’nın başbakanı Mark Carney, ilişkileri ‘Gelecek için İttifak’ başlığıyla ilerletmeyi öneriyor. Toplantının sonunda tarafların ortak siyasi bildiri açıklaması planlanıyor.

Kanada Başbakanlığının 25 Ekim duyurusunda enerji ve kritik minerallere ilişkin iş birliği hedefleri açıklandı. Ottawa ayrıca yapay zekâ ile kuantum teknolojilerindeki ortak projelere öncelik veriyor. Kanada hükümeti, AB’nin ülkenin ikinci büyük mal ve hizmet ticareti ortağı olduğunu, iki tarafın 2025 ticaret hacminin yaklaşık 178 milyar Kanada dolarına ulaştığını açıkladı. Bu değer Kanada makamlarının kullandığı Kanada doları cinsinden toplamdır; AB Konseyinin avro bazlı istatistikleri farklı para birimiyle yayımlanıyor.

Görüşmelerin savunma ayağı daha önce başlatılmış bir iş birliğine dayanıyor. AB Konseyinin 27 Ekim basın açıklaması, tarafların Haziran 2025’te savunma ve güvenlik ortaklığı imzaladığını ve Kanada’nın AB’nin SAFE savunma sanayisi aracına katıldığını hatırlatıyor. Kanada Başbakanlığına göre ülke Şubat 2026’da SAFE girişimine katılan ilk Avrupa dışı ülke oldu. SAFE iş birliği, Kanada için ortak üyelik görüşmeleri sürerken savunma sanayisinde üzerinde çalışılan somut ortaklık alanlarından biri. AB Konseyi, 2025’te iki taraf arasındaki mal ve hizmet ticaretini yaklaşık 130 milyar avro olarak veriyor. Birlik ve Kanada arasındaki ekonomik ilişkilerin temelinde CETA kapsamındaki ticaret düzenlemeleri ile stratejik ortaklık anlaşması bulunuyor. Zirvede yeni ortaklık projeleri bu anlaşmaların üzerine kurulacak şekilde görüşülüyor.

Yeni model seyahat ve çalışma haklarını nasıl ilgilendiriyor?

Montreal gündemindeki başka bir konu gençlerin hareketliliği. Reuters’ın taslak üzerinden aktardığı ayrıntılarda, Avrupa ile Kanada arasında gençlerin karşılıklı iş deneyimi edinmesine yönelik imkânların geliştirilmesi ve iki kıta arasındaki deniz altı veri kablosu bağlantıları da sıralanıyor. Taraflar ayrıca Kanada’dan Avrupa’ya sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatı konusunda ortak fizibilite çalışması seçeneğini görüşüyor. Bu başlıklar, zirve sonrası açıklanacak metinde hangi takvimin ve araçların kabul edileceğiyle netleşecek.

Transit Haber’in daha önce yayımladığı Kanada–AB vizesiz çalışma görüşmeleri haberinde gençlere yönelik karşılıklı hareketlilik önerileri aktarılmıştı. Montreal toplantısı bu gündemi ekonomik ve siyasi iş birliği başlıklarıyla birlikte ele alıyor. Resmî zirve gündemindeki hareketlilik başlığı, gençlerin eğitim ve iş deneyimi alanlarındaki karşılıklı iş birliğinin geliştirilmesini içeriyor. Uygulama ayrıntıları, tarafların sonraki müzakere gündeminde yer alacak.

ABD ile ticaret ilişkileri görüşmelere nasıl yansıyor?

ABD ile yaşanan ticaret gerilimi, Kanada yönetiminin Avrupa’yla ekonomik bağlarını genişletme arayışına eşlik ediyor. Associated Press’in 29 Ekim haberinde Carney hükümetinin ihracat pazarlarını çeşitlendirme ve teknoloji ile savunma alanlarında yeni ortaklıklar kurma hedefi anlatılıyor. Kanada’nın ABD pazarına bağımlılığı, ülkenin Avrupa ile yakınlaşma arayışında kullanılan başlıca ekonomik göstergelerden biri.

ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’nın AB ile özel statüye yönelmesine daha önce karşı çıkmıştı. Transit Haber’in Trump’ın Kanada–AB yakınlaşmasına ilişkin tehditlerini aktardığı haberinde ABD Başkanı’nın ticaret ilişkilerine yönelik açıklamaları bulunuyor. ABD–Kanada ticaret anlaşmazlığının siyasi boyutunu anlatan ayrı haber ise Ottawa yönetiminin ABD karşısında izlediği yaklaşımı ele alıyor. Montreal zirvesindeki ortaklık görüşmeleri, iki ülke arasındaki mevcut ticaret anlaşmazlıklarının sürdüğü bir dönemde yapılıyor.

Yeni ilişki için yapılacak müzakerelerde Kanada için ortak üyelik teklifinin hukuki çerçevesi de tartışılacak. Liderlerin 29 Ekim’de ele aldığı yakın ortaklık hedefi, taslakta kullanılan yeni ifadeye dayanıyor. Ortak açıklamanın 30 Ekim’deki toplantıların ardından yayımlanması bekleniyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

WSJ: ABD, Körfez ülkelerini İran’a yeni saldırı ihtimaline karşı uyardı

İran savaşı ABD’nin bölgedeki askerî yükünü artırıyor: INSS analizi

Andorra’nın AB anlaşması konut ve göç tartışmasını büyüttü: Referandum yapılacak

ABD, Afgan müttefiklerin yakınlarını Pakistan’a göndermeye hazırlanıyor