Yeni Zelanda’da yabancı işçileri 98 saat çalıştırıp 40 saat ücret ödeyen motel sahibine ev hapsi

Yeni Zelanda’nın Christchurch kentindeki göçmen işçi sömürüsü davası, Christchurch kentindeki bir motelde görev yapan dört çalışanın ücret ve çalışma saatleri üzerinden sonuçlandı. Yeni Zelanda Göçmenlik İdaresinin (INZ) 29 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre eski işletmeci Jian Li, 28 Ekim’de Christchurch Bölge Mahkemesinde yedi suçlamayı kabul ettikten sonra yedi buçuk ay ev hapsine mahkûm edildi. İşçiler bazı haftalarda 98 saate ulaşan mesailerine karşılık çoğunlukla yalnız 40 saatlik ücret aldı.

Dava, Fei Huang Teng Da Ltd şirketinin işlettiği 315 Motel Riccarton adlı konaklama tesisinde 2017 Şubat ile 2021 Aralık arasında çalışan dört kişiyi kapsıyor. Göçmenlik İdaresi, onların tesisin içinde yaşadıklarını ve resepsiyonun her gün sabah 07.30’dan akşam 21.30’a kadar açık tutulmasından sorumlu olduklarını belirtiyor. Bu görevler, çalışanların fiilî mesaisini kayıtlara yansıyan ücretli saatlerin oldukça üzerine çıkardı. Yeni Zelanda kamu yayıncısı 1News’in 29 Ekim haberinde, çalışanların haftada 84 ila 98 saat iş başında kaldığı ve ücretlerinin çoğu zaman 40 saat üzerinden hesaplandığı anlatıldı. İşletmedeki mesai uygulamasını soruşturan INZ, asgari ücret yükümlülükleriyle izin haklarının da ihlal edildiğini belirledi.

Göçmen işçi sömürüsü davasında mahkeme hangi cezayı verdi?

Christchurch Bölge Mahkemesinin 28 Ekim kararına göre Jian Li, 2009 tarihli Göçmenlik Yasası kapsamındaki yedi göçmen işçi sömürüsü suçlamasını kabul etti. Savunma avukatı, ev hapsi yerine daha hafif bir toplum içi denetim yaptırımı uygulanmasını istedi. Mahkeme, suçlamaların ciddiyetini dikkate alarak bu talebi reddetti ve yedi buçuk ay ev hapsine karar verdi. Otago Daily Times’ın 28 Ekim tarihli haberinde de mahkemenin bu hükmü yer aldı.

Şirket hakkında daha önce, 29 Mayıs 2026’da ayrı bir ceza kararı verilmişti. Fei Huang Teng Da Ltd, yine yedi suçlamayı kabul etmiş ve dört işçiye toplam 115.077,26 Yeni Zelanda doları tazminat ödemeye mahkûm edilmişti. O sırada Jian Li’nin yurt dışında olduğu açıklandı. INZ’nin son duyurusuna göre tazminat tutarı mahkeme süreci kapsamında çalışanlara ödendi. Böylece mayıstaki şirket kararı ile ekimdeki işletmeciye yönelik ev hapsi hükmü farklı tarihlerde sonuçlanmış oldu.

INZ soruşturmalarından sorumlu ulusal yönetici Jason Perry, göçmen işçi sömürüsü davasına ilişkin açıklamasında çalışanların günün büyük bölümünde tesisi fiilen yönettiğini ve hak ettikleri ücretin tamamını alamadıklarını söyledi. Perry, işverenlerine hem çalışma hem de ülkede kalma hakkı bakımından bağımlı bulunan kişilere yönelik istismarın göçmenlik makamlarınca soruşturulacağını söyledi.

Dört işçinin çalışma saatleri nasıl hesaplandı?

Soruşturma dosyasına göre motel yöneticisi olarak çalışan dört kişi, resepsiyonu haftanın yedi günü işletmekle yükümlüydü. Her gün 07.30–21.30 arası görev, yalnız bu zaman dilimi esas alındığında haftalık 98 saate karşılık geliyor. Soruşturmanın haftalık mesai hesabı 84 ile 98 saat arasında değişiyor. Ücretlendirmede ise çoğu zaman 40 saatlik hafta esas alınmış.

Göçmen işçi sömürüsü soruşturmasının ücret boyutunda yalnız fazla çalışma süresi yer almıyor. Yetkililer, çalışanların yasal asgari ücret güvencesinden ve yıllık izin haklarından yararlanamadığını saptadı. Resmî tatillerde yapılan çalışma için ödenmesi gereken yüzde 50 artırımlı ücret de eksik bırakılmıştı. Çalışma idaresinin tatil günü ücretleri rehberinde resmî tatilde görev yapanlar için asgari bir buçuk kat ücret ödenmesi gerekiyor.

Soruşturmadaki dört çalışandan üçü, INZ’nin 29 Ekim açıklamasına göre hâlen Yeni Zelanda’da geçerli çalışma vizeleriyle bulunuyor; dördüncü kişi ülkeden ayrıldı. Davanın kapsamı motel çalışanlarının somut iş ilişkileri ve mahkemenin incelediği dönemle sınırlı.

Yeni Zelanda’da göçmen işçilerin ücret ve izin hakları neler?

Employment New Zealand’ın güncel asgari ücret tablosuna göre 1 Nisan 2026’dan itibaren yetişkin çalışanlar için saatlik asgari ücret 23,95 Yeni Zelanda doları. Ücret tablosu, ülkede çalışan geçici göçmenler için de asgari istihdam haklarının geçerli olduğunu belirtiyor. Jian Li davasının konusu olan 2017–2021 dönemi içinse o yıllarda yürürlükteki oranlar esas alındı.

Bir işçinin sözleşmesinde belirtilen koşullar yasal asgari hakları ortadan kaldırmıyor. Çalışma Bakanlığının haklar rehberinde yazılı istihdam sözleşmesi, ücret kayıtları ve izin yükümlülükleri açıklanıyor. İşçilerin hafta içi ve hafta sonu mesaileri, ödemeleri ve izin günleriyle ilgili kayıtlar ücret uyuşmazlıklarının incelenmesinde kullanılıyor.

Mevsimlik işçilerin konaklama koşulları da ülkedeki ayrı bir idari düzenleme konusu. Transit Haber’in mevsimlik işçilere yönelik konaklama standartları haberinde yatakhane alanına dair 2027 düzenlemesi anlatılmıştı. Moteldeki bu dava ise işverenin fiilî çalışma saatlerini ücret bordrosuna yansıtma yükümlülüğünü ve daha önce ihlal edilmiş haklar için verilen mahkeme kararını konu alıyor.

İşverenine bağlı vizesi olan çalışan şikâyette bulunursa ne olur?

Göçmenlik İdaresinin yabancı çalışanlar için haklar sayfası, sömürü bildirimlerinin Employment New Zealand’a yapılabildiğini bildiriyor. Kuruma telefonla 0800 200 088 numarasından veya çevrim içi formdan başvurulabiliyor. Gerek duyulursa görüşme sırasında tercüman desteği de sağlanıyor. Bildirim değerlendirildikten sonra çalışanın vize seçenekleri ayrıca ele alınıyor.

Belirli işverene bağlı çalışma vizesi taşıyan ve göçmen işçi sömürüsü bildiriminde bulunan ve sömürü bildirimine ilişkin değerlendirme yazısı alan kişiler için Migrant Exploitation Protection Work Visa adlı ayrı izin yolu bulunuyor. Resmî şartları karşılayan başvuranlar, bu izinle en fazla altı ay kalabiliyor ve başka bir işveren yanında çalışabiliyor. Başvuru ücretsiz; değerlendirme yazısının alınmasından sonraki bir ay içinde yapılması gerekiyor. Göçmenlik İdaresi, çalışma izni türünü ve bildirim değerlendirmesini başvuru sırasında inceliyor.

Yabancı işçilerle ilgili bir başka Yeni Zelanda mahkeme kararında, iş bulma karşılığında yurt dışında alınan ödemeler ele alınmıştı. Christchurch motel davasında ise yedi ayrı göçmen işçi sömürüsü suçlaması üzerinden ceza verildi. Ücretlerin nasıl ödendiği ve işverenin vize koşullarını ne ölçüde yerine getirdiği, iki olayda farklı hukuki süreçlerin temelini oluşturuyor.

115 bin dolarlık tazminat çalışanlara ödendi mi?

INZ’nin 29 Ekim’de yayımladığı bilgiye göre 115.077,26 Yeni Zelanda dolarlık tazminat dört çalışana ödendi. Christchurch merkezli gazeteci Chris Lynch’in 28 Ekim haberinde de bu ödemenin tamamlandığı aktarılıyor. Jason Perry, tazminatın yıllarca uzun mesai yapan çalışanların kayıplarının bir bölümünü giderdiğini belirterek soruşturmanın sonuçlarını duyurdu.

Mahkemenin işletmeciye verdiği yedi buçuk aylık ev hapsi cezası, şirketin daha önce ödemesine hükmedilen tazminattan ayrı bir yaptırım. Dava kapsamındaki çalışma dönemi 2021 sonunda bitmişti; şirket hakkındaki hüküm 2026 Mayıs’ında, Jian Li hakkındaki hüküm ise aynı yılın ekiminde verildi. INZ, 29 Ekim duyurusunda göçmen çalışanların iş hukuku kapsamında korunması için yürüttüğü incelemelerin süreceğini açıkladı.

İşverene bağlı vize süreçlerini ele alan Transit Haber’in AEWV çalışma vizesindeki 30 iş günü kuralı haberinde başvuru usulleri açıklanmıştı. Sömürüye uğradığını bildiren işçiler içinse başvuru kanalı ve geçici vize seçeneği doğrudan Göçmenlik İdaresinin güncel resmî sayfalarında açıklanıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yeni Zelanda’da aile birleşimi sırası 2032’ye uzandı: İlk tarihler açıklandı

Şantiyede ustabaşılık yapan iki Çinli Endonezya’dan sınır dışı edildi

Panama üç ayda 18 bin oturum dosyasını sonuçlandırdı: Kararlar yüzde 133 arttı

Almanya’da doktor denkliği 1 Kasım’da değişiyor: Sınav yolu genişliyor