Mekke Anlaşması için üç ülkenin komutanları Riyad’da buluştu

Mekke Savunma Anlaşması kapsamında Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın üst düzey askerî komutanları 25 Eylül 2026’da Riyad’da bir araya geldi. Görüşmenin ana gündemini Suudi Arabistan’a yönelen saldırılar karşısında üç ülkenin savunma iş birliği ve ortak taahhütlerin uygulanması oluşturdu. Suudi Arabistan resmî haber ajansı SPA toplantının yapıldığını ve tarafların istihbarat iş birliği, askerî koordinasyon ve askerî kabiliyetlerin birlikte geliştirilmesini görüştüklerini duyurdu. Riyad’daki görüşmeye Türkiye adına Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu katıldı. Genelkurmay Başkanlığının açıklamasını aktaran Anadolu Ajansına göre Bayraktaroğlu, Pakistan Savunma Kuvvetleri ve Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Syed Asim Munir ile Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Fayyadh bin Hamed Al-Ruwaili’yle görüştü. Böylece üç ülkenin dışişleri bakanlarının New York’ta üzerinde konuştuğu acil askerî temas Riyad’da gerçekleştirildi.

Mekke Savunma Anlaşması için Riyad’da hangi konular görüşüldü?

SPA’nın 25 Eylül tarihli açıklamasında komutanların Suudi Arabistan’ın karşı karşıya olduğu güvenlik tehditlerini değerlendirdiği kaydedildi. Toplantıda Mekke’ye ve ülkenin sivil ve ekonomik altyapısına yönelik saldırılar kınandı. Taraflar, Suudi Arabistan’ın güvenliğinin korunması konusundaki ortak tutumlarını yineledi ve savunma alanında birlikte çalışılacak başlıkları ele aldı. İspanyol haber ajansı EFE de görüşme sonrasında üç ülkenin anlaşma kapsamındaki taahhütleri askerî iş birliğine aktarmaya başlayacaklarını bildirdi.

Askerî heyetler istihbarat paylaşımını geliştirmenin yanı sıra ortak faaliyetlerin nasıl koordine edileceğini görüştü. Riyad buluşmasının ardından SPA, tarafların ortak savunmaya bağlılıklarını yeniden teyit ettiklerini ve Suudi Arabistan’ın egemenliği ile toprak bütünlüğünü koruma kararlılıklarını dile getirdiklerini aktardı.

Dışişleri bakanları önce New York’ta toplanmıştı

Askerî buluşmanın diplomatik hazırlığı bir gün önce New York’ta yürütüldü. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ve Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu haftasında görüştü. Türkiye Dışişleri Bakanlığının yayımladığı 25 Eylül tarihli ortak açıklamaya göre bakanlar, genel sekreterliğin oluşturulmasında ve komitelerin çalışmalarında gelinen aşamayı değerlendirdi. Mekke Savunma Anlaşması kapsamındaki New York görüşmesinde genelkurmay başkanlarının acilen bir araya gelmesi kararlaştırılmıştı. Görüşmenin amacı, Mekke Savunma Anlaşması çerçevesinde Suudi Arabistan’a verilebilecek desteğin yollarını değerlendirmek olarak açıklandı. New York’taki toplantının ardından Riyad’da yapılan askerî temas, aynı hafta içinde yürütülen iki ayrı kurumsal aşamayı oluşturdu. Dışişleri bakanlarının çalışmaları siyasi koordinasyona, genelkurmay başkanlarının toplantısı ise askerî makamlar arasındaki iş birliğine odaklandı.

Hakan Fidan genel sekreterlik takvimi hakkında ne söyledi?

Hakan Fidan, 26 Eylül’de New York’ta düzenlediği basın toplantısında anlaşmanın genel sekreterliğinin oluşturulmasına ilişkin soruları da yanıtladı. Fidan, Pakistan’ın genel sekreterlik için bir aday önerdiğini, önerinin üye ülkelerce kabul edilmesini beklediklerini söyledi. Genel sekreterin göreve başlamasından sonra diğer kadroların da belirlenmesini beklediğini ifade etti. Mekke Savunma Anlaşması kapsamındaki genel sekreterlik görüşmeleri, üç ülkenin savunma ve dışişleri temsilcilerinin 31 Ağustos’ta İstanbul’da gerçekleştirdiği ilk Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi toplantısının devamında yürütülüyor. Transit Haber’in İstanbul toplantısına ilişkin önceki dosyası, komite yapısı ve ittifakın kurumsal takvimi hakkındaki açıklamaları içeriyor. Riyad’da 25 Eylül’de yapılan toplantıda ise aynı anlaşmanın askerî makamlar arasında uygulanmasına yönelik konular ele alındı.

Üçlü anlaşma hangi aşamalardan geçti?

Üç ülke, Suudi Arabistan hükümetinin yayımladığı ortak bildiriye göre 7 Ağustos 2026’da Mekke’de anlaşmayı imzaladı. Kamuya açıklanan temel hüküm, taraflardan birine karşı silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış sayılmasını öngörüyor. Taraflar ayrıca savunma iş birliğini geliştirmeyi taahhüt etti. İmzadan sonra siyasi ve askerî organların kurulması, ortak faaliyet planlarının hazırlanması ve bu organların toplanması gündeme alındı.

İmzadan sonraki kurumsal adımların başında İstanbul’da düzenlenen ilk komite toplantısı yer aldı. Milli Savunma Bakanlığının 31 Ağustos açıklaması bu buluşmaya Türkiye’den Yaşar Güler, Hakan Fidan ve Selçuk Bayraktaroğlu’nun katıldığını kaydetti. Transit Haber’in ortak tatbikat ve savunma sanayisi planını ele alan haberi bu programın açıklanan başlıklarını kapsıyor. Riyad görüşmesi, hazırlıkların genelkurmay başkanları düzeyinde ele alındığı yeni toplantı olarak kayda geçti.

Üç ülkenin 25 Eylül tarihli ortak temasları, Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların sürdüğü dönemde gerçekleşti. Pakistan Dışişleri Bakanlığının daha önceki değerlendirmelerine ve Transit Haber’in saldırılar sonrasındaki Pakistan açıklaması dosyasına göre savunma mekanizmalarının ayrıntıları üzerinde çalışmalar yürütülüyordu. Riyad açıklamasında komutanların anlaşma kapsamındaki askerî taahhütleri ortak faaliyetlere aktarma kararlılığı kaydedildi.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın genelkurmay başkanları toplanıyor

İsrailli Arap yazar Wattad: Diplomatik olarak çatışsalar da Türkiye ile İsrail’in hala ortak çıkarları var