İrlanda vatandaşlık için 5 yılı 8 yıla çıkarmaya hazırlanıyor

İrlanda hükümeti, vatandaşlığa kabul sisteminde son yılların en kapsamlı değişikliklerinden birini hazırlıyor. RTÉ’nin 7 Eylül’de Başbakan Micheál Martin ve Adalet Bakanı Jim O’Callaghan’ın açıklamalarına dayandırdığı habere göre, standart doğallaşma başvurularında aranan ikamet süresinin beş yıldan sekiz yıla çıkarılması, dil sınavı getirilmesi ve başvuru sahibinin ekonomik olarak kendi geçimini sağlayabildiğini kanıtlaması planlanıyor. O’Callaghan, Irish Nationality and Citizenship (Amendment) Bill 2026 taslağını 9 Eylül Çarşamba günü Kabineye götürecek. Plan henüz yasalaşmadı; 8 Eylül itibarıyla yürürlükteki resmî başvuru şartları değişmiş değil.

İrlanda vatandaşlık süresi: Bugün geçerli kural hâlâ 5 yıl

İrlanda Göçmenlik Servisinin güncel vatandaşlık rehberi, yetişkin bir başvuru sahibinin hâlen son dokuz yıl içinde toplam beş yıllık hesaplanabilir yasal ikamet göstermesini istiyor. Bunun bir yılı başvurudan hemen önce kesintisiz olmalı; önceki sekiz yıllık dönemde ise dört yıllık ek ikamet aranıyor. Resmî rehber, eş veya medeni partner üzerinden başvuranlar için bugün üç yıllık ayrı bir ikamet hattı bulunduğunu da yazıyor. Dolayısıyla sekiz yıllık eşik bugün uygulanmıyor ve yeni tasarının Kabine, parlamento ve yürürlük aşamalarından geçmesi gerekiyor.

Sekiz yıllık sistem nasıl hesaplanacak?

Irish Examiner’ın hükümet kaynaklarına dayandırdığı 7 Eylül tarihli ayrıntılara göre, yeni modelde genel başvuru için iki yıllık kesintisiz ikamet başvurudan hemen önce tamamlanacak; önceki on yıllık dönem içinde de altı yıllık ek ikamet aranacak. Böylece toplam hesaplanabilir süre sekiz yıla çıkacak. Gazetenin aktardığı taslakta İrlanda vatandaşıyla evli veya medeni birliktelik içindeki kişiler için de süre uzuyor: evlilik ya da birliktelik süresinin beş yıl olması ve başvuru sahibinin İrlanda’da beş yıllık ikamet şartını karşılaması öngörülüyor.

Süre değişikliği yalnız yeni gelenleri ilgilendirmeyebilir. Irish Examiner’ın 8 Eylül sabahı yayımladığı devam haberinde, hükümetin düzenlemeyi yıl sonuna kadar yürürlüğe sokmayı hedeflediği ve yasa başladığında henüz vatandaşlık başvurusu yapmamış kişilerin yeni sekiz yıllık eşiğe tabi tutulmasının planlandığı yazıldı. Adalet Bakanı O’Callaghan da dört yıl on ay gibi mevcut beş yıllık sınıra yaklaşmış bir kişinin yasa yürürlüğe girdikten sonra etkilenebileceğini söyledi. Yine de tasarının nihai geçiş hükmü, Kabine onayı ve parlamento süreci tamamlanmadan kesinleşmiş sayılmaz.

Dil sınavı ve yurttaşlık bilgisi de dosyaya girecek

Hükümetin planında ikamet süresi tek değişiklik değil. Başvuru sahiplerinden İngilizce, İrlandaca veya İrlanda İşaret Dili alanlarından birinde yeterlilik göstermeleri istenecek. RTÉ’ye konuşan Başbakan Martin, dil yeterliliğinin yanında İrlanda’nın temel yapısı ve değerleri hakkında bilgi aranacağını söyledi. Irish Examiner ise taslakta toplum, siyaset, yönetim ve Anayasa hakkında temel yurttaşlık bilgisinin sınanmasının öngörüldüğünü aktardı. Savunmasız başvuru sahipleri için dil şartının bakan tarafından esnetilebilmesine ilişkin bir hüküm de taslak ayrıntıları arasında bulunuyor.

Ekonomik yeterlilik şartının nasıl ölçüleceği de ayrı bir başlık. O’Callaghan, vatandaşlık başvurusunda kişinin devlete aşırı yük oluşturmamasını sağlayacak bir model üzerinde çalışıldığını söyledi. Irish Examiner’ın edindiği taslak ayrıntılarında belirli bir gelir eşiğinin Merkezi İstatistik Ofisi verileri, yıllık kazançlar ve yaşam maliyeti gibi göstergeler üzerinden belirlenebilmesi; başvuru sürecinde belirli sosyal yardım ve konut desteklerinin değerlendirmeye alınması öngörülüyor. Nihai gelir tutarı henüz ilan edilmedi.

Geçici koruma ve göç ihlalleri için ayrı hükümler var

RTÉ’nin aktardığına göre Ukrayna’dan gelip Temporary Protection Directive kapsamında İrlanda’da kalanların geçici koruma süresi yeni sekiz yıllık vatandaşlık hesabına eklenmeyecek. O’Callaghan, geçici korumanın niteliği gereği bu sürenin otomatik vatandaşlık yoluna çevrilmemesi gerektiğini savundu. Taslakta göçmenlik mevzuatını ihlal eden kişilerin vatandaşlık başvurularının reddedilmesine ve kamu düzeni veya ulusal güvenlik gerekçeleriyle vatandaşlığın geri alınmasına ilişkin daha belirgin hükümler de hazırlanıyor.

İrlanda’da yaşayan Türkler için hangi tarih belirleyici olacak?

İrlanda’da çalışma, aile, koruma veya başka bir yasal statüyle yaşayan Türkler için ilk ayrım mevcut başvuru şartlarını bugün karşılayıp karşılamadıkları. Resmî ISD sayfası 8 Eylül’de hâlâ beş yıllık standart doğallaşma kuralını kullanıyor. Tasarı yürürlüğe girerse, Irish Examiner’ın hükümet kaynaklarından aktardığı modele göre başvuruyu yeni yasanın başlangıcından önce teslim etmiş dosyalar ile henüz başvuruya dönüşmemiş ikamet süreleri farklı kurallara tabi olabilir. Kanunun nihai metni yayımlanmadan kesin bir son başvuru tarihi vermek mümkün değil.

İrlanda’da uzun süreli ikamet planlayanların mevcut izin türü de hesaplamada etkili. Transit Haber’in İrlanda Stamp 0 rehberinde hangi izinlerin vatandaşlık hesabında dikkate alınabildiği, İrlanda aile birleşimi dosyasında eş ve aile üzerinden oturum şartları, çalışma izni değişiklikleri haberinde ise istihdam üzerinden yasal kalış yolları ayrı ayrı bulunuyor. Vatandaşlık hesabında kullanılan “reckonable residence” her oturum türünü aynı biçimde saymadığı için yalnız ülkede geçirilen takvim süresine bakmak yeterli değil.

Tasarı ne zaman netleşecek?

İlk siyasi eşik 9 Eylül’deki Kabine toplantısı. O’Callaghan Kabineden tasarının öncelikli hazırlanması için onay isteyecek. Kabinenin kabulü, sekiz yıllık kuralın ertesi gün yürürlüğe girmesi demek değil; yasa metninin hazırlanması ve Oireachtas sürecinden geçmesi gerekiyor. Hükümet kaynakları yıl sonunu hedefliyor ancak kesin yürürlük tarihi henüz resmî bir mevzuat metninde yayımlanmadı. Mevcut başvuru sahipleri için en güvenilir kontrol noktası, yeni yasa çıkana kadar Immigration Service Delivery’nin vatandaşlık sayfasındaki yürürlükteki şartlar olmaya devam ediyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

ABD doğumla vatandaşlık istisnasını diplomatların ötesine genişletti

Finlandiya Rusya sınırındaki 200 kilometrelik bariyeri tamamladı