Lowy: Ganj su anlaşması bitiyor, Hindistan ile Bangladeş yeni metinde uzlaşamadı, gerilim had safhada
Ganj su anlaşması 12 Aralık’ta sona erecek. Lowy Institute, Hindistan ile Bangladeş arasında kurak dönemde su paylaşımını düzenleyen 30 yıllık metnin yenilenmesi önündeki siyasi engelleri inceledi.

Ganj su anlaşması 12 Aralık 2026 tarihinde sona erecek. Hindistan ile Bangladeş arasında 1996’da imzalanan 30 yıllık düzenlemenin yenilenmesi için müzakereler sürerken, iki hükümet yeni paylaşım koşulları üzerinde henüz ortak bir metin açıklamadı. Avustralya merkezli Lowy Institute’un 16 Kasım tarihli analizinde, anlaşmanın sona ermesine yaklaşık bir ay kalmasına rağmen siyasi düzeyde somut bir uzlaşma sağlanamadığına dikkat çekiliyor.
Sreeradha Datta’nın The Interpreter’da yayımlanan analizine göre Hindistan, görüşmelerin Ortak Nehirler Komisyonu (JRC) üzerinden yürütülmesini öne çıkarıyor. Bangladeş ise kurak mevsimde ne kadar su alacağını daha güçlü biçimde güvenceye alan hükümler istiyor. Bu farklılık, sınır aşan bir nehrin yönetimine ilişkin teknik görüşmeleri iki ülke arasındaki siyasi ilişkilerin gündemine taşıdı.
Ganj su anlaşması hangi tarihte sona erecek?
Hindistan Su Kaynakları Bakanlığının yayımladığı özgün anlaşmanın 12. maddesi, metnin 12 Aralık 1996’da yürürlüğe girdiğini ve 30 yıl geçerli olduğunu belirtiyor. Aynı hüküm, sürenin ancak tarafların karşılıklı rızasıyla uzatılabileceğini düzenliyor. Bu takvime göre mevcut düzenlemenin son günü 12 Aralık 2026. Anlaşma, Hindistan’ın Batı Bengal eyaletindeki Farakka Barajı üzerinden Bangladeş’e bırakılan Ganj sularının paylaşımını kapsıyor.
Su dağıtımı bütün yıl aynı oranla yapılmıyor. Anlaşmanın ikinci maddesinde her yıl 1 Ocak ile 31 Mayıs arasındaki kurak dönem için onar günlük paylaşım dilimleri belirleniyor. Paylar, Farakka’daki toplam akış miktarına göre değişiyor.
Akışın 70 bin cusec veya altında olduğu dilimlerde su eşit bölüşülüyor; daha yüksek akışlarda metnin ekindeki ayrı dağıtım formülü uygulanıyor. Cusec, saniyede bir fitküp su akışı anlamına gelen ölçü birimi.
Ek-1’de 11 Mart–10 Mayıs döneminin dönüşümlü üçer on günlük dilimlerinde her iki ülkeye 35 bin cusec tahsis edilmesi de yazılı. Bu düzen, Bangladeş’in bugün istediği bütün kurak dönemi kapsayan yeni asgari akış güvencesinden farklı bir hüküm. Anlaşmanın ikinci maddesi ayrıca toplam akışın herhangi bir on günlük dönemde 50 bin cusec altına inmesi durumunda iki hükümetin acil istişareye başlamasını öngörüyor.
Bangladeş daha güçlü su garantisi istiyor
Bangladeş Su Kaynakları Bakanı Şahiduddin Chowdhury Anee, Ganj su anlaşması görüşmeleri kapsamında 8 Ekim’de bdnews24 tarafından aktarılan açıklamasında, 1977 tarihli eski düzenlemede bulunan garanti maddesinin yeni anlaşmaya alınmasını istediklerini söyledi. Bakan, 12 Aralık’tan önce gözden geçirilmiş veya yeni bir anlaşmaya ulaşmayı umduklarını bildirdi. Dakka yönetiminin talebi, suyun azaldığı aylarda ülkeye ulaşacak miktarın daha kesin kurallara bağlanmasına odaklanıyor.
Hindistan Dışişleri Bakanlığı ise Ganj su anlaşması hakkında 13 Şubat 2026’da Lok Sabha’ya verdiği yazılı yanıtta, iki ülke arasında anlaşmanın yenilenmesi için resmî görüşmelerin henüz başlamadığını bildirmişti. Bu yanıt Yeni Delhi’nin yılın başındaki resmî pozisyonunu yansıtıyor. Datta’nın yeni değerlendirmesinde JRC çatısı altındaki teknik görüşmelerin devam ettiği, buna karşılık siyasi düzeyde bir uzlaşmanın kamuoyuna açıklanmadığını yazıyor.
Batı Bengal ile Bihar eyaletlerinin içme suyu, tarım ve sanayi ihtiyaçları da müzakereleri etkiliyor. Hint hükümetinin parlamento yanıtında Batı Bengal’in görüşlerine başvurulduğu kaydediliyor. Indian Council of World Affairs’in temmuz ayı incelemesi, yeni paylaşım formülünün değişen yağış rejimini ve güncel nehir akışlarını hesaba katması gerektiğini değerlendiriyor.
Şeyh Hasina’nın iadesi su görüşmelerine nasıl yansıyor?
Lowy analizinde eski Bangladeş Başbakanı Şeyh Hasina’nın Hindistan’da bulunması, ikili siyasi ilişkileri zorlaştıran konulardan biri olarak anlatılıyor. Bangladeş, Hasina’nın iadesini talep ederken Yeni Delhi ve Dakka arasındaki ticaret, transit geçiş ve diplomatik temasların bir bölümü de 2024’ten sonra yavaşladı.
Şubat 2026 seçimlerinin ardından Başbakan olan Tarık Rahman’ın Hindistan ziyareti için açıklanmış bir takvim bulunmaması, Datta’ya göre siyasi görüşmelerin hızlanmasını zorlaştırıyor.
Bangladeş’in bölgesel güvenlik ilişkileri de aynı dönemde dış politika gündeminde yer aldı. Ülkenin Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma girişimine ilgisine dair önceki Bangladeş–Hindistan ilişkileri haberinde bu diplomatik gerilim ayrı başlık olarak aktarılmıştı. Ganj paylaşımı ise iki ülkenin doğrudan su kaynakları ve tarım faaliyetlerini ilgilendiren farklı bir müzakere alanı.
Anlaşma yenilenmezse Farakka’daki su paylaşımı nasıl yönetilecek?
Farakka’daki paylaşımı düzenleyen Ganj su anlaşması süresinin dolması, kurak dönem paylaşımını düzenleyen 1996 tarihli ortak hükümlerin geçerliliğini sona erdirecek. Tarafların bu tarihten sonraki akış ve izleme düzeni için uzlaşması gerekiyor. Anlaşmanın dördüncü ve yedinci maddeleri, günlük akışların ortak ekiplerce ölçülmesini ve uygulama sorunlarının komisyonlar üzerinden hükümetlere taşınmasını düzenliyor. Yeni dönemde bu görevlerin hangi kuralla sürdürüleceği görüşmelerin sonucuna bağlı.
Ekim sonunda Economic Times’ın aktardığı Hint kaynakları, mevcut metnin aynen uzatılması yerine süresinin kısaltılması dahil farklı seçeneklerin değerlendirildiğini bildirdi. Aynı haberde, Bangladeş Başbakanı Rahman’ın Hindistan ziyareti konusundaki belirsizlik ve eyaletlerin artan su talepleri anlaşmaya ilişkin müzakere başlıkları arasında gösterildi. Economic Times bu seçenekleri, henüz üzerinde anlaşmaya varılmamış müzakere başlıkları olarak aktardı.
İki komşunun Ganj su anlaşması ile yönetilen nehir dahil 54 ortak sınır aşan su yolu bulunuyor. Teesta Nehri için uzun süredir çözülemeyen paylaşım görüşmeleri, Lowy’nin analizinde Ganj anlaşmasının geleceğiyle birlikte ele alınıyor. İki ülke başka alanlarda ortak kurumlarda çalışmayı sürdürüyor. Örneğin BIMSTEC çerçevesindeki Delhi Bildirisi ile bölgesel sınır aşan suçlarla mücadele için yeni iş birliği başlıkları belirlenmişti. Su anlaşmasında ise süreyi uzatacak ortak siyasi karar bekleniyor.
Nehir akışındaki değişim müzakereleri etkiliyor
Indian Council of World Affairs’in Ganj su anlaşması üzerine 27 Temmuz tarihli araştırmasına göre 1996 metnindeki paylaşım tablosu 1949–1988 arasındaki akış verilerine dayanıyor. Son yıllardaki iklim değişkenliği, kuraklık, nehir yatağında tortu birikimi ve tarımsal kullanım yeni bir anlaşmanın kapsamını etkileyen etkenler olarak gösteriliyor. Datta da her iki ülkede nehir kıyısındaki yerleşimlerin geçim kaynaklarını korumak için güncel hidrolojik verilerin dikkate alınması gerektiğini savunuyor.
Sınır aşan sularda benzer çekişmeler başka bölgelerde de yaşanıyor. Mısır ile Etiyopya arasındaki Mavi Nil ve Büyük Etiyopya Rönesans Barajı anlaşmazlığı, Transit Haber’in Afrika Boynuzu dosyasında yer almıştı. Ganj için ise 12 Aralık yaklaşırken iki hükümetin açıklayacağı yeni paylaşım şartları ve görüşme takvimi bekleniyor. Lowy yazarı Datta, siyasi anlaşmazlıkların mevcut kurumsal iş birliğini daha da zayıflatabileceği değerlendirmesinde bulunuyor.
Kaynaklar
Lowy Institute / The Interpreter — Sreeradha Datta, Ganges treaty expiry tests a fragile bilateral relationship, 16 Kasım 2026
1996 Ganj Anlaşması — Hindistan Su Kaynakları Bakanlığı, Ganga/Ganges Waters at Farakka Treaty
Lok Sabha / Hindistan Dışişleri Bakanlığı — Ganga Water Sharing Treaty, 13 Şubat 2026
bdnews24 — Bangladesh wants revised Ganges deal before 1996 treaty expires in December, 8 Ekim 2026
Institute of South Asian Studies (NUS) — The Ganga Waters Treaty: Uncertain Prospects for Renewal, 12 Ekim 2026
Indian Council of World Affairs — A Climate in Crisis, a Treaty in Question, 27 Temmuz 2026
The Economic Times — India-Bangladesh Ganga water treaty renewal in doubt, 31 Ekim 2026
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.
Sıradaki haber
Rusya, Hindistan ile işçi anlaşmasını onayladı: Çalışma izni şartı sürüyorHaber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.
Haber yükleniyor…