Polonya, Belarus sınırında iltica başvurusu kısıtlamasını 60 gün uzattı

Polonya, Belarus sınırında uluslararası koruma başvurularının kabulünü sınırlayan düzenlemeyi bir kez daha uzattı. 15 Eylül tarihli Bakanlar Kurulu kararı Resmî Gazete’de 16 Eylül’de yayımlandı. Yeni 60 günlük dönem 18 Eylül 2026’da başladı. Düzenleme, Belarus ile olan kara sınırının tamamında uygulanıyor ve belirli istisnalar dışında Sınır Muhafızlarının bu hatta uluslararası koruma başvurusu almamasına imkân veriyor.

Karar, Mart 2025’ten beri yürürlükte olan geçici mekanizmanın devamı. Hükümet bu mekanizmayı Belarus üzerinden göçün “araçsallaştırılması” ve sınır güvenliği gerekçesiyle savunuyor. Uzatma otomatik yapılmıyor: mevzuata göre her yeni dönem en fazla 60 gün olabiliyor ve Sejm’in onayı gerekiyor. Sejm, 4 Eylül’de aldığı kararla hükümetin yeni uzatma talebine onay verdi.

Kısıtlama 18 Eylül’den itibaren 60 gün daha geçerli

Yeni dönem, önceki 60 günlük sürenin bittiği 17 Eylül’ün ardından başladı. Mevcut düzenleme sona ermeden kaldırılabilir; bunun için kısıtlamanın uygulanma gerekçelerinin ortadan kalktığına karar verilmesi gerekiyor. Hükümet ayrıca sınırın tamamı yerine belirli bir kesimde kaldırma seçeneğine de sahip. 60 günlük süre, kuralın mutlaka son güne kadar uygulanacağı anlamına gelmiyor. Bu süre yasal üst sınırı ifade ediyor; şartlar değişirse karar daha erken kaldırılabiliyor.

Her başvuru otomatik olarak reddedilmiyor

Uygulama “Belarus sınırında hiç kimse iltica başvurusu yapamaz” şeklinde sınırsız bir yasak değil. Polonya Yabancılar Dairesinin açıkladığı istisnalara göre refakatsiz çocukların, hamilelerin, yaş veya sağlık durumu nedeniyle özel muamele gerektiren kişilerin başvuruları kabul edilebiliyor. Geldikleri ülkede ciddi zarar görme riski bulunduğu açıkça değerlendirilen kişiler ve göçün araçsallaştırılmasını uyguladığı kabul edilen ülkenin vatandaşları da istisna kapsamına girebiliyor.

Bu istisnaların da bir sınırı var. Sınırı şiddet kullanarak ve başka kişilerle birlikte geçmeye çalışan, hemen ardından silah veya doğrudan zor kullanma tedbiri uygulanmasını gerektiren davranışlarda bulunan kişiler için istisna uygulanmayabiliyor. Böyle bir durumda uluslararası koruma başvurusu kabul edilmeyebiliyor. Düzenlemenin fiilî sonucu, sınırdaki ilk değerlendirmede Sınır Muhafızlarına geniş bir karar alanı bırakılması.

Hükümet verilerinde 377 geçiş girişimi ve 178 istisna başvurusu yer aldı

Uzatma talebi Sejm’de görüşülürken hükümet dosyasındaki güncel rakamlar da kayda geçti. 3 Eylül tarihli Sejm oturumunda aktarılan verilere göre 2026’da Polonya–Belarus sınırında 377 düzensiz geçiş girişimi kaydedildi. Aynı belgede hassas gruplardan 178 kişinin uluslararası koruma başvurusunun kabul edildiği bilgisi de yer aldı. Yeni 60 günlük dönemin bütün sınır hattını kapsayacağı da aynı görüşmede açıklandı.

Bu rakamların yorumu siyaset içinde tartışmalı. Hükümet ve uzatmayı destekleyen milletvekilleri düşük geçiş sayısını uygulamanın caydırıcı etkisinin göstergesi olarak sunuyor. Bazı milletvekilleri ise girişim sayısındaki düşüşe rağmen kısıtlamanın neden sürdürülmesi gerektiğini ve istisna mekanizmasının ne kadar erişilebilir olduğunu sorguluyor. Hükümetin güvenlik gerekçesi ile milletvekillerinin itirazları ayrı siyasi değerlendirmeler; 377 geçiş girişimi ve 178 kabul edilen başvuru ise hükümet dosyasından aktarılan sayılar.

Bağımsız izleme raporları uygulamanın sınırını tartışıyor

AIDA’nın Polonya ülke raporu, Mart 2025’te başlayan uygulamanın resmi sınır kapılarında bulunan kişiler için de erişim sorunları doğurduğunu ve kısıtlamanın kapsamının hukukçular tarafından tartışıldığını kaydediyor. Raporda, Polonya İnsan Hakları Komiseri ile Çocuk Hakları Komiserinin sınırın hangi fiziksel alanında kısıtlamanın uygulanacağı konusunda hukuki belirsizlik eleştirisi yaptığı kayda geçiyor. Bu değerlendirmeler, Polonya hükümetinin güvenlik gerekçesinden ayrı bir hukuki tartışma alanı oluşturuyor.

Polonya’daki diğer sınır ve göç kurallarıyla aynı şey değil

Karar, Polonya’ya normal vizeyle giriş yapanların veya ülke içinde oturum başvurusu yapan yabancıların genel statüsünü değiştirmiyor. Polonya’daki yabancı denetimleri kapsamında yapılan oturum kontrolleri farklı bir hukuki süreç. Belarus hattındaki bu düzenleme yalnız uluslararası koruma başvurusunun sınırda kabul edilmesiyle ilgili.

Aynı şekilde AB Göç ve İltica Paktı ile getirilen ortak sınır prosedürleri Polonya’nın bu ulusal ve geçici kısıtlamasının yerine geçmiyor. Polonya–Ukrayna sınırındaki Dorohusk–Yahodyn geçişinde yaşanan güvenlik kesintileri de ayrı bir konu; o hat savaş kaynaklı operasyonel güvenliği, Belarus sınırındaki düzenleme ise uluslararası koruma başvurularının kabulünü ilgilendiriyor.

Mevcut karar erken kaldırılmazsa 60 günlük dönem tamamlanacak. Yeni bir uzatma istenmesi halinde hükümetin yeniden Sejm’e başvurması ve parlamentonun onay vermesi gerekecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İrlanda vatandaşlık için 5 yılı 8 yıla çıkarmaya hazırlanıyor

Ceuta’da binlerce göçmenin naklinde gerilim: Polis havaya ateş açtı

Ceuta’daki kitlesel geçişte para ve organizasyon ağı soruşturuluyor