Suriye’nin Mekke Anlaşması ilgisi İsrail’de paniğe neden oldu

Suriye’nin Mekke Anlaşması için yürüttüğü görüşmeler, Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani’nin 31 Ekim 2026’da Bahreyn’de yaptığı açıklamanın ardından İsrail ve Arap basınında farklı yorumlara konu oldu. The Jerusalem Post’un 1 Kasım haberinde İsrailli araştırmacı Yoni Ben-Menachem, Şam’ın olası üyeliğini Türkiye’nin bölgesel hedeflerine bağladı. Alhurra’nın 2 Kasım dosyasında ise Suriye’nin güvenlik ortaklığı arayışının nedenleri farklı uzmanlara soruldu.

Manama Diyaloğu’nun bölgesel güvenlik oturumunda Şeybani, Suriye’nin Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında ağustosta imzalanan savunma anlaşmasına katılımını değerlendirmek üzere görüşmeler yapıldığını söyledi. Suriye’nin bu açıklamasını SANA resmî haber ajansı yayımladı. Şam, ittifak üyeliğine dair görüşmelerin kapsamını ve karar takvimini henüz ayrıntılandırmadı.

Suriye’nin Mekke Anlaşması görüşmeleri Manama’da duyuruldu

SANA’nın 31 Ekim tarihli kaydına göre Şeybani, Suriye’nin bölgesel güvenlik düzenlemelerinde rol almak istediğini ve ortak caydırıcılık ile savunma mekanizmalarının geliştirilmesini desteklediğini anlattı. IISS etkinlik programı, konuşmanın 31 Ekim’deki “Bölgesel Güvenliğin Temelleri” oturumunda yapıldığını doğruluyor. Oturumda Yemen Dışişleri Bakanı Afrah el-Zouba ve Körfez İşbirliği Konseyi Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi de konuşmacılar arasındaydı.

Konuşmasında Şeybani, Körfez ülkelerine yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarını kınadı. Yemen’de uluslararası düzeyde tanınan hükümetin ülke üzerindeki egemenliğini yeniden tesis etmesine Şam’ın destek verdiğini söyledi. Bakan, Suriye’nin on dört yıllık savaştan çıktıktan sonra ordusunu yeniden kurmaya çalıştığını ve güvenlik alanında diğer ülkelerle işbirliği aradığını da anlattı.

21 Ağustos’taki Pakistan ziyaretinde Şeybani, Mekke Anlaşması’na katılım seçeneğini açıklamış ve Türkiye’yi Suriye’nin yeniden inşasında kilit ortak diye nitelemişti.

The Jerusalem Post yazısında Türkiye hakkında hangi iddialar yer aldı?

The Jerusalem Post muhabiri Danielle Greyman-Kennard, 1 Kasım’da Jerusalem Center for Public Affairs araştırmacısı Yoni Ben-Menachem’in Suriye’nin Mekke Anlaşması seçeneği hakkındaki değerlendirmesini yayımladı. Ben-Menachem, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara yönetiminin Mekke Anlaşması’na ilgi göstermesini Türkiye’nin bölgesel etkisini artırma arayışıyla ilişkilendirdi. Araştırmacı, İran’daki yönetimin zayıflaması veya çökmesi olasılığı üzerine kurduğu senaryoda bölgesel güç boşluğunun yeni bir Sünni ittifak tarafından doldurulabileceğini savundu.

Ben-Menachem ayrıca Şam yönetiminin Lübnan ve Golan Tepeleri üzerindeki tarihsel gelişmelerle bağlantılı bölgesel hedefleri olduğunu öne sürdü. Suriye ordusunun farklı silahlı grupların birleştirilmesiyle yeniden oluşturulmasını da İsrail açısından güvenlik riski olarak yorumladı. Bu ifadeler, araştırmacının The Jerusalem Post’a verdiği görüşlerdir.

İsrail’in Suriye topraklarına iki yıldan kısa sürede binden fazla saldırı düzenlediğini ileri süren Şeybani, 1974 tarihli ayrıştırma düzenlemesine dönülmesi çağrısında bulundu.

Alhurra, Suriye’nin bölgesel konumunu nasıl değerlendirdi?

Alhurra’nın 2 Kasım tarihli Arapça araştırmasında Lancaster Üniversitesi’nden siyaset bilimci Rahaf Aldoughli, Suriye’nin üyelik arayışını yalnız İsrail’e karşı savunma ya da Suudi Arabistan’a destek başlıklarıyla açıklamadı. Aldoughli, girişimi bölgesel baskılar altında Şam’ın konumunu yeniden belirleme çabası olarak yorumladı. ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın son açıklamalarını ve Şam’ın komşularıyla sınır güvenliği ilişkilerini de bu değerlendirmeye dahil etti.

Emekli Suudi tümgeneral Muhammed el-Kubeyban, Suriye’nin Mekke Anlaşması üyeliğinin askerî boyutunu değerlendirirken savaşın ardından Suriye’nin sivil ve askerî kurumlarını yeniden kurma aşamasında olduğunu söyledi. Kubeyban’a göre ortak savunma düzenine katılacak ülkenin ittifaka fiilen hangi askerî kapasiteyle katkıda bulunabileceği belirleyici bir soru. Suudi araştırmacı Halid Derrac da üyelik başvurusunun siyasi, askerî ve teknik koşullarının kurucu ülkelerce değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

İsrail Ulusal Güvenlik Konseyinin eski başkanı Yaakov Amidror, Alhurra’ya verdiği görüşte İsrail açısından asıl ölçütün Şam yönetiminin sahadaki politikaları olduğunu anlattı. Amidror, Suriye’nin ittifak arayışının Tel Aviv’in güvenlik hesabında tek başına belirleyici olmayacağını savundu; Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın herhangi bir çatışmada hangi biçimde hareket edeceğine ilişkin kendi değerlendirmelerini de paylaştı.

Suriye’nin üyelik sürecinde hangi adımlar gerekiyor?

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, 7 Ağustos 2026’da Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı imzaladı. 16 maddelik metin dış kaynaklı silahlı saldırı durumunda karşılıklı savunma yardımı, askerî koordinasyon ve teknoloji işbirliğini düzenliyor. TBMM’nin 21 Ekim’de yayımladığı kanun teklifi kaydı, anlaşmanın Türkiye’deki onay sürecini belgeliyor.

Dışişleri Bakan Yardımcısı Zeki Levent Gümrükçü, 27 Ekim’de TBMM Dışişleri Komisyonunda Suriye’nin Mekke Anlaşması üyeliği için de geçerli olacak kabul usulünü anlattı. Yeni üyelikler için üç kurucu ülkenin ortak kararı gerekiyor. Türkiye bakımından yeni katılımın da Meclis onayına sunulacağını söyledi. Teklif, 27 Ekim’de TBMM Dışişleri Komisyonunda kabul edildi; görüşmede milletvekilleri askerî yükümlülüklerin kapsamını sordu.

Üç ülkeden temsilcilerin Tahran’da İranlı yetkililerle yaptığı görüşmeler de bölgesel gerilimi azaltmaya dönük diplomatik temasların parçasıydı. The National’in 31 Ekim Manama haberinde de Suriye’nin Körfez ülkeleriyle dayanışma söylemi ve Yemen’deki çatışmalara yaklaşımı ayrı başlıklar olarak aktarılıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Netanyahu hükümet kuramazsa Türkiye-İsrail ilişkileri: Al-Monitor, Ankara’nın iki beklentisini yazdı

İsrail’in Atina Büyükelçisinden Türkiye–Libya anlaşmasına itiraz

Mekke Anlaşması’nda ilk başarısızlık: Tahran’dan eli boş dönüldü

RUSI araştırması: Türkiye ve Katar çatışma bölgelerinde iki farklı model uyguluyor