Erdoğan veto kalksın dedi, Kremlin karşı çıktı

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyindeki daimi üyeliğin ve veto hakkının kaldırılmasına yönelik önerisine 22 Eylül 2026’da yanıt verdi. Peskov, Rusya’nın konseydeki daimi üye sayısının artırılmasını istediğini, ancak mevcut daimi üyelik kurumunun ve veto yetkisinin korunması gerektiğini söyledi. Reuters’ın Moskova’dan aktardığı açıklama, Erdoğan’ın aynı gün yayımlanan reform önerisi hakkında gazetecilerin Peskov’a yönelttiği soru üzerine yapıldı. Kremlin, daha geniş temsil talebini desteklerken veto yetkisinin devamından yana olduğunu bildirdi.

Erdoğan, 22 Eylül’de Bloomberg için kaleme aldığı yazıda BM Güvenlik Konseyi veto hakkı ile daimi üyelik sisteminin değiştirilmesini istedi. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının yayımladığı makale metninde, konsey üyelerinin Genel Kurul tarafından belirli dönemler için seçildiği ve yeniden görev almak isteyenlerin tekrar destek aradığı bir yapı önerildi. Erdoğan, yalnızca yeni daimi üyeler eklenmesini mevcut karar alma düzenine ilişkin talebi karşılayan bir değişiklik olarak görmediğini yazdı.

Peskov: Daimi üyelik ve veto yetkisi devam etmeli

Peskov, Moskova’nın Güvenlik Konseyinde reforma ve daimi üye sayısının genişletilmesine açık olduğunu söyledi. Rus sözcü, kalıcı üyelik kurumuyla veto yetkisinin BM yapısının önemli unsurları arasında bulunduğunu belirtti. Türkiye Today’in 22 Eylül tarihli haberinde de Kremlin’in reform tartışmasındaki bu iki başlığa ilişkin açıklaması aktarıldı. Rusya, yeni ülkelerin konseyde daimi temsil edilmesini destekliyor; mevcut daimi üyelerin veto yetkisinin ise sürmesini istiyor.

Reuters’a göre Peskov’a yöneltilen soru, Erdoğan’ın daimi üyeliğin ve veto hakkının kaldırılması çağrısıyla ilgiliydi. Sözcü, Moskova’nın önerdiği genişlemenin kaç ülkeyi kapsayacağına, hangi devletlerin yeni daimi üyeler olacağına veya böyle bir genişlemede yeni üyelere veto yetkisi verilip verilmeyeceğine ilişkin ayrıntılı bir liste açıklamadı. 22 Eylül’de kamuoyuna yansıyan yanıt, daimi üye sayısının artırılması ve veto hakkının korunması üzerinde yoğunlaştı.

Erdoğan, dönüşümlü üyelik ve Genel Kurulda seçim önerdi

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Bloomberg makalesinde, daimi üyelik bulunmayan bir Güvenlik Konseyi modeli yer aldı. Öneriye göre üyeler Genel Kurul tarafından belirli süreler için seçilecek, ikinci dönem için görev talep eden devletler yeniden seçime girecek. Erdoğan, veto ayrıcalığının kaldırılmasını ve seçilmiş üyelerin karar alma süreçlerinde daha fazla söz sahibi olmasını istedi. Türkiye’nin bu öneriyi uluslararası temaslarında savunmaya devam edeceği de makalede belirtildi.

Erdoğan, mevcut beş daimi üyeye yeni ayrıcalıklı üyeler eklenmesinin kendi reform önerisinden farklı olduğunu yazdı. Cumhurbaşkanı, karar alma yetkisinin belirli devletlerin elinde toplanmamasını ve Genel Kurulun konsey üzerindeki rolünün güçlendirilmesini savundu. Makalede, farklı bölgelerin temsil edilmesine ve üyelerin görev süreleri tamamlandığında yeniden Genel Kurulun onayını almasına ilişkin ayrı düzenlemeler önerildi.

Erdoğan’ın yazısında küresel ticaret, lojistik, enerji koridorları, iklim krizi ve düzensiz göç, ülkeler arasında ortak karar gerektiren alanlar arasında sayıldı. Cumhurbaşkanı, mevcut kurumlardaki temsil dağılımını ve karar alma usullerini bu başlıklardaki iş birliği arayışıyla birlikte ele aldı. Cumhurbaşkanlığı, dönüşümlü üyelik modelinde Genel Kurulun seçim ve yeniden seçim yetkisinin genişletilmesini öneriyor.

BM Genel Kurulunda reform çağrısı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, New York’ta 22 Eylül’de başlayan BM Genel Kurulunun 81’inci dönem genel görüşmelerinde de örgütün işleyişine ilişkin açıklamalarda bulundu. Birleşmiş Milletlerin Türkiye ofisinin yayımladığı konuşma özetine göre Erdoğan, BM’nin uluslararası barış ve güvenliği koruma görevini yerine getiremediğini söyleyerek reform çağrısını yineledi. Cumhurbaşkanı aynı gün BM Genel Sekreteri António Guterres ile görüştü; görüşmede Gazze, Kıbrıs ve çeşitli bölgesel gelişmeler de ele alındı.

Erdoğan’ın 22 Eylül’deki konuşması, aynı günkü Gazze açıklamaları ve İsrail heyetinin salondan ayrılmasıyla gündeme geldi. Türkiye’nin BM temaslarında Ege ve Kıbrıs konularında yaptığı açıklamalar da Yunan basınında yayımlanan haberlerde yer buldu. Türkiye ile Rusya arasında Güvenlik Konseyi reformu üzerine kamuoyuna yansıyan görüş ayrılığı ise Erdoğan’ın Bloomberg makalesine verilen Kremlin yanıtıyla ortaya çıktı.

Güvenlik Konseyinde veto yetkisi nasıl kullanılıyor?

Güvenlik Konseyi, beşi daimi ve onu iki yıllığına seçilen toplam 15 üyeden oluşuyor. Daimi üyeler Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Fransa, Birleşik Krallık ve Rusya. BM Şartı’nın 23 ve 27’nci maddeleri üyelik yapısını ve oylama usulünü düzenliyor. Usule ilişkin kararlarda dokuz olumlu oy yeterli. Esasa ilişkin kararlarda da dokuz olumlu oy gerekiyor; daimi üyelerden birinin olumsuz oyu, kararın kabul edilmesini engelleyebiliyor.

Daimi üyelerden birinin çekimser kalması ise gerekli dokuz olumlu oy bulunuyorsa kararın kabulünü tek başına durdurmuyor. BM Şartı’nda yazılı veto sistemi, Güvenlik Konseyinin esasa ilişkin kararlarında uygulanıyor. Genel Kurulun karar alma düzeni ve üyelerin oyları farklı hükümlere dayanıyor. Erdoğan’ın önerisi, konseyde kararları engelleyen bu yetkinin kaldırılmasını ve seçimle oluşan üyeliğin esas alınmasını öngörüyor.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 22 Eylül’deki oturumlarda Güvenlik Konseyinde temsil ve reformu görüşen ülkelerin açıklamalarına sahne oldu. ABD’nin Filistin, Sudan ve Uganda’dan toplantıya gelecek temsilcilerin vize başvurularıyla ilgili işlemleri ise BM toplantıları öncesindeki ayrı diplomatik gündemde yer aldı. Moskova, daimi üyelik kurumuyla veto yetkisinin sürmesini savunurken Ankara, veto hakkının kaldırılmasını ve üyelerin belirli süreler için seçilmesini önerdi.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Erdoğan İsrail’e baskı çağrısı yaptı, İsrail heyeti salonu terk etti

Erdoğan Ege’de diyalog çağrısı yaptı, Yunan basını Kıbrıs sözlerini tartıştı

Yunanistan, Ege anlaşmazlıklarını New York’a taşıyacak