Fidan dört ülkeli Doğu Akdeniz masası önerdi: Yunanistan listede yok

Doğu Akdeniz görüşmeleri için bölgedeki dört devletin bir araya gelebileceğini söyleyen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 23 Ekim 2026’da İstanbul’da deniz yetki alanları konusunda yeni bir müzakere önerisi sundu. Kathimerini’nin Manolis Kostidis imzalı haberine göre Fidan, Mısır’ın Türkiye ile Libya arasındaki 2019 mutabakatına yönelik itirazlarını Kahire ile görüşmeye hazır olduklarını söyledi. Öneri, Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin aynı hafta anlaşmayı kabul etmesinin ardından geldi.

Fidan’ın açıklaması, 23 Ekim’de İstanbul’da düzenlenen dışişleri bakanları toplantısını izleyen basın toplantısında yapıldı. Euronews’un toplantı sonrası açıklamalardan aktardığına göre Bakan, Libya’yla ilgili olarak Kahire ve Roma’nın gündemindeki sorunlar hakkında konuşulabileceğini söyledi. Fidan, Ankara’nın bu meselelerde yapıcı bir tutum benimsediğini ifade etti. Açıklamasında üç ülkenin aynı masada görüşebileceği başlıklar üzerinden Libya’nın itiraz ve taleplerinin de ele alınmasını önerdi.

Doğu Akdeniz görüşmeleri için Fidan hangi ülkeleri saydı?

Fidan, Türkiye, İtalya ve Mısır’ın aynı masada oturarak Kahire ile Libya’yı ilgilendiren konuları ele alabileceğini söyledi. İtalyan haber ajansı Agenzia Nova’nın 23 Ekim tarihli haberinde de teklifin dört taraf arasında deniz yetki alanlarına ilişkin müzakere seçeneği olarak aktarıldığı görülüyor. Fidan, bu yaklaşımı Mısırlı mevkidaşı Bedr Abdülati’ye daha önce ilettiğini ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da aynı görüşü taşıdığını söyledi.

Fidan’ın saydığı dört ülke arasında Yunanistan bulunmuyor. Atina aynı dönemde Kahire ile yürüttüğü diplomatik temasları sürdürdü. Yunanistan ile Mısır’ın Libya konusunda 15 Ekim’de yaptığı istişareleri aktaran önceki haber, Atina ile Kahire arasındaki görüşmelerin siyasi ve deniz hukuku başlıklarını kapsadığını kayda geçirmişti. 23 Ekim’de gündeme gelen teklif ise Türkiye’nin Mısır’la doğrudan temasına dayanıyor.

Mısır Fidan’ın önerisine nasıl karşılık verdi?

Doğu Akdeniz görüşmeleri konusunda Ankara’nın teklifinden sonra Mısır’ın deniz hukuku yaklaşımı da kamuoyuna açıklandı. Türkiye’nin müzakere teklifiyle aynı gün İstanbul’da görüşen Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, Kahire’nin 2019 deniz yetki alanları mutabakatına karşı tutumunu yineledi. Mısır’ın görüşmeyi aktaran resmî açıklamasına dayanan Ahram haberine göre Abdülati, Libya’nın birliğini ve toprak bütünlüğünü desteklediklerini bildirdi; münhasır ekonomik bölgeler ve kıta sahanlığı sınırlandırılırken uluslararası deniz hukuku ilkelerinin gözetilmesini istedi. Fidan da Libya’daki gelişmelere ilişkin Mısır’ın kaygılarını anladığını ve görüşmelerin sürdürülmesini desteklediğini söyledi.

Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nader Zaki, 24 Ekim’de yaptığı açıklamada Kahire’nin 2019 mutabakatını hukuken geçersiz gördüğünü yeniden bildirdi. Mısır Devlet Enformasyon Servisinin yayımladığı metinde Mısır’ın Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim kararından sonra da deniz yetki alanlarına ilişkin itirazlarını sürdürdüğünü aktarıyor. Böylece İstanbul’da yapılan görüşmenin ardından iki tarafın kayda geçen resmî pozisyonları da açıklandı. Mısır yönetimi müzakerelere konu edilebilecek sorunlarla birlikte anlaşmaya ilişkin hukukî görüşünü dile getirdi.

Libya’dan Yunanistan’a deniz yetki alanı eleştirisi

Libya Başkanlık Konseyi Başkan Yardımcısı Musa el-Kuni, 22 Ekim’de Anadolu Ajansına verdiği söyleşide Yunanistan’ın Doğu Akdeniz’de hak ettiğinden fazla deniz alanı talep ettiğini savundu. Capital.gr’nin söyleşiden aktardığı açıklamasında el-Kuni, Yunan tarafının deniz yetki alanları konusunda hakkının ihlal edildiğini düşünmesi halinde uluslararası tahkime başvurmasını önerdi. Bu ifadeler, Libyalı yetkilinin Yunanistan’ın iddialarına ilişkin görüşleri olarak kamuoyuna açıklandı.

El-Kuni Türkiye ile imzalanan mutabakatın Libya’nın deniz alanlarındaki ekonomik çıkarlarını korumayı amaçladığını söyledi. Türkiye Today’in Anadolu söyleşisinden aktardığı bölümde Libya’nın petrol ve doğal gaz kaynaklarının değerlendirilmesi için Türk şirketlerinin teknik imkânlarından yararlanılabileceğini söyledi. Enerji arama ve üretim faaliyetlerinde daha yakın işbirliği istedi. Yetkili, Türk firmalarının Libya’nın farklı bölgelerindeki yatırım ve altyapı projelerine katılabileceğini de ifade etti.

Libya Meclisinin 20 Ekim kararı Ankara için neyi değiştirdi?

Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, 20 Ekim’de Türkiye ile Trablus merkezli hükümetin 2019’da imzaladığı deniz yetki alanları mutabakatını kabul etti. Reuters’ın kararın ardından yayımladığı haber doğudaki Meclisin aynı oturumda 2020’de Ankara’yla siyasi ilişkileri kesen ve anlaşmaları reddeden kararlarını kaldırdığını aktarıyor. Libya’nın doğusundaki siyasi kurumların tutum değişikliği, Hafter yönetimiyle Ankara arasındaki temasların ilerlediği döneme denk geldi. Transit Haber’in 20 Ekim Meclis oylamasını ele alan haberi oylamanın ayrıntılarını içeriyor.

Doğu Akdeniz görüşmeleri için Ankara’nın dayandığı hukuki tutum, 20 Ekim’de Dışişleri Bakanlığı tarafından açıklanmıştı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, 20 Ekim tarihli 202 sayılı açıklamasında Libya Temsilciler Meclisinin kararını memnuniyetle karşıladı. Bakanlık, deniz yetki alanları mutabakatının 2019’dan beri 2019’dan beri geçerli olduğunu ve hakkaniyet ilkesiyle iki ülkenin haklarını koruduğunu savundu. Fidan’ın 23 Ekim açıklaması, bu kararın ardından Kahire ve Roma’nın da katılabileceği diplomatik bir müzakere yolu önerdi.

İtalya ile temaslar ve Yunanistan’ın ayrı diplomasi trafiği

Fidan, 23 Ekim’de İstanbul’da İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani ile ikili görüşme yaptı. Anadolu Ajansının Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına dayandırdığı haber görüşmenin sekiz ülkeli R4+E3 toplantısı sırasında gerçekleştirildiğini doğruluyor. İstanbul’daki bu toplantı sekiz ülkenin dışişleri bakanlarını buluşturdu. Fidan’ın toplantı sonrasında yayımladığı değerlendirmede bölgesel anlaşmazlıkların diyalog ve diplomasiyle çözülmesini savunduğu aktarıldı.

Yunanistan ise Libya Meclisinin onayını izleyen günlerde kendi deniz hukuku itirazlarını Birleşmiş Milletlere iletti. Yunanistan’ın BM Güvenlik Konseyine başvurusunu anlatan Transit Haber haberi 21 Ekim’deki görüşmeye odaklanıyor. Atina, Yunan adalarının deniz yetki alanları konusunda Türkiye’den farklı bir hukuki yorum savunuyor; 2020’de Mısır’la imzalanan kısmi sınırlandırma anlaşmasını da bu yaklaşımın parçası olarak görüyor.

Dört ülkeli teklifin diplomatik gündemi

Doğu Akdeniz görüşmeleri önerisinde iki somut müzakere başlığı bulunuyor: Mısır’ın 2019 Türkiye–Libya mutabakatına yönelik kaygıları ve Libya’nın deniz alanlarıyla ilgili talepleri. Fidan, her iki konu için Ankara’nın müzakere etmeye hazır olduğunu açıkladı. Mısır ise aynı gün İstanbul’da uluslararası deniz hukukuna dayandırdığı itirazlarını yineledi. Tarafların açıklamaları, görüşmelerin hangi anlaşmazlıklar çevresinde yürütülebileceğini ortaya koyuyor.

El-Kuni’nin Türk enerji ve altyapı şirketlerine yönelik çağrısı, Libya’yla işbirliğinin ekonomik alanlarını da gündeme taşıdı. Akdeniz’de deniz yetki alanlarının sınırlandırılması, olası enerji arama faaliyetleriyle bağlantılı. 23 Ekim itibarıyla kamuoyuna açıklanan yeni diplomatik adım, Fidan’ın dört ülkeyi ilgilendiren sorunları aynı masada ele alma önerisi oldu.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Türkiye–Libya anlaşmasına karşı Rubio’ya dört talep, BM’ye itiraz: Mısır, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi 3 koldan saldırıyor