İngiliz ve Fransız savaş uçakları nükleer tatbikatta buluştu: RUSI yeni işbirliğini inceledi

Fransa İngiltere nükleer işbirliği, İngiliz düşünce kuruluşu RUSI’nin 30 Ekim 2026’da yayımladığı araştırmada ele alındı. Araştırmacı Darya Dolzikova, Fransa ve Birleşik Krallık hava kuvvetlerinin 20–21 Ekim’de düzenlediği Operation Rummy tatbikatını Avrupa’nın nükleer caydırıcılığı bakımından değerlendirdi. Fransız Rafale uçakları bir nükleer saldırı görevini simüle ederken İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetlerinin (RAF) Typhoon uçakları eskort görevi üstlendi. Tatbikat, iki ülkenin hava kuvvetlerinin bu görev türündeki ilk ortak uçuşu oldu.

İngiltere Savunma Bakanlığının 23 Ekim duyurusuna göre uçaklar Fransa’nın kuzeydoğusundaki Saint-Dizier Hava Üssü’nden kalktı ve Akdeniz üzerinde birlikte görev yaptı. Bakanlık, tatbikatta gerçek nükleer silah bulunmadığını açıkça bildirdi. Fransa ve İngiltere, tatbikatın 2025 tarihli Northwood Bildirisi kapsamında yürütülen savunma işbirliğinin parçası olduğunu duyurdu.

Fransa İngiltere nükleer işbirliği RUSI analizinde nasıl ele alındı?

Darya Dolzikova’nın RUSI’de yayımlanan analizinde, İngiliz Typhoon uçaklarının Fransız nükleer görevine konvansiyonel eskort sağlaması üzerinde duruluyor. Dolzikova, böyle bir desteğin gerçek bir çatışmada İngiltere’yi operasyonun parçası hâline getirebileceğini ve misilleme riski doğurabileceğini yazdı. Analizde, hava savunması amacıyla kullanılan Typhoon uçaklarının Fransız hava kuvvetlerine destek verme yeteneği ayrıntılı biçimde ele alındı.

Fransa’nın nükleer kuvvetleri üzerindeki ulusal karar yetkisi, Dolzikova’nın sıraladığı temel sınırlamalardan biri. Fransız Stratejik Hava Kuvvetleri kendi nükleer görevini bağımsız biçimde planlıyor. Araştırmacı, Paris’in gerçek bir nükleer operasyonda yabancı uçakların desteğine ne ölçüde dayanmak isteyeceğinin henüz belirsiz olduğunu belirtti. Daha karmaşık ortak tatbikatlar olası işbirliği alanı olarak değerlendirilirken ortak hedefleme ve nükleer planlama uzak bir ihtimal olarak aktarıldı.

İngiliz Typhoon uçaklarının görevindeki fark ne?

RAF Typhoon uçakları Operation Rummy sırasında Fransız Rafale uçaklarına eşlik etti. İngiltere Savunma Bakanlığı, bu görevde nükleer saldırı kısmının Fransız uçakları tarafından yalnızca simüle edildiğini belirtti. Savunma Bakanlığı ayrıca İngiltere’nin NATO nükleer görevine katılmak için 12 adet F-35A alacağını açıkladı. Dolzikova, RAF’ın NATO bünyesindeki planlanan çift kabiliyetli uçak göreviyle Fransa’nın bağımsız hava kaynaklı nükleer kuvvetlerinin farklı komuta düzenlerine tabi olacağını yazdı.

Fransız hava kuvvetleri ulusal nükleer silahlarını kullanma sorumluluğunu taşırken İngiltere’nin NATO kapsamında üstleneceği hava görevi Amerikan B61 bombalarıyla ilişkilendiriliyor. Dolzikova’ya göre iki kuvvet, personel eğitimi ve uçakların konvansiyonel ile nükleer görevler arasında yönetilmesi konusunda deneyim paylaşabilir. Analizde İngiltere’nin yeniden bağımsız, hava araçlarından fırlatılan bir nükleer kapasite kurması ise mevcut bir hükümet programı olarak sunulmadı.

Fransa neden NATO’nun nükleer planlamasından ayrı hareket ediyor?

Fransa, NATO üyesi olmasına rağmen İttifakın Nükleer Planlama Grubuna katılmıyor. Ülkenin nükleer caydırıcılığı ve bu kuvvetlerin kullanımı hakkındaki kararlar Fransız devletine ait. İngiltere ise NATO’nun nükleer planlama yapısında bulunuyor. RUSI araştırması, bu kurumsal farkların Avrupa ülkeleri arasında daha kapsamlı nükleer koordinasyon kurulmasını zorlaştırdığını değerlendiriyor.

Dolzikova, Fransa’nın diğer Avrupa ortaklarıyla geliştirdiği ileri caydırıcılık temaslarının NATO içindeki Amerikan nükleer güvencesiyle ilişkisini de ele aldı. İngiltere’nin Fransız kuvvetleriyle yürüttüğü tatbikat deneyiminin NATO eğitimine aktarılabileceğini savundu. Analizde Paris’in NATO Nükleer Planlama Grubuna yakın zamanda katılmasının beklenmediği yazıldı.

Operation Rummy tatbikatında hangi uçaklar kullanıldı?

Defense News’in 23 Ekim tarihli haberine göre Rafale ve Typhoon savaş uçaklarına hava yakıt ikmali sağlayan A330 MRTT uçakları da eşlik etti. Fransız Genelkurmay Başkanı Fabien Mandon, kuvvetlerin koordinasyon becerilerine ilişkin açıklama yaptı. Fransa’nın Operation Poker adıyla yürüttüğü nükleer görev tatbikatları, daha önce Fransız kuvvetlerinin ulusal eğitiminin parçasıydı. İngiliz uçaklarının Operation Rummy’ye katılması, Paris’in Londra ile yürüttüğü koordinasyon programında gerçekleşen somut yeni uygulama oldu.

Fransız Savunma Bakanı Catherine Vautrin, İngiliz uçaklarının Fransız nükleer tatbikatına ilk katılımını 23 Ekim’de duyurdu. İngiltere Savunma Bakanlığı da iki ülkenin nükleer kuvvetlerinin bağımsız olduğunu ve ulusal karar yetkisinin korunduğunu açıkladı. Reuters, iki ülkenin 2025’te nükleer kuvvetler arasındaki koordinasyonu güçlendirme kararı aldığını 23 Ekim haberinde hatırlattı.

Analizde Avrupa ülkeleri için hangi ortak eğitim seçenekleri ele alındı?

Dolzikova, gelecekte RAF uçaklarının Fransız Operation Poker tatbikatlarına katılmasını bir seçenek olarak önerdi. Diğer NATO ülkelerinin de Fransız kuvvetleriyle ortak eğitim düzenlemesi ve Fransa, İngiltere ile nükleer silahı bulunmayan bir müttefikin birlikte tatbikat yapması analizde tartışılan seçenekler arasında. Almanya’nın olası katılımı da araştırmacının örneklerinden biri. Bunlar RUSI’de yayımlanan öneriler; 30 Ekim itibarıyla ilan edilmiş yeni bir üçlü tatbikat takvimi değildi.

Fransa İngiltere nükleer işbirliği hakkında Dolzikova’nın değerlendirmesi, NATO’nun Avrupa’daki caydırıcılık düzenine ilişkin tartışmalarla bağlantılı. Türkiye de NATO üyesi. Transit Haber’de daha önce yayımlanan NATO komutanının Rusya kaynaklı tehditlere ilişkin açıklaması, Kaliningrad konusunda Rusya’nın nükleer uyarısı ve RUSI’nin Türkiye ile Katar güvenlik modellerini karşılaştırdığı araştırması bu dosyanın farklı güvenlik başlıklarına ait arka plan haberleri.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İngiltere’den Rusya’ya karşı bin gün uyarısı: Savunmaya hazırlık çağrısı

İsrailli bakan Gazze’yi tümüyle ele geçirip Filistinlileri Avrupa’ya göndermek istiyor