ABD-İran savaşı yeniden petrolü vurdu: Brent 92 doların üzerine çıktı

ABD ile İran arasında bir aydan uzun süren görece sakin dönemin ardından doğrudan saldırıların yeniden başlaması petrol fiyatlarını hızla yukarı çekti. Reuters’ın 1 Eylül piyasa verisine göre Brent petrol yüzde 2’nin üzerinde yükselerek varil başına 92,66 dolara, ABD tipi WTI ise 88,24 dolara çıktı. Fiyat hareketinin merkezinde yalnız savaşın yeniden sertleşmesi değil, dünya petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin normal koşullarda geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki akışın hâlâ çok sınırlı olması var.

Larak Adası saldırısı petrolü neden yeniden sıçrattı?

Reuters’ın ABD’li bir yetkiliye dayandırdığı habere göre Amerikan güçleri 30 Ağustos’ta Hürmüz Boğazı içindeki İran’a ait Larak Adası’nda iki füze fırlatıcısını vurdu. Washington, hedeflerin deniz mayını yerleştirmeye hazırlandığını savundu. İran daha sonra Ürdün’de ABD personelinin bulunduğu iki üsse balistik füzeler gönderdi. Bu karşılıklı saldırılar, temmuz sonundan bu yana taraflar arasındaki ilk doğrudan askerî çatışma oldu ve piyasalarda boğazın yeniden daha tehlikeli hale geleceği beklentisini güçlendirdi.

Associated Press de ABD saldırısını haftalar sonra gerçekleşen ilk Amerikan askerî harekâtı olarak aktardı ve İran’ın Ürdün’deki hedeflere karşılık verdiğini doğruladı. Tahran ile Washington saldırıların gerekçesi ve sonuçları konusunda farklı açıklamalar yapıyor; buna karşılık enerji piyasasının fiyatladığı risk daha somut: Hürmüz’de ticari gemilerin güvenli ve düzenli geçişine ilişkin belirsizlik yeniden arttı.

Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği ne durumda?

Kpler verilerini aktaran Reuters, pazartesi günü Hürmüz’den yalnız beş emtia gemisinin geçtiğini; bunların hiçbirinin sıvı yük tankeri olmadığını bildirdi. Önceki on günlük ortalama yaklaşık 14 gemiydi. Aynı gün iki Suudi petrol süpertankerinin boğazdan çıkarken kimliği belirlenemeyen mermilerle vurulduğu bildirildi. Mürettebat kaybı açıklanmadı ancak saldırılar arz riskini fiyatlayan piyasa için yeni bir alarm yarattı.

Transit Haber’in Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için yürütülen görüşmeleri izleyen dosyasında Katar ve Umman arabuluculuğuyla geçiş şartlarının konuşulduğu aktarılmıştı. Son saldırılar kısa vadede o diplomatik pencereyi daralttı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin hazirandaki geçici mutabakattaki yükümlülüklerine dönmesi halinde İran’ın da karşılık vereceğini söyledi. Trump ise yeni saldırılar konusunda tehditlerini sürdürdü.

Petrol fiyatındaki yükseliş Türkiye’yi nasıl etkileyebilir?

Türkiye petrol ithalatçısı olduğu için Brent’te kalıcı yükseliş, enerji ithalat faturasından akaryakıt fiyatlarına ve enflasyon beklentilerine kadar geniş bir alanda baskı yaratabilir. Günlük fiyat hareketinin pompaya aynı oranda ve hemen yansıması beklenmez; kur, vergi yapısı, rafineri maliyetleri ve stoklama gibi değişkenler sonucu belirler. Buna karşılık 90 doların üzerindeki Brent seviyesi birkaç günlük bir sıçramanın ötesine geçerse Türkiye’nin enerji maliyetleri açısından daha belirgin hale gelir.

Savaşın enerji boyutu Türkiye için yalnız fiyatla sınırlı değil. Transit Haber’in İran’ın petrol ve Hürmüz restini aktaran haberinde boğazın siyasî pazarlıkta nasıl kullanıldığı; ABD–Venezuela petrol anlaşması dosyasında ise Washington’ın alternatif arz arayışları ele alınmıştı. Hürmüz’de normal akış dönmeden fiyatların yalnız üretim miktarına bakılarak okunması zorlaşıyor.

Brent 92 doların üzerinde kalacak mı?

Petrol fiyatındaki yeni sıçrama yalnız enerji şirketlerini değil, merkez bankalarının enflasyon hesabını da etkiliyor. Yüksek ham petrol fiyatı taşıma, üretim ve elektrik maliyetleri üzerinden tüketici fiyatlarına yansıyabildiği için tahvil piyasaları da 1 Eylül’de baskı gördü. Bu bağlantı, Hürmüz’deki askerî hareketliliğin bölgesel bir güvenlik meselesinden küresel ekonomik riske dönüşmesinin temel nedeni. Fiyatın yönü, önümüzdeki günlerde tankerlere yönelik yeni saldırı olup olmamasına ve Katar ile Umman’ın geçiş müzakerelerinde ilerleme sağlayıp sağlayamamasına bağlı olacak.

Bunun cevabı çatışmanın birkaç gün içinde yeniden sönümlenip sönümlenmeyeceğine bağlı. Reuters’ın ağustos sonunda 31 analistle yaptığı ankette 2026 için ortalama Brent beklentisi 85,08 dolar olarak ölçüldü; ancak analistler Hürmüz kaynaklı arz kesintilerinin fiyatı 80 doların üzerinde tutacağını öngörüyordu. AP’nin 1 Eylül piyasa haberinde de Brent’in 92 dolar düzeyine çıkmasının tahvil faizleri ve enflasyon beklentileri üzerinde baskı yarattığı belirtildi. Yeni askerî saldırı veya tanker olayı fiyatı yukarı taşıyabilir; ateşin yeniden kesilmesi ve gemi trafiğinin toparlanması ise risk primini azaltabilir.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

ABD istihbaratı: Putin İran savaşında ABD’nin zayıfladığını düşünüyor

‘Biz petrol satamazsak bölgede kimse satamaz’: Galibaf hatırlattı

Trump için kırmızı çizgiyi çekti: Nükleer silahı kullanmayı düşünüyorsa derhal görevden alınmalı

Venezuela petrolünün beşte birini ABD kontrol edecek