Yurt dışı iş ilanı tuzağı: BM’den 80’den fazla ülke için uyarı

Yurt dışı iş ilanı tuzağı artık yalnız para kaybettiren sahte bir tekliften ibaret değil. Birleşmiş Milletler bünyesindeki Uluslararası Göç Örgütü, sosyal medyada yayılan yüksek maaşlı iş vaatleriyle insanların Güneydoğu Asya‘daki kapalı dolandırıcılık merkezlerine götürüldüğünü bildirdi. Mağdurların geldiği ülke sayısı 80’i aşıyor.

Uluslararası Göç Örgütü’nün 28 Temmuz tarihli uyarısı, iş arayanların Myanmar, Kamboçya ve Laos başta olmak üzere bölgedeki merkezlerde şiddet, tehdit ve borç baskısıyla çevrim içi dolandırıcılık yapmaya zorlanabildiğini belirtiyor. Pasaport ve diğer belgeler alınabiliyor; kaçmak isteyenler fiziksel şiddete mağruz kalıyor ya da tek başına hücreye atılıyor.

Yurt dışı iş ilanı tuzağı nasıl kuruluyor

İlanlar çoğunlukla sosyal medyada, mesajlaşma uygulamalarında veya çevrim içi iş platformlarında görülüyor. İngilizce bilen, üniversite mezunu ve bilgisayar kullanabilen adaylara müşteri hizmetleri, dijital pazarlama, veri girişi, satış ya da kripto para alanında iş öneriliyor. Yüksek maaşın yanına ücretsiz uçak bileti, konaklama ve hızlı vize vaadi eklenince teklif gerçek bir uluslararası işe alım süreci gibi görünebiliyor.

Aday hedef ülkeye ulaştığında işyeri ve görev değişebiliyor. Reuters’ın aktardığı IOM verilerine göre bazı kişilerin belgeleri ellerinden alınıyor ve kendilerinden yatırım, romantik ilişki veya ürün satışı bahanesiyle başka insanları dolandırmaları isteniyor. Kuruma göre bu kişiler suç örgütünün gönüllü çalışanları değil, şiddet ve baskıyla suça zorlanan insan ticareti mağdurları olabilir.

Merkezlerde 300 bine kadar çalışan bulunabileceği tahmin ediliyor

IOM’un verdiği tahmine göre Myanmar, Kamboçya ve Laos’taki büyük dolandırıcılık merkezlerinde toplam çalışan sayısı 300 bine kadar çıkabiliyor. Bu rakamın tamamı insan ticareti mağduru olarak yorumlanmamalı. Örgüt, zorla çalıştırılanların sayısını on binlerle ifade ediyor; kesin toplam ise kapalı yerleşkeler, sınır aşan ağlar ve kayıt altına alınmayan vakalar nedeniyle bilinmiyor.

Sorun bölgeyle sınırlı bir işe alım sahtekârlığı değil. Sosyal medya ilanları aynı anda birçok kıtaya ulaşabildiği için mağdurlar Asya, Afrika ve başka bölgelerden seçiliyor. Dolandırıcılık merkezlerinden kurtarılan kişiler de her zaman doğrudan mağdur olarak tanınmıyor. IOM’a göre baskın sonrasında ceza soruşturması tehdidiyle karşılaşanlar var.

Laos’taki otel baskınında 51 yabancı gözaltına alındı

BM uyarısından hemen önce Laos’un kuzeyindeki Xieng Khouang bölgesinde ayrı bir operasyon yapıldı. Laos polisinin açıklamasını aktaran TBS, 22 Temmuz’da bir otele düzenlenen baskında beşi Japon olmak üzere 51 yabancının gözaltına alındığını bildirdi. Grupta Çin ve Tayvan bağlantılı kişiler de bulunuyor.

Otel odalarında bilgisayarlar ile 100’den fazla telefon ve başka elektronik cihazlar bulundu. Soruşturma, internet üzerinden mobilya ve ev eşyası satışı görüntüsü verilen dolandırıcılık iddiasına odaklanıyor. Gözaltı işlemi tek başına bu 51 kişinin suçlu olduğunu kanıtlamıyor. BM’nin uyarısı nedeniyle, benzer operasyonlarda bir kişinin şüpheli mi yoksa zorla çalıştırılan mağdur mu olduğunun ayrı ayrı incelenmesi gerekiyor.

Türk iş arayanlar için sekiz uyarı işareti

• Görüşmenin yalnız Telegram, WhatsApp veya sosyal medya mesajlarıyla yürütülmesi
• İşverenin ticari unvanı ve açık işyeri adresinin paylaşılmaması
• Deneyime göre olağan dışı yüksek maaş ve hemen başlama baskısı
• Uçak bileti, konaklama ve vizenin hiçbir belge istenmeden garanti edilmesi
• Turist vizesiyle gidip çalışma izninin daha sonra alınacağının söylenmesi
• Pasaportun varışta şirket ya da aracı tarafından tutulacağının bildirilmesi
• Sözleşmede yazan ülke, şehir veya görev ile sözlü anlatımın uyuşmaması
• Vize, teminat veya dosya ücreti için kişisel hesaba ya da kripto cüzdanına ödeme istenmesi

Bu işaretlerden biri teklifin kesin olarak insan ticaretiyle bağlantılı olduğu anlamına gelmiyor; birkaçının birlikte bulunması ciddi doğrulama ihtiyacı doğurur. Transit Haber’in Singapur çalışma izni dolandırıcılığı haberinde sahte izin belgesiyle para istendiği, Belarus’taki sahte iş sözleşmesi dosyasında ise gerçek olmayan istihdam belgelerinin vize ve oturum işlemlerinde kullanıldığı ortaya çıkmıştı.

Bilet almadan önce hangi belgeler doğrulanmalı

Şirketin resmî sicildeki adını, adresini ve yöneticilerini hedef ülkenin ticaret kayıtlarından araştırın. İş sözleşmesinde görev, ücret, çalışma saati, kesintiler, konaklama ve fesih şartları yer almalı. Çalışma izni başvurusunu yapan kurumu ve dosya numarasını doğrulama yolunu ilgili ülkenin resmî göç veya çalışma sayfasıyla karşılaştırın. İtalya çalışma izni kotası rehberinde de büyük kontenjanların otomatik iş hakkı anlamına gelmediği, gerçek işverenin ve resmî başvuru zincirinin görülmesi gerektiği anlatılıyor.

Şüphe varsa işverenin verdiği telefon numarasını aramakla yetinmemek gerekiyor. Şirketin bağımsız kaynaklardan bulunan iletişim kanalına ulaşılmalı; çalışma izni hedef ülkenin resmî kurumu ve ilgili dış temsilcilikle karşılaştırılmalı. Pasaport hiçbir işverene teslim edilmemeli. Seyahat edecek kişi işyeri adresini, uçuşunu, sözleşmesini ve bulunduğu konumu yakınlarıyla paylaşmalı; varışta iş veya şehir değiştirilirse konsolosluk ve yerel kollukla gecikmeden temas kurmalı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Japonya teknik stajyer planlarını iptal etti: 14 işverene yaptırım

Kazakistan oturum izni kuralları değişti: Yabancılar için yeni süreler

Barselona turist sayısında frene basıyor: 16 milyon maksimum

İngiltere çifte vatandaşlara pasaport uyarısını yeniledi: Havayolu uçağa almayabilir