Bu 7 ülkenin vatandaşları Türkiye’ye süresi dolmuş pasaportla giriş yapabiliyor

Türkiye’ye süresi dolmuş pasaportla giriş, Dışişleri Bakanlığı’nın listesinde hâlâ korunan az bilinen bir istisna. Almanya, Belçika, Fransa, İspanya, İsviçre, Lüksemburg ve Portekiz vatandaşları, ülkeye göre değişen sürelerle geçerliliği sona ermiş pasaportla Türkiye’ye giriş yapabiliyor. Bu kolaylık 1957 tarihli Avrupa Konseyi Anlaşması’na dayanıyor; aynı anlaşmada Türklere tanınan vizesiz seyahat hakkı ise 1980 darbesinden sonra kaybedildi.

Yazan: Mehmet Sercan Tezcanoğlu

Yayın tarihi: 23 Haziran 2026 21:29

Güncelleme tarihi: 23 Haziran 2026 21:38

Dışişleri Bakanlığının ulusal kimlik kartıyla Türkiye’ye giriş yapabilen ülkeler listesinde az bilinen ayrı bir bölüm bulunuyor. Bakanlık, “Vatandaşları süresi sona ermiş pasaport ve kimlik kartlarıyla ülkemize girebilen ülkeler” başlığı altında bazı ülke vatandaşlarının geçerliliği bitmiş belgelerle de Türkiye’ye girebildiğini belirtiyor.

İlk bakışta bu bilgi tuhaf görünebilir. Çünkü günümüzde normal bir turist genellikle süresi geçmiş pasaportla seyahat planlamaz; pasaportunu yeniler, geçerli kimlik kartıyla giriş hakkı varsa kimliğini kullanır ya da belgesi yenilenene kadar seyahatini erteler. Buna rağmen Türkiye’nin giriş rejiminde, eski Avrupa Konseyi düzeninden gelen sınırlı bir istisna hâlâ korunuyor.

Türkiye’ye süresi dolmuş pasaportla giriş hangi ülkeler için mümkün?

Dışişleri Bakanlığının Türkçe listesindeki bölümde Türkiye’ye süresi dolmuş pasaport ile giriş yapabilen 8 ülke adı geçiyor: Almanya, Belçika, Fransa, İspanya, İsviçre, Lüksemburg, Portekiz ve Bulgaristan. Ancak burada kritik bir ayrım var. Listede gerçekten süresi dolmuş pasaport kolaylığı bulunan ülke sayısı 7. Bulgaristan satırında ise “geçerli umuma mahsus pasaport” ifadesi kullanılıyor; bu nedenle Bulgaristan, süresi geçmiş pasaport kolaylığı kapsamında değil, geçerli pasaport şartı kapsamında okunmalı.

• Almanya: Son 1 yıl içinde süresi dolmuş pasaportla giriş mümkün. İngilizce Dışişleri sayfasında Almanya için son 1 yıl içinde süresi dolmuş kimlik kartı da kabul edilen belgeler arasında gösteriliyor. Ancak Türkçe sayfada bu bilgi yok.
• Belçika: Son 5 yıl içinde süresi dolmuş pasaportla giriş mümkün.
• Fransa: Son 5 yıl içinde süresi dolmuş pasaportla giriş mümkün.
• İspanya: Son 5 yıl içinde süresi dolmuş pasaportla giriş mümkün.
• İsviçre: Son 5 yıl içinde süresi dolmuş pasaportla giriş mümkün.
• Lüksemburg: Son 5 yıl içinde süresi dolmuş pasaportla giriş mümkün.
• Portekiz: Son 5 yıl içinde süresi dolmuş pasaportla giriş mümkün.

Bu tablo, “Türkiye’ye herkes tarihi geçmiş pasaportla girebilir” anlamına gelmiyor. Uygulama yalnız Dışişleri listesinde adı geçen ülkeler, belirtilen belge türleri ve sürelerle sınırlı. Ayrıca bu istisna, vize muafiyeti ya da kimlik kartıyla giriş hakkıyla karıştırılmamalı. Bunlar birbirinden ayrı üç başlık: vize gerekip gerekmediği, hangi belgeyle girilebildiği ve belgenin geçerlilik süresi.

Normal pasaport kuralı ne?

Dışişleri Bakanlığının Türkiye’ye girişte pasaport geçerlilik süresine ilişkin sayfası, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na göre yabancıların pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerinin vize, vize muafiyeti ya da ikamet izni süresinden en az 60 gün daha uzun geçerli olması gerektiğini hatırlatıyor.

Aynı sayfada bu genel kuralın istisnaları da sayılıyor. Uluslararası anlaşmalar ve özel kanuni hükümler kapsamındaki durumlar, normal “60 gün daha geçerli pasaport” kuralının dışında tutuluyor. Süresi dolmuş pasaportla giriş kolaylığı da bu istisna mantığı içinde yer alıyor.

Türkiye’ye süresi dolmuş pasaportla giriş imkanının dayanağı 1957 tarihli Avrupa Konseyi anlaşması

Bu istisnanın dayanağı, Avrupa Konseyi çerçevesinde imzalanan 1957 tarihli “European Agreement on Regulations governing the Movement of Persons between Member States of the Council of Europe” anlaşmasına uzanıyor. Anlaşma, taraf ülkelerin vatandaşlarının, anlaşmanın ekinde bildirilen belgelerle diğer taraf ülkelere üç ayı aşmayan seyahatler için giriş ve çıkış yapabilmesini düzenliyordu.

Anlaşma metninin eklerinde taraf ülkeler, kendi vatandaşlarının hangi belgelerle seyahat edebileceğini bildirdi. Bazı Avrupa ülkeleri için geçerli pasaportun yanında, belirli süre içinde geçerliliği sona ermiş pasaportlar da kabul edilen belgeler arasında yer aldı. Belçika, Fransa, İspanya, İsviçre, Lüksemburg ve Portekiz gibi ülkelerde bu süre 5 yıl; Almanya için ise 1 yıl olarak görünüyor.

Dolayısıyla Türkiye’nin Dışişleri sayfasındaki eski pasaport kolaylığı, güncel turistik ihtiyaçlardan çok, Avrupa Konseyi’nin 1950’lerde kurduğu kısa süreli seyahat kolaylaştırma düzeninden kalan bir istisna niteliği taşıyor.

Türk vatandaşları için aynı anlaşmada ne yazıyor?

Haberin en dikkat çekici tarafı burada başlıyor. Aynı anlaşmanın ek listesinde Türkiye için “geçerli ulusal pasaport” ve “yalnız Türkiye’ye dönüş için seyahat belgesi” yer alıyor. Yani Türk vatandaşlarının bu anlaşma kapsamında Avrupa ülkelerine süresi dolmuş pasaportla turistik seyahat edebilmesi gibi bir hak görünmüyor.

Başka bir ifadeyle, bazı Avrupa ülkelerinin vatandaşları Türkiye’ye geçerliliği bitmiş pasaportla girebilirken, Türk vatandaşları için aynı anlaşmada esas seyahat belgesi geçerli pasaport olarak yazılmış durumda. Türkiye’ye dönüş amaçlı seyahat belgesi ise yalnız Türkiye’ye dönmek için kullanılabilecek özel bir belge niteliğinde.

İlgili haberAvrupa Parlamentosu’ndan Türkiye’ye gri pasaport uyarısı: Vizesiz seyahat hakkı tehlikede mi?

1980’den sonra Türkler için tablo daraldı

1957 tarihli anlaşma, Avrupa içinde kısa süreli seyahatleri kolaylaştırmayı amaçlıyordu. Ancak Türk vatandaşları açısından bu çerçeve 1980’lerden itibaren fiilen zayıfladı. Bazı Avrupa ülkeleri, 80 darbesinin ardından anlaşmanın Türkiye’ye uygulanmasını askıya alarak Türk vatandaşlarına yeniden vize zorunluluğu getirmeye başladı.

Uluslararası anlaşma kayıtlarında Belçika’nın 1 Kasım 1980’den itibaren Türk vatandaşları için vize zorunluluğu getirmek üzere anlaşmanın ilgili hükümlerini askıya aldığını bildirdiği görülüyor. Aynı kayıtlarda İsviçre’nin de 15 Temmuz 1982’den itibaren Türkiye’ye karşı vize yükümlülüğünü yeniden getirdiği belirtiliyor. Almanya, Fransa ve Benelüks ülkeleri bakımından da 1980 sonrası vize zorunluluğu, Türk vatandaşlarının Avrupa’ya kısa süreli seyahatlerinde bu anlaşmanın pratik değerini büyük ölçüde azalttı.

Bu nedenle anlaşma kâğıt üzerinde karşılıklı bir seyahat kolaylığı düzeni olsa da Türk vatandaşları açısından sonuç zamanla asimetrik hâle geldi. Türkiye’ye bazı Avrupa ülkelerinin vatandaşları için belge kolaylığı sürerken, Türk vatandaşlarının Avrupa’ya geçerli pasaportla dahi vizesiz seyahat imkânı birçok ülke tarafından askıya alındı.

Türkiye de bazı karşı adımlar attı

Avrupa ülkelerinin Türkiye’ye yönelik askıya alma kararlarına karşı Türkiye de bazı ülkeler bakımından anlaşmanın uygulanmasını askıya alma bildirimleri yaptı. Avrupa Konseyi kayıtlarında Türkiye’nin özellikle Avusturya bakımından anlaşmanın uygulanmasını askıya aldığı, Portekiz bakımından ise önce karşılıklılık gerekçesiyle askıya alma bildirimi yaptığı, daha sonra bu bildirimi geri çektiği görülüyor.

Portekiz’e ilişkin geri çekme bildiriminde Türkiye’nin vize muafiyetlerinde karşılıklılık hakkını saklı tuttuğu da kayda geçti. Bu ayrıntı, Türkiye’nin 1980 sonrası dönemde Avrupa ülkelerinin Türk vatandaşlarına yönelik vize uygulamalarına tamamen tepkisiz kalmadığını gösteriyor.

Buna rağmen neden bu hak sürüyor?

Bu sorunun net ve açık bir resmî gerekçesi bulunmuyor. Dışişleri Bakanlığı’nın pasaport geçerlilik sayfası, yalnızca uluslararası anlaşmalar ve özel hükümler kapsamındaki istisnaların genel pasaport geçerlilik şartının dışında olduğunu söylüyor. Bu nedenle mevcut tablo, Türkiye’nin eski Avrupa Konseyi anlaşmasından gelen bazı belge kolaylıklarını kendi giriş rejiminde hâlâ koruduğunu gösteriyor.

Burada “anlaşmayı bugün sadece Türkiye uyguluyor” demek hukuken fazla geniş olur. Çünkü 1957 anlaşması çok taraflı bir Avrupa Konseyi metni ve diğer taraf ülkeler arasında farklı belge kolaylıkları hâlâ geçerli olabilir. Ancak Türkiye-Türk vatandaşları açısından bakıldığında, anlaşmanın sağladığı kolaylıkların önemli bölümü Avrupa ülkelerinin askıya alma kararlarıyla fiilen daralmış; buna karşılık Türkiye bazı Avrupa vatandaşlarına eski belgeyle giriş kolaylığını sürdürmüş.

İlgili haberKonsolosluklarda Türk vatandaşları hangi işlemleri yapabilir? Pasaporttan sabıka kaydına…

Pratikte kullanım süresi dolmuş pasaportun anlamı kaldı mı?

Bugün bu hakkın pratik etkisi sınırlı. Almanya, Belçika, Fransa, İspanya, İsviçre, Lüksemburg ve Portekiz vatandaşları zaten çoğu durumda geçerli pasaport veya ulusal kimlik kartıyla seyahat ediyor. Normal bir turist, süresi dolmuş pasaportla seyahat planı yapmaz; belgesini yeniler ya da geçerli kimliğiyle yolculuk eder.

Yine de bu düzenleme tamamen anlamsız değil. Acil aile ziyareti, cenaze, hastalık, pasaport yenileme gecikmesi, çocuk belgeleri veya kişinin elinde geçerli kimlik bulunmaması gibi istisnai durumlarda yedek kapı işlevi görebilir. Bu nedenle eski pasaport kolaylığı, yaygın kullanılan bir turizm hakkından çok, teknik ve istisnai bir belge toleransı olarak görülmeli.

Hak var ama bugünün seyahat pratiğinde dar bir istisna

Sonuç olarak Türkiye’ye süresi dolmuş pasaportla giriş, Dışişleri’nin listesinde hâlâ yer alan resmî bir istisna. Ancak bu istisna tüm ülkeler için değil, belirli Avrupa ülkeleri ve belirli sürelerle sınırlı. Almanya için son 1 yıl; Belçika, Fransa, İspanya, İsviçre, Lüksemburg ve Portekiz için son 5 yıl içinde süresi dolmuş pasaport kabul edilebiliyor.

Asıl dikkat çekici nokta, bu kolaylığın dayandığı 1957 Avrupa Konseyi anlaşmasının Türk vatandaşları açısından zamanla büyük ölçüde işlevsizleşmiş olması. Türk vatandaşları için aynı anlaşmada süresi dolmuş pasaportla Avrupa’ya seyahat hakkı görünmüyor; üstelik 1980 sonrası birçok Avrupa ülkesi Türk vatandaşlarına yeniden vize zorunluluğu getirdi. Buna rağmen Türkiye, bazı Avrupa ülkelerinin vatandaşları için geçerliliği sona ermiş pasaportla giriş kolaylığını sınırlı biçimde korumaya devam ediyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Türklerin kimlikle gidebildiği ülkeler: Pasaportsuz 5 rota ve 2026 kuralları

Alman basını yazdı: Almanya vizesi yüzünden düğünü 2 kez ertelenen Türk gelin!

Almanya’dan Türkiye’deki vize kuyruğu açıklaması: Talep kapasiteyi aşıyor, vizesiz seyahat için kriterleri yerine getirin