ABD yeniden vurdu, İran hava savunmasını 3.800 noktaya yaydı

ABD ile İran arasındaki çatışma 2 Eylül sabahında temmuzdan bu yana görülen en sert karşılıklı saldırı dalgasına dönüştü. Reuters’ın son durum haberine göre ABD güçleri İran’ın güney kıyısındaki Devrim Muhafızları hedeflerini, radarları ve hava savunma unsurlarını vurdu; İran ise Ürdün, Bahreyn, Kuveyt ve Irak’taki Amerikan varlığına füze ve dronlarla karşılık verdi. ABD tarafı doğrulanmış asker kaybı açıklamazken İran bazı saldırılarda kayıp verdiğini duyurdu.

Bu tırmanma yaşanırken İran ordusundan ülkenin hava savunma ağına ilişkin yeni bir sayı geldi. İran devlet yayın kuruluşu Press TV’nin aktardığı açıklamada Tuğgeneral Muhammed Sadıkyan, hava savunma birliklerinin İran genelinde 3.800’den fazla noktada görev yaptığını söyledi. Rudaw da Fars Haber Ajansına dayandırdığı haberinde aynı sayıyı ve birliklerin çöller, kıyılar, adalar ve yüksek rakımlı bölgelerde konuşlandığı bilgisini aktardı. Bu sayı bağımsız biçimde doğrulanmış bir envanter değil; İranlı askerî yetkilinin açıklaması olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

3.800 nokta 3.800 füze bataryası mı?

Sadıkyan’ın kullandığı 3.800 sayısı, İran’ın 3.800 füze bataryasına sahip olduğu anlamına gelmiyor. İranlı komutan hava savunmasının dört ana görevini tespit, teşhis, önleme ve hedefe angaje olma olarak sıralıyor; ülke genelindeki konuşlanma noktalarının radar, gözetleme, komuta, füze ve diğer hava savunma unsurlarını kapsayabilecek geniş bir ağ olduğunu söylüyor. 3.800 rakamı doğrudan füze sistemi, batarya veya lançer sayısı olarak okunamaz.

İran’ın açıklaması, ABD’nin hava savunması ve radar altyapısını hedef aldığı saldırı dalgasının hemen ardından geldi. Ağın gerçekten ne kadarının aktif olduğu, kaç noktada füze bataryası bulunduğu ve son saldırılarda hangi sistemlerin zarar gördüğü konusunda bağımsız bir saha envanteri yok. İran daha önceki çatışmalarda yerli üretim sistemlere daha fazla ağırlık verdiğini açıklamıştı; son sayı da Tahran’ın savunma ağını coğrafi olarak yaygın gösterme çabasının parçası.

ABD’nin son saldırılarında hangi hedefler vuruldu?

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM, 1 Eylül’de tamamlanan son dalgada Devrim Muhafızlarına ait hava savunma noktaları, radar sistemleri, deniz unsurları, mayın döşeme kabiliyetleri ve iletişim tesislerinin vurulduğunu açıkladı. Washington bu saldırıların Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere ve bölgede bulunan Amerikan personeline yönelik son İran girişimlerine cevap olduğunu savunuyor. CENTCOM, bölgede 50 binden fazla ABD askerinin görev yaptığını da bildirdi.

Reuters’ın 2 Eylül tarihli haberine göre saldırıların ardından İran’ın güney kıyısında patlamalar bildirildi ve İran füzeleri ile dronları bölgedeki Amerikan üslerini hedef aldı. İran, Sirik yakınındaki bir saldırıda sivillerin öldüğünü açıkladı; ABD sivilleri hedef almadığını söyledi. Tarafların bazı askerî hasar ve can kaybı iddiaları henüz bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil.

İran saldırılara nasıl karşılık verdi?

İran Devrim Muhafızları, ABD saldırılarından sonra Ürdün’deki Camp Titin ile Bahreyn’deki Şeyh İsa Hava Üssü dahil bölgedeki Amerikan hedeflerine füze ve dron gönderdiğini açıkladı. Associated Press, Ürdün ve Körfez’de çeşitli hava savunma sistemlerinin İran saldırılarına karşı devreye girdiğini, ancak Amerikan tarafında teyit edilmiş asker ölümü bildirilmediğini aktardı. İran’ın bazı üslerde ağır kayıp verdiği yönündeki açıklamaları Washington tarafından doğrulanmadı.

Ağustos sonunda yeniden başlayan sınırlı çatışmalar, 2 Eylül’de daha geniş bir saldırı döngüsüne dönüştü. Transit Haber’in İran’ın petrol ve Hürmüz restini izleyen haberinde Tahran’ın boğazı savaşın ekonomik baskı aracına dönüştürme stratejisi aktarılmıştı. Son saldırılar, askeri hedeflerle deniz ticareti arasındaki bu bağlantıyı yeniden öne çıkardı.

Hürmüz’den petrol akışı ve fiyatlar ne durumda?

Petrol fiyatları 2 Eylül’de yüksek seviyesini korudu. Reuters’ın enerji piyasası verisine göre Brent yaklaşık 94,76 dolar, WTI ise 90,26 dolar seviyesindeydi; iki gösterge de gün içinde 24 Temmuz’dan bu yana en yüksek seviyelerini test etti. Yeni saldırıların ardından piyasa, Hürmüz’de yeniden sert bir kesinti yaşanıp yaşanmayacağını fiyatlıyor.

Aynı haberde ABD Enerji Bakanı Chris Wright’ın pazartesi günü Hürmüz’den yaklaşık 17 milyon varil petrol geçtiğini söylediği aktarılıyor. Bu, savaşın bozduğu dönem içindeki en yüksek günlük hacimlerden biri. Yine de iki tankere yönelik saldırılar, deniz mayını iddiaları ve yeni füze-dron dalgası nedeniyle akışın sürdürülebilirliği belirsiz. Transit Haber’in Hürmüz Boğazı için yürütülen geçiş müzakerelerini izleyen dosyasında Katar ve Umman arabuluculuğundaki koridor planı ayrıntılarıyla aktarılıyor.

Bölgedeki uçuşlar için yeni bir risk var mı?

Füze ve dron saldırılarının Ürdün, Bahreyn, Kuveyt ve Irak’a yayılması sivil havacılık için de izlenmesi gereken yeni bir risk oluşturuyor. Şu anda bütün bölgeyi kapsayan tek bir hava sahası kapanışı yok; ancak askeri hareketlilik arttığında ülkeler kısa süreli hava sahası kısıtlamaları getirebilir ve havayolları rotalarını değiştirebilir. Körfez aktarmalı seyahat planlayanların uçuş durumunu aynı gün içinde kontrol etmesi gerekiyor.

Seyahat planı açısından kritik olan, genel savaş haberinden çok kullanılan aktarma noktasındaki fiili hava sahası ve havalimanı durumudur. Transit Haber’in Uçuş Haberleri akışında iptal, rota değişikliği ve hava sahası kararları ayrı ayrı izleniyor. Hürmüz’deki askeri gerilim devam ettikçe hem deniz hem hava ulaşımında kısa süreli operasyon değişiklikleri görülmesi mümkün.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

ABD’de 980 bin sınır dışı işlemi: Yüzde 20’sinde mahkûmiyet kaydı var

Alman SWP: İran’ın nükleer stratejisi değişiyor, 441 kilo uranyumun akıbeti belirsiz

Reuters: ABD, Husi ve Hizbullah bağlantılı Starlink cihazlarının kapatılmasını istedi

Savaşlarda yeni hedef veri merkezleri: CSIS şirketlere 20 soruluk risk testi hazırladı