EES krizi büyüyor: Havalimanları yaz yoğunluğunda askıya alma istiyor
Avrupa’da havalimanları ve havayolları, EES krizi için temmuz-ağustos döneminde geçici askıya alma yetkisi istedi. Sektör mektubunda sınır beklemelerinin 5 saate çıktığı, yolcuların uçuş kaçırdığı ve bazı uçakların eksik yolcuyla kalktığı anlatıldı.
Avrupa’da yaz seyahati başlarken EES krizi havalimanı ve havayolu sektörünün ana gündemine yerleşti. ACI Europe, Airlines for Europe ve IATA tarafından 1 Temmuz 2026’da Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e gönderilen açık mektupta, Entry/Exit System kontrollerinin temmuz ve ağustos aylarında yolcu hacmi sınır kontrol kapasitesini aştığında tamamen askıya alınabilmesi istendi. Mektupta sınır kontrol beklemelerinin yoğun saatlerde 5 saate kadar çıktığı, yolcuların bağlantı ve uçuş kaçırdığı, bazı uçakların ise yolcular kuyrukta kaldığı için eksik yolcuyla kalktığı aktarıldı.
Sektör örgütleri, EES’in güvenlik hedeflerini reddetmiyor; talep, sistemin yoğun dönemlerde standart Schengen sınır kontrollerine geçici dönüşle yönetilmesi. Açık mektupta kullanılan kısa ifade tabloyu özetliyor: “Kritik bir noktaya geldik.” ACI Europe’un yayımladığı metne göre, mevcut esneklik biyometrik veri toplanmasının eylül başına kadar bazı noktalarda durdurulmasına izin verse de, aşırı kuyrukları ve havalimanı operasyonundaki baskıyı önlemeye yetmedi.
EES krizi yaz yoğunluğuna denk geldi
Mektuptaki en sert uyarı, takvimle ilgili. ACI Europe, A4E ve IATA’nın ortak metni, Avrupa havalimanlarının yalnızca temmuz ve ağustosta önceki iki aya kıyasla yaklaşık 40 milyon daha fazla yolcu işleyeceğini belirtiyor. Aynı metinde küçük ve turistik destinasyon havalimanlarının da büyük merkezler kadar zorlandığı, bazı yolcuların terminal dışındaki alanlarda ve açık apron çevresinde beklemek zorunda kaldığı yazıldı.
Havalimanları ve havayolları, Komisyon’dan iki adım bekliyor. İlk talep, üye devletlere temmuz-ağustos boyunca yolcu sayısı sınır kontrol kapasitesini aştığında EES’i önleyici olarak tamamen durdurma esnekliği verilmesi. İkinci talep ise eylül ayına kadar kalıcı bir operasyonel esneklik mekanizması kurulması. Açık mektup, bu esnekliğin sınır kontrolünün kaldırılması anlamına gelmediğini, gerekli hallerde EES yerine pasaport damgalama dahil standart Schengen Sınır Kodu kontrollerine dönülmesini istediğini özellikle belirtiyor.
EES neyi değiştiriyor
EES, Schengen dış sınırlarından kısa süreli seyahat için geçen AB dışı yolcuları dijital olarak kaydeden sistem. Avrupa Komisyonu’nun EES sayfasına göre, sistem yolcunun adı, seyahat belgesi verileri, parmak izi, yüz görüntüsü, giriş-çıkış tarihi ve sınır geçiş yerini kaydediyor. Komisyonun 10 Nisan 2026 tarihli duyurusunda da EES’in tüm Schengen ülkelerinde tam çalışır hale geldiği ve pasaport damgasının yerini dijital giriş-çıkış kayıtlarının aldığı açıklandı.
Komisyon, EES’i kaçak kalışların tespiti, belge ve kimlik sahteciliğiyle mücadele ve dış sınır güvenliğinin güçlendirilmesi için kullanıyor. Resmî politika sayfası, sistemin otomatik sınır kontrolü ve self-servis işlemleri daha yaygın hale getireceğini de söylüyor. Sektör tarafındaki itiraz ise sistemin hedefinden çok, gerçek yolcu akışı içinde nasıl çalıştığına odaklanıyor.
Türk yolcular için risk nerede
Türkiye’den Schengen’e kısa süreli vizeyle giden yolcular, EES’in kapsadığı AB dışı yolcu grubuna giriyor. Bu yüzden sorun yalnız İngiliz yolcular veya Avrupa içi havalimanı gündemi değil; İstanbul, Ankara, İzmir ya da Antalya çıkışlı bir yolcu için de ilk Schengen giriş noktasındaki pasaport kontrolü seyahatin en kırılgan halkasına dönüşebilir. Özellikle Atina, Roma, Milano, Paris, Amsterdam, Frankfurt, Madrid ya da Lizbon gibi yoğun havalimanlarında EES krizi kısa aktarma süresiyle seyahat edenler için risk yalnız giriş kuyruğu değil, devam uçuşunun kaçırılması.
The Guardian’ın 1 Temmuz haberinde, sektör çağrısının arka planı kuyrukların 5 saate çıkması, yolcuların uçağa yetişememesi ve bazı uçakların eksik yolcuyla kalkması üzerinden anlatıldı. Gazetenin 2 Temmuz tarihli açıklayıcı haberinde ise yolculara üç saate kadar erken gitme tavsiyesi verildiği, fakat bagaj kontuarının iki saat önce açıldığı örneklerde erken gelişin tek başına yeterli olmayabildiği belirtildi.
Yolcu ne yapmalı
EES krizi nedeniyle uçuş kaçırma halinde yolcunun otomatik olarak tazminat alacağı varsayılmamalı. The Guardian’ın açıklayıcı haberinde, sınır kontrolü kaynaklı gecikmelerde havayolunun ücretsiz yeniden rezervasyon veya tazminat yükümlülüğünün her olayda doğmayabileceği, sigorta kapsamının da poliçeye göre değişeceği aktarıldı. Bu yüzden yaz seyahatinde aktarma süresi ve havalimanı seçimi bilet fiyatı kadar kontrol edilmeli.
Bundan sonra ne izlenecek
Karar yalnız havalimanlarının elinde değil. Sektör mektubu, Avrupa Komisyonu’ndan üye devletlere geniş esneklik tanımasını istiyor; uygulamada sınır otoriteleri ve ulusal hükümetlerin alacağı kararlar belirleyici olacak. Temmuz-ağustos döneminde izlenecek ana başlıklar, hangi ülkelerin EES’i geçici gevşeteceği, hangi havalimanlarında self-servis kiosk ve otomatik kapıların çalışır hale geleceği, ayrıca ön kayıt uygulamasının tüm üye devletlerde devreye girip girmeyeceği olacak.
Türk yolcular için pratik sonuç şu: Schengen vizesi almak tek başına seyahat planının tamamlandığı anlamına gelmiyor. Yaz sezonunda ilk giriş havalimanı, aktarma süresi ve pasaport kontrolü kapasitesi de planın parçası haline geldi. EES askıya alınsa bile bu geçici bir rahatlama olur; sistem tamamen kaldırılmıyor, yalnız yoğunluk belirli eşiği geçtiğinde klasik pasaport kontrolüne dönülmesi isteniyor.
Bu içerik nasıl hazırlandı
Bu içerik; resmî kurum açıklamaları, başvuru merkezi duyuruları, akademik çalışmalar, araştırma raporları, uzman kuruluş verileri, havayolu/havalimanı açıklamaları ve güvenilir açık kaynaklar incelenerek hazırlanmıştır. Transit Haber, vize, oturum izni, çalışma izni, sınır kuralları, ulaşım ve seyahat başlıklarındaki gelişmeleri Türkiye’den başvuranlar ve Türk yolcular açısından yorumlar.
İçerikler bilgilendirme amacı taşır; kişisel başvuru dosyaları, vize/oturum kararları ve güncel uygulamalar için ilgili ülkenin resmî kurumları ile yetkili başvuru merkezlerinin son duyuruları esas alınmalıdır.
Kaynaklar
European Commission – Entry/Exit System (EES) is fully operational
European Commission – Entry-Exit System – Migration and Home Affairs
The Guardian – Call to suspend new EU border system in peak holiday period as planes leave half full
The Guardian – What is the EES and how is it affecting visitors to EU nations this summer
Financial Times – Planes leaving half full in EU border chaos, says industry
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.