Netanyahu BM kürsüsünde çağrı cihazıyla tüm dünyayı tehdit etti

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 24 Eylül 2026’da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kürsüsünden küçük bir çağrı cihazı gösterdi. The Times of Israel’ın konuşmaya ilişkin haberinde yer alan görüntüye göre Netanyahu, cihazı eline aldığı sırada Lübnan’da 17 ve 18 Eylül 2024’te düzenlenen patlamalı haberleşme cihazı saldırılarını hatırlattı. Aralarında sivillerin de bulunduğu çok sayıda kişinin yaşamını yitirdiği olaylar, iki yıl sonra BM salonunda yeniden gündeme geldi. Konuşma sırasında bazı ülke temsilcileri protesto amacıyla salonu terk etti.

Netanyahu’nun New York programı İsrail Başbakanlık Ofisinin 24 Eylül duyurusunda açıklanmıştı. Konuşma, 81. BM Genel Kurulunun üst düzey görüşmeleri sırasında yapıldı. İsrail Başbakanı İran’ı, Hizbullah’ı ve Hamas’ı hedef alan ifadeler kullandı; Gazze’deki savaşla ilgili uluslararası suçlamaları reddetti. Kürsüden gösterdiği çağrı cihazı, İsrail’in Hizbullah’a karşı yürüttüğü gizli operasyonu anımsatırken salonda bulunan delegelerin bir bölümü İsrail hükümetini protesto etmek üzere oturumu bıraktı.

Çağrı cihazı patlamalarında ne olmuştu?

Lübnan’da 17 Eylül 2024’te, çoğunlukla Hizbullah mensuplarınca kullanılan çağrı cihazları neredeyse eşzamanlı olarak patladı. Ertesi gün telsiz cihazlarında yeni patlamalar meydana geldi. BM Güvenlik Konseyinin 20 Eylül 2024 tarihli toplantı kaydında, Lübnan Sağlık Bakanlığının o tarihte bildirdiği toplam can kaybı 37, yaralı sayısı ise 3 bin 400’ün üzerindeydi. Bu rakamlar iki günlük saldırı dizisine ait dönemin resmî bildirimidir; tek başına ilk günün çağrı cihazı patlamalarının bilançosu değildir.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, 18 Eylül 2024 açıklamasında ilk günkü patlamalarda en az 12 kişinin öldüğünü, ölenler arasında iki çocuğun bulunduğunu ve binlerce kişinin yaralandığını bildirmişti. Türk, cihazın kimin elinde olduğunu ve patlama anındaki çevresini bilmeden binlerce kişinin eşzamanlı hedef alınmasının uluslararası hukuk bakımından ciddi sorun yarattığını belirtti. Bağımsız, kapsamlı ve şeffaf bir soruşturma çağrısı yaptı. BM’nin açıklaması, saldırının Hizbullah üyeleriyle sınırlı kalmayan sivil sonuçlarını da kayda geçirdi.

Netanyahu BM kürsüsünde hangi mesajları verdi?

Netanyahu çağrı cihazını gösterdiği bölümde saldırının Hizbullah üzerindeki etkisine gönderme yaptı. Ardından İran yönetimine yönelik sözlerine geçti. Başbakanlık Ofisi tarafından yayımlanan konuşmanın tam metninde, Netanyahu’nun İran’ın nükleer programına, İsrail’in askerî operasyonlarına ve uluslararası kamuoyundan gelen eleştirilere geniş yer ayırdığı görülüyor. İsrail Başbakanı, İran’a yönelik Amerikan ve İsrail askerî müdahalelerini savundu ve kendi ülkesinin güvenliği hakkında konuştu. Bu iddialar, Netanyahu’nun değerlendirmeleri olarak kayda geçti.

Konuşmada kullanılan ikinci cihaz, uydu üzerinden internet bağlantısı sağlayan Starlink terminaliydi. Netanyahu, bunu İran halkının internete erişimiyle ilgili mesaj verirken gösterdi ve cihazı İran heyetine bırakacağını söyledi. Çağrı cihazı ile Starlink terminali konuşmanın farklı bölümlerinde kullanıldı. İlk nesne 2024’teki patlamalı saldırıları, ikincisi ise İran’daki bilgi akışı ve internet erişimine ilişkin İsrail Başbakanının açıklamalarını konu aldı. İki cihazın farklı olaylara gönderme yapması, konuşmanın görsel kayıtlarında da yer aldı.

Delegeler konuşmanın başında salonu terk etti

Euronews’in 25 Eylül tarihli haberine göre Netanyahu kürsüye yöneldiğinde onlarca delege salondan çıktı. İsrail Başbakanı konuşmasına başlamadan önce çıkan delegelere yönelik sözler söyledi. Salondaki protesto, İsrail’in Gazze’deki askerî faaliyetleri ile Netanyahu’nun BM’deki konuşmasına karşı düzenlendi. Başbakan konuşmasının devamında Gazze’de soykırım işlendiği yönündeki suçlamaları reddederek İsrail ordusunun eylemlerini savundu. Bu açıklamalar, savaş sırasında sivillerin korunması ve uluslararası insancıl hukuk konusunda süren tartışmaların eşliğinde geldi.

Netanyahu’nun Türkiye ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a yönelttiği suçlamalar da 24 Eylül konuşmasının bir bölümünü oluşturdu. İsrail Başbakanı Türkiye’nin Hamas ile ilişkileri hakkında iddialarda bulundu; Kıbrıs ve Yunanistan konularını da gündeme getirdi. Türkiye’den aynı gün gelen resmî yanıtla birlikte iki ülke arasında yeni bir açıklama trafiği başladı. Türkiye’nin İsrail politikasının daha önceki safhaları, Netanyahu’nun Türkiye ile doğrudan çatışma istemediğine ilişkin önceki açıklaması sonrasında da gündemde kalmıştı.

Türkiye ve İsrail arasındaki diğer anlaşmazlıklar

Ankara’nın İsrail hükümetine yönelik uluslararası hukuk girişimleri de iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri etkileyen konular arasında bulunuyor. Türkiye’nin Netanyahu hakkında Interpol süreci başlatılmasını istemesi daha önce iki hükümet arasında karşılıklı açıklamalara yol açmıştı. BM konuşmasındaki yeni suçlamalar ve Türkiye’nin verdiği yanıt, aynı diplomatik anlaşmazlığın 24–25 Eylül tarihlerindeki yeni açıklamaları oldu. Çağrı cihazı görüntüsü ise doğrudan Lübnan’daki 2024 saldırılarına ve Hizbullah’a ilişkin bölümle bağlantılıydı.

Netanyahu BM konuşması sırasında İsrail’in İran ve Lübnan politikalarına ilişkin askerî operasyonları savunurken Türk makamlarına yönelik ayrı iddialar da dile getirdi. Çağrı cihazını gösterdiği anla Türkiye hakkındaki ifadeleri konuşmanın farklı bölümlerinde yer aldı. İsrail Başbakanlık Ofisinin New York programına göre Netanyahu, BM haftasında Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis dâhil çeşitli ülke liderleriyle görüşmeler de planladı. Genel Kurul oturumunun 24 Eylül tarihli kayıtları ile 2024’teki BM açıklamaları, iki olayın tarihini ve içeriğini ayrı ayrı ortaya koyuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Netanyahu, Miçotakis’e Yunanistan’dan çok memnun olduğunu söyledi

Erdoğan İsrail’e baskı çağrısı yaptı, İsrail heyeti salonu terk etti

Pedro Sanchez, CNN’de Trump’ın politikalarına karşı ortak hareket etme çağrısı yaptı