Türkiye Yunanistan’a nota verdi: Ege’de statükoyu değiştirecek adıma karşı çıktı

Türkiye, Yunanistan’ın ağustos ayında Ege’yi de kapsayacak şekilde ilan ettiği üç ayrı mekânsal planlama çerçevesine ilişkin görüş ve itirazlarını Atina’ya diplomatik nota ile iletti. eKathimerini’nin 2 Eylül tarihli haberine göre nota, Türk diplomatik kaynaklarının Milliyet’e verdiği bilgilere dayanıyor. Ankara belgede Ege’de statükoyu değiştirecek tek taraflı adımlara karşı çıktığını, Türkiye’nin hukuki pozisyonunun Yunanistan’ın planlarından etkilenmeyeceğini savundu. Deniz sınırlarının ise ancak anlaşmayla belirlenebileceğini bildirdi.

Bu haberin videosu

▶

Yunanistan diplomatik ağlama sürecini başlatıyor Video sayfasını aç

Diplomatik nota yalnız 19 Ağustos’ta yürürlüğe giren Yunanistan Ege enerji planı için değil, ağustos boyunca açıklanan turizm, yenilenebilir enerji ve sanayi mekânsal çerçevelerinin tamamı için gönderildi. To Vima’nın aktardığına göre Ankara, bu planların Ege’de fiilî durum yaratamayacağını ve Türkiye açısından hukukî sonuç doğurmayacağını belirtti. Yunanistan ise egemenlik konusundaki tezlerinin yürürlükteki uluslararası antlaşmalara dayandığını ve tartışmaya açık olmadığını söylüyor.

Diplomatik nota neden gönderildi?

Ağustos boyunca Ankara’dan üç ayrı resmî itiraz geldi. İlk açıklama 7 Ağustos’ta turizm için ilan edilen özel mekânsal çerçeveye yapıldı. Ankara, bu planın Ege’de Türkiye’nin hukuki pozisyonunu etkilemeyeceğini savundu ve çevre koruma gibi evrensel değerlerin siyasi amaçlarla kullanılmaması gerektiğini söyledi. 19 Ağustos’ta yenilenebilir enerji planı için benzer bir açıklama yayımlandı. 28 Ağustos’ta sanayi ve tedarik zinciri çerçevesine de itiraz edildi.

Dışişleri Bakanlığının 19 Ağustos açıklamasında, Yunanistan’ın yenilenebilir enerji çerçevesinin “aidiyeti uluslararası antlaşmalarla Yunanistan’a devredilmemiş coğrafi formasyonlar” dahil Ege sorunlarında Türkiye bakımından hukukî sonuç doğurmayacağı belirtildi. Bakanlık, kapalı veya yarı kapalı denizlerde tek taraflı tasarruflardan kaçınılmasını istedi. Açıklamada kıyıdaş devletler arasında işbirliği çağrısı da yapıldı.

Ankara notada ne söyledi?

eKathimerini’nin diplomatik kaynaklardan aktardığı nota içeriğinde üç ana çizgi bulunuyor. Türkiye, Ege’de statükoyu değiştirmeyi amaçlayan faaliyetleri kabul etmeyeceğini bildiriyor; Yunan planlarının sınır aşan çevresel ve başka etkiler doğurabileceğini ileri sürüyor ve planlama yoluyla “maksimalist” taleplerin ilerletilmesine karşı çıkıyor. Ankara ayrıca kendi haklarının, çıkarlarının ve mevcut hukuki statüsünün Yunanistan’ın tek taraflı adımlarından etkilenmeyeceğini savunuyor.

Notada Türkiye’nin uzun süredir kullandığı egemenlik ve deniz yetki alanı tezleri de tekrarlandı. Ankara, uluslararası antlaşmalarla Yunanistan’a devredilmediğini savunduğu coğrafi formasyonlarda fiilî durum yaratılmasını kabul etmeyeceğini belirtiyor. Deniz sınırlarının ise hakkaniyet ve ilgili tüm koşullar dikkate alınarak iki ülke arasında yapılacak bir anlaşmayla belirlenmesi gerektiğini söylüyor. Bu görüşler Türkiye’nin daha önceki resmî açıklamalarıyla aynı doğrultuda.

Yunanistan bu iddialara ne yanıt veriyor?

Atina, Ankara’nın bu tezlerini kabul etmiyor. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı 29 Ağustos’ta, Türkiye’nin Yunanistan her yeni mekânsal çerçeve açıkladığında aynı iddiaları tekrarlamasının bunlara hukukî temel kazandırmadığını bildirdi. Bakanlık, Ege’de egemenlik statüsüne ilişkin Yunan pozisyonunun yürürlükteki uluslararası antlaşmalara dayandığını ve bu konuda yeni bir tartışma kabul etmediğini açıkladı.

Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis de 2 Eylül’de AB dışişleri bakanları toplantısı sonrasında Doğu Akdeniz ve Ege’deki gelişmeleri Avrupalı mevkidaşlarına aktardığını söyledi. Yunanistan Dışişleri Bakanlığında yayımlanan açıklamada Gerapetritis, Yunanistan’ın uluslararası hukuka bağlı olduğunu, egemenlik ve egemen haklar konusunda taviz vermeyeceğini belirtti. Bu açıklama diplomatik notanın ayrıntılarına doğrudan yanıt vermiyor ancak Atina’nın aynı dosyadaki resmî tutumunu ortaya koyuyor.

Yunanistan Ege enerji planı neyi düzenliyor?

19 Ağustos’ta yürürlüğe giren yenilenebilir enerji özel mekânsal çerçevesi, Yunanistan’da yeni yenilenebilir enerji projeleri ile enerji depolama tesislerinin nerelerde ve hangi şartlarla kurulabileceğini düzenliyor. Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanlığı, çerçeveyi çevre, yerel toplumlar ve arazi kullanımı için daha açık kurallar getiren bir planlama aracı olarak tanımlıyor. Düzenleme kendi başına iki ülke arasındaki egemenlik veya deniz yetki alanı anlaşmazlığını çözmüyor.

Ege’de diğer gerilim başlıkları neler?

Mekânsal planlama tartışması Ege’deki tek dosya değil. Transit Haber daha önce Meis ve deniz parkları konusunda Atina’nın hazırladığı diplomatik girişimi, Yunanistan-Kıbrıs Rum Kesimi elektrik bağlantısında gündeme gelen F-16 ve fırkateyn mesajını ve Rodos’taki insansız hava aracı üssü tartışmasını ayrı haberlerde aktardı. Bu başlıkların her biri farklı bir çerçeveye sahip; diplomatik nota bunların tamamını tek bir belge altında birleştirmiyor.

Yolcular için sınır veya vize kuralı değişti mi?

Diplomatik nota, Türkiye ile Yunanistan arasındaki yolcu geçişi, feribot seferleri veya vize kurallarında doğrudan bir değişiklik yaratmıyor. Ege adalarına seyahat edenler mevcut pasaport ve vize kurallarına tabi. Notanın konusu devletler arasındaki mekânsal planlama, egemenlik ve deniz yetki alanı itirazları. 3 Eylül itibarıyla bu diplomatik gerilim nedeniyle sınır kapıları, tarifeli feribotlar veya Schengen başvuruları için ilan edilmiş yeni bir kısıtlama bulunmuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Kıbrıs Rum Kesimi’nde askeri geçit töreni: ABD askerleriyle Yunan F-16’ları aynı törende, İsrail sistemi vitrinde

Ege’de gerginlik yükleniyor, NOTAM’lar çakıştı: Türk ve Yunan tatbikat sahaları üst üste geldi

Suriye–İsrail görüşmelerinde Türkiye düğümü: İsrail’den Türkiye şartı