ABD seçimleri sonrası Türkiye için CAATSA, F-35 ve KAAN motoru tehlikesi: Yunan ve Rum basını yazdı

ABD’nin 3 Kasım 2026 ara seçimlerinden sonra F-35 ve KAAN üzerine yürütülen görüşmeler, 4 Kasım’da Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi merkezli üç yayının gündemine girdi. Demokratların Senato ve Temsilciler Meclisinde çoğunluğu elde ettiği yönündeki seçim projeksiyonlarının ardından Politis, Geopolitiki ve PhileNews, Türkiye’nin savaş uçağı taleplerini ve Kongredeki siyasi tutumları ayrı yönleriyle ele aldı. Kaynakların bir bölümü Türk basınındaki değerlendirmeleri, bir bölümü de Amerikalı siyasetçilerin daha önceki açıklamalarını aktardı.

Kıbrıs Rum Kesimi merkezli Politis’in 4 Kasım tarihli haberi, F-35 ve KAAN için Türk basınındaki değerlendirmeleri aktardı. Ekonomim gazetesi, F-35 alımı ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasını Kongredeki yeni siyasi dağılım açısından inceledi. Politis, Gazete Oksijen’in Yunanistan ve İsrail’in Washington’daki itirazlarına dair olası etkilerden söz ettiğini, A Haber’in ise Donald Trump’ın Kongre çoğunluğunu kaybetmesini gecikmelerin gerekçesi olarak gösterebileceği yorumunu aktardığını bildirdi.

F-35 ve KAAN için seçim sonrası hangi değerlendirmeler yapıldı?

Geopolitiki’nin 4 Kasım tarihli haberinin merkezinde, emekli Türk Büyükelçi Selim Kuneralp’in X hesabından paylaştığı görüşler bulunuyor. Yayının aktardığına göre Kuneralp, Cumhuriyetçilerin iki mecliste çoğunluğu kaybetmesinin Türkiye’nin F-35 beklentilerini zayıflattığını savundu. KAAN’ın Amerikan motorlarına bağımlı üretim planı açısından da kaygısını da dile getirdi.

Kuneralp’in F-35 ve KAAN değerlendirmesini aktaran Geopolitiki, eski büyükelçinin Avrupa Birliği nezdinde Türkiye Daimî Temsilciliği dahil diplomatik görevlerde bulunduğunu yazdı. Yayın, F110 motorları için Kongreye yapılan bildirimleri ve Temmuz 2026’da gündeme gelen itiraz girişimini hatırlattı. Eski büyükelçi, Ankara’nın ABD ile savunma ilişkilerindeki beklentilerini yeniden değerlendirmesi gerektiğini savundu.

Demokratların Kongrede çoğunluğu elde ettiği, 4 Kasım tarihli ABD ara seçimleri sonuçları haberinde de aktarılmıştı. Associated Press’in 4 Kasım itibarıyla yayımladığı sonuç projeksiyonları da Demokratların hem Senatoda hem Temsilciler Meclisinde çoğunluğu elde ettiğini gösterdi. Kesinleşmiş tüm eyalet seçim belgeleri henüz tamamlanmadan açıklanan bu veriler, haber kuruluşlarının seçim sonucu çağrılarına dayanıyor.

Türkiye’nin F-35 talebinde Kongrenin hangi yetkileri var?

ABD Kongre Araştırma Servisinin (CRS) Türkiye raporuna göre Ankara, en az 40 adet F-35 savaş uçağı almak ve CAATSA kapsamında savunma tedarik kurumuna getirilen yaptırımların kaldırılmasını sağlamak istiyor. Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması üzerine Temmuz 2019’da F-35 ortak programından çıkarıldı. CAATSA yaptırımları ise Aralık 2020’de ilgili savunma kurumu ve bazı yetkililere uygulandı.

Washington’da F-35 ve KAAN programlarına ilişkin işlemler farklı yasal hükümlerle yürütülüyor. ABD’nin 2020 mali yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasasının 1245’inci maddesi, Türkiye’ye F-35 transferinde S-400 sisteminin mülkiyetine ve ilgili ekipmana ilişkin koşullar içeriyor. CRS, muhtemel bir transferin ilgili Amerikan makamlarının yasal sertifikasyon süreçlerine bağlı olduğunu kaydediyor. Bu koşullar, Kongredeki parti dağılımından ayrı olarak yürürlükteki federal mevzuatta yer alıyor.

S-400 koşullarını ele alan Kongre raporu incelemesinde transfer için gereken sertifikasyon unsurları ayrıntılı biçimde yer almıştı. ABD Dışişleri Bakanlığının Temmuz 2026’da Kongreye gönderdiği yanıt da mevzuatın uygulanacağını bildirdi. Cumhurbaşkanı Donald Trump, Temmuz ayındaki NATO zirvesinde yaptırımların kaldırılmasından ve F-35 satışı olasılığından olumlu söz etmişti; yasal şartların yerine getirilmesi konusundaki görüşmeler ise iki ülke arasında devam etti.

KAAN için F110 motorlarında Temmuz ayında ne oldu?

KAAN programının ilk uçuşları ile planlanan erken üretim uçaklarında Amerikan General Electric F110 motorları kullanılıyor. Trump yönetimi, Haziran 2026’da yaklaşık 80 motoru kapsayan ihracat iznine ilişkin süreci Kongreye taşıdı. Reuters’ın haberine göre paket 700 milyon doların üzerinde bir büyüklüğe sahipti. Temsilciler Meclisi Dışişleri Komitesinin o dönemki kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks, bildirim ve inceleme sürecine itirazlarını dile getirdi.

9 Temmuz’da Kongre inceleme süresi sona erdi. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, 22 Temmuz’da yaptığı açıklamada 80 motor için ihracat izninin alındığını söyledi. Breaking Defense’in aktardığı değerlendirmede Demiroğlu, KAAN prototipleri için 10 motorun mevcut olduğunu, seri üretim için planlanan 80 motorun teslimatının sonraki aşamada ele alınacağını bildirdi.

15 Ekim tarihli Türkiye’nin altı F-35 ve CAATSA taleplerini ele alan haberde Millî Savunma Bakanlığının açıklamaları aktarılmıştı. F-35 uçağının transferinde S-400 koşulları ve F110 motorlarının ihracat izninde kullanılan Kongre inceleme prosedürü farklı hukukî düzenlemelere dayanıyor. CRS, Temmuz ayındaki çalışmasında F110 paketinin CAATSA uygulaması bakımından da ayrı bir değerlendirmeye konu olduğunu yazdı.

Malliotakis’in yeniden seçilmesi neden haberlere girdi?

PhileNews, Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Nicole Malliotakis’in New York’un 11’inci seçim çevresinde yeniden seçilmesini Türkiye’ye F-35 ve KAAN için Amerikan savunma ürünlerinin satışına karşı tutumuyla birlikte haberleştirdi. Seçimden sonra New York Eyalet Seçim Kurulunun yayımladığı geçici sonuçlarda Malliotakis için iki parti çizgisinde toplam 101 bin 719 oy, Demokrat rakibi Michael DeCillis için 79 bin 370 oy bulunuyordu. Kurul, bu ilk rakamların eyalet çapındaki resmî tasdik sürecine tabi olduğunu bildirdi.

Malliotakis, Eylül 2025’teki açıklamalarında Türkiye’ye F-35 verilmesine karşı çıktı. PhileNews’in aktardığına göre 2026 Haziranında General Electric F110 motorlarının Türkiye’ye satışına itiraz eden Cumhuriyetçi Kongre üyelerinin girişimine de katıldı. Çalışmalarında Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi ile ABD arasındaki savunma ilişkilerini öne çıkaran Malliotakis, bu konularda Demokrat Partili üyelerle de ortak girişimlere imza attı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Türkiye 6 F-35’in hemen teslimini ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasını istedi

RUSI: İspanya’da savunma ihalelerinin yüzde 71’i Indra ve Airbus’a gitti

Fidan ve Rubio Atlanta’da görüştü: İran müzakereleri konuşuldu; Gazze ve Ukrayna da gündemde