Lowy Institute: Çin; Trump ve Putin ve Şi zirvesi Çin’in Avrupa ile ilişkilerini zorlayabilir
Trump-Putin-Şi zirvesi olasılığını inceleyen Lowy Institute yazarı Alicja Bachulska, Çin’in Avrupa ile ilişkilerinde Ukrayna ve nükleer silahlar nedeniyle risk doğabileceğini savundu.

Trump-Putin-Şi zirvesi ihtimalini değerlendiren Avrupa Dış İlişkiler Konseyi (ECFR) araştırmacısı Alicja Bachulska, Çin’in ev sahipliği yapacağı olası bir üçlü görüşmenin Avrupa ile ilişkilerinde yeni diplomatik baskılar yaratabileceğini yazdı. Lowy Institute’un The Interpreter yayınında 10 Kasım 2026’da çıkan analiz, Pekin’in Ukrayna savaşı, Avrupa ile ticareti ve nükleer silahların kontrolü başlıklarında karşı karşıya kaldığı farklı talepleri ele alıyor.
Çin’in Shenzhen kentinde 18–19 Kasım tarihlerinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Toplantısı, Trump-Putin-Şi zirvesi için olası buluşma yeri olarak konuşuluyor. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, 4 Kasım’da üç devlet başkanının görüşmesine ilişkin ilgili taraflarla temas yürütüldüğünü açıkladı. Donald Trump da 8 Kasım’da Şi Cinping ve Vladimir Putin’le görüşmeyi beklediğini söyledi. Ortak bir toplantı takvimi henüz ilan edilmedi.
Trump-Putin-Şi zirvesi için hangi açıklamalar yapıldı?
Çin Dışişleri Bakanlığının 4 Kasım tarihli basın toplantısında Sözcü Mao Ning, üçlü görüşmeye ilişkin ilgili taraflarla iletişim halinde olduklarını açıkladı. Pekin’in açıklaması, daha önce Moskova’nın gündeme getirdiği ve Washington’ın açık kapı bıraktığı toplantı önerisinin ardından geldi. Bakanlık görüşme için kesin bir saat ve gündem bildirmedi.
Reuters’ın aktardığına göre Trump, 8 Kasım’da Florida’dan Washington’a dönerken gazetecilere Çin’deki APEC toplantısına katılacağını ve Putin ile Şi’nin de bulunacağı bir görüşme beklediğini söyledi. Trump, nükleer silahların azaltılmasını ve İran’daki savaşın sona erdirilmesine yönelik çabaları görüşmek istediğini söyledi. Ekim ayında da üç devletin nükleer silahlar konusunda görüşmesini istediğini açıklamıştı.
Wall Street Journal’ın ekim ayındaki haberine göre Putin, Trump-Putin-Şi zirvesi önerisini Ukrayna savaşının sona erdirilmesini görüşmek için gündeme getirdi. Üçlü görüşme önerisine Kiev’den yöneltilen itiraz, Ukrayna’nın kendi geleceğini ilgilendiren müzakerelere katılması talebi üzerinde yoğunlaştı. Bachulska, bu girişimin Pekin’in Avrupa’yla diplomatik ilişkilerini nasıl etkileyebileceğini tartışıyor.
“Yalta 2.0” benzetmesi neden Avrupa gündemine girdi?
“Yalta 2.0” ifadesi, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa’nın güvenlik ve sınır düzenini şekillendiren 1945 Yalta Konferansı’na gönderme yapıyor.
Analist, Trump-Putin-Şi zirvesi kapsamında Ukrayna’nın geleceğinin üç lider arasında tartışılmasının Avrupa ülkelerinde büyük devletlerin küçük ülkelerin kaderine karar verdiği yönündeki kaygıları güçlendirebileceğini savunuyor.
Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski de 19 Ekim’deki açıklamalarında Yalta benzetmesini kullandı. Sikorski, 1945’te Sovyet ordusunun fiilen kontrol ettiği Doğu Avrupa bölgelerine ilişkin düzenlemelerin kabul edildiğini hatırlatarak, Putin’in ele geçiremediği Ukrayna topraklarını diplomatik yollarla elde etmeye çalıştığını ileri sürdü. Polonyalı bakan, ülkesinin cumhurbaşkanından Washington’la ilişkilerini Ukrayna konusunda böyle bir anlaşmayı engellemek için kullanmasını istedi.
Bachulska, Çin’in toplantıya ev sahipliği yapmasının Avrupa’da Ukrayna savaşına ilişkin karar süreçlerinden uzak tutuldukları algısını güçlendirebileceğini savunuyor.
Liderlerin birlikte fotoğraf vermesiyle sınırlı kalabilecek bir görüşmenin bile Avrupa’daki algıyı değiştirebileceği, Bachulska’nın öne sürdüğü ihtimallerden biri. Yazar, Pekin’in Avrupa pazarına erişim ihtiyacı nedeniyle bu diplomatik görünürlüğü ekonomik ilişkilerle birlikte değerlendirdiğini öne sürüyor.
Büyük güçlerin diğer ülkelere baskı kurmasına karşı Çin diplomasisinde kullanılan söylemleri anımsatan Bachulska, Pekin’in Trump-Putin-Şi zirvesi ihtimaline yaklaşımının bu açıklamalarla nasıl ilişkilendirileceğini sorguluyor. Analiste göre Pekin’in egemenliğe saygı ve büyük devletlerin küçükleri yönlendirmemesi yönündeki açıklamaları, ABD ve Rusya’yla yapılabilecek üçlü zirvenin uluslararası algısıyla karşılaştırılacak.
Nükleer silahların kontrolünde Washington ile Pekin ne söylüyor?
Trump’ın öne çıkardığı nükleer silahların kontrolü başlığında Çin yönetiminin kamuya açık itirazı bulunuyor. Çin Dışişleri Bakanlığı 16 Ekim’de, ABD ve Rusya’nın nükleer kapasitesi ile Çin’in kapasitesinin aynı düzeyde olmadığını açıkladı. Sözcü Mao Ning, mevcut aşamada Pekin’in Washington ve Moskova ile üçlü nükleer silahsızlanma görüşmelerine katılmasının adil ve gerçekçi olmadığını söyledi.
Silahların Kontrolü Derneği (Arms Control Association), ekim ayındaki değerlendirmesinde Washington’ın daha önce de üçlü müzakereler istediğini aktardı. Derneğin yayımladığı sayılara göre ABD ve Rusya’nın her birinin nükleer silah sayısı 5 binin üzerinde, Çin’in ise 600’ün üzerinde. Bachulska’nın aktardığı Tsinghua Üniversitesinden Sun Chenghao, farklı nükleer kapasitelere sahip devletlerin aynı azaltım çerçevesinde yer almasının yükümlülükleri eşitmiş gibi gösterebileceği görüşünü dile getiriyor.
Rusya’nın önerisi ile Washington’ın silahların kontrolüne verdiği öncelik arasındaki fark, görüşmenin olası gündemi konusunda da görülüyor. Bachulska, Moskova’nın Ukrayna dosyasını öne çıkardığını, Trump’ın ise nükleer silahların azaltılmasıyla ilgilendiğini yazıyor. Pekin’in bu görüşmelerde arabulucu olarak görünmek isteyebileceğini de öne sürüyor. Rusya’nın nükleer kuvvetlerini modernleştirmesi, RUSI’nin Sarmat füze programı üzerine araştırmasında da ayrı bir teknik başlık olarak ele alınıyor.
Bachulska Çin’in Avrupa’yla ekonomik ilişkilerini nasıl ele alıyor?
Avrupa ile Çin arasındaki ticari gerilime de değinen Bachulska, Çin’den gelen elektrikli araçlar, güneş panelleri, gelişmiş makineler ve telekomünikasyon ürünlerinin Avrupa sanayisi açısından rekabet baskısı oluşturduğunu yazıyor. Avrupa ülkelerinin Çin’in üretim kapasitesine yönelik tartışmalarının arttığı dönemde, Pekin’in yeni bir Ukrayna diplomasisi gerilimiyle karşılaşabileceğini değerlendiriyor.
Yazar, Fransa ve Almanya’nın ekim ayında AB’nin Çin kaynaklı ticari baskılara daha hızlı yanıt vermesini sağlayacak araçları gündeme getirdiğini hatırlatıyor. Çin’in Avrupa pazarında karşılaşabileceği yeni kısıtlamalar, Bachulska’nın üçlü toplantı konusunda işaret ettiği ekonomik riskin arka planını oluşturuyor.
Renmin Üniversitesinden Wang Wen’in değerlendirmesine de atıf yapan Bachulska, üçlü formatın Avrupa’da ve ABD’nin Japonya gibi ortaklarında stratejik kaygıları artırabileceği görüşünü aktarıyor. Yazara göre Rusya diplomatik tanınma, ABD nükleer silahların kontrolü, Çin ise uluslararası arabuluculuk görünürlüğü arıyor; taraflardan beklenen karşılıklar birbirinden farklı.
Shenzhen’deki APEC toplantısının resmî takvimi
APEC Sekretaryasının yayımladığı programa göre Ekonomik Liderler Toplantısı 18–19 Kasım 2026’da Shenzhen’de yapılacak. İş dünyası temsilcilerinin katılacağı CEO Zirvesi 17–18 Kasım’da, ilgili diğer hazırlık toplantıları ise önceki günlerde gerçekleştirilecek. Takvimde Trump-Putin-Şi zirvesi için ayrı bir görüşme saati açıklanmış değil.
Aynı günlerde Ukrayna savaşına ilişkin farklı müzakere hazırlıkları da gündemde. ABD, Rusya ve Ukrayna’nın Abu Dabi’deki görüşmeleri için 10–11 Kasım tarihleri açıklanmıştı. Bachulska’nın değerlendirdiği Shenzhen ihtimali ise ABD, Rusya ve Çin liderlerinin katılımının konuşulduğu ayrı bir girişim.
Kaynaklar
- Lowy Institute / The Interpreter — Alicja Bachulska, Yalta 2.0: A Trump-Xi-Putin summit has little upside for Beijing, 10 Kasım 2026
- Çin Dışişleri Bakanlığı — Mao Ning, 4 Kasım 2026 olağan basın toplantısı
- Çin Dışişleri Bakanlığı — Mao Ning, 16 Ekim 2026 olağan basın toplantısı
- APEC Sekretaryası — 2026 Ekonomik Liderler Toplantısı etkinlik takvimi
- Reuters — David Lawder ve Costas Pitas, Trump thinks he will meet Xi and Putin at China APEC summit, 8 Kasım 2026
- Associated Press — Didi Tang, China confirms discussions are underway on a historic Xi-Trump-Putin meeting, 6 Kasım 2026
- Arms Control Association — White House Renews Call for Trilateral Arms Control Talks, Ekim 2026
- Polskie Radio / PAP — Sikorski’nin Yalta 2 açıklaması, 20 Ekim 2026
- Çin Dışişleri Bakanlığı — Implementation of the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons in the PRC, Nisan 2026
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.
Sıradaki haber
Putin Avrupa’yla savaş iddialarına yanıt verdi: Böyle bir planımız yokHaber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.
Haber yükleniyor…