Üçlü savunma anlaşması komisyondan geçti: Sıra TBMM Genel Kurulunda

Mekke Anlaşması, Türkiye’nin Suudi Arabistan ve Pakistan’la imzaladığı ortak savunma metninin onay sürecinde yeni bir aşamaya geçti. TBMM Dışişleri Komisyonu, 27 Ekim 2026 Salı günü anlaşmanın onaylanmasını uygun bulan kanun teklifini oy çokluğuyla kabul etti. Anadolu Ajansının komisyon görüşmelerinden aktardığına göre toplantıya AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlık etti.

Teklifin Türkiye’deki sonraki yasama aşaması TBMM Genel Kurulunda yapılacak görüşme ve oylama.

TBMM’nin 2/3961 esas numaralı kaydında teklifin 21 Ekim’de Başkanlığa sunulduğu ve savunma ile güvenlik alanında üç ülke arasında koordinasyonun güçlendirilmesinin amaçlandığı yazılı. Komisyonun 27 Ekim kabulünü duyuran Associated Press, anlaşmada taraflardan birine yöneltilen dış silahlı saldırının üçüne de yapılmış sayılmasını öngören hükme yer verdi. 16 maddelik metin, silah üretimi, savunma teknolojisi ve istihbarat paylaşımı için de iş birliği çerçevesi oluşturuyor.

Mekke Anlaşması 7 Ağustos 2026’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından Mekke’de imzalandı. Dışişleri Bakan Yardımcısı Zeki Levent Gümrükçü, komisyondaki sunumunda Suudi Arabistan ile Pakistan’ın kendi onay işlemlerini tamamlayarak gerekli bildirimleri yaptığını açıkladı.

Transit Haber’in 20 Ekim tarihli anlaşma dosyası, metnin maddelerini ve komisyon öncesindeki Türkiye takvimini ele almıştı.

Mekke Anlaşması için komisyon hangi kararı aldı?

Dışişleri Komisyonunun onayladığı teklif, Türkiye’nin ortak savunma anlaşmasını iç hukukta uygun bulmasına yönelik kanun çıkarılmasını amaçlıyor. TBMM Genel Kurulunun kabulü ve onay usulünün tamamlanması hâlinde Türkiye bakımından anlaşmanın uygulanmasına ilişkin hukuki süreç ilerleyecek. Medyascope’un 27 Ekim tarihli haberinde komisyon oylamasına AK Parti, CHP ve MHP milletvekillerinin destek verdiği aktarıldı. Fuat Oktay da görüşmelerin ardından teklifin çoğunlukla kabul edildiğini gazetecilere açıkladı.

Oktay, Mekke Anlaşması kapsamında ortak savunma hükümlerinin işletilmesinde tarafların anayasal süreçleri, ulusal mevzuatları ve yetkili makamlarının kararlarının esas alınacağını anlattı. Üç ülkenin dış ve savunma politikalarında ortak istişare mekanizmaları kurulması planlanıyor. Dışişleri Bakan Yardımcısı Gümrükçü ise Türkiye’nin tamamlanmamış onay sürecinde yürütülen toplantıları istişare ve hazırlık çalışmaları olarak tanımladı; bunların şimdiye kadar Türkiye için insan kaynağı, hukuki veya mali yükümlülük oluşturmadığını söyledi.

Bir ülkeye silahlı saldırı hükmü neleri içeriyor?

Euronews’ün 20 Ekim’de yayımladığı Mekke Anlaşması maddelerine göre taraflar birbirlerinin egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve uluslararası alanda tanınan sınırlarını korumak için iş birliği yapacak. Bir ülkeye yönelen dış silahlı saldırının tüm taraflara karşı yapılmış sayılması, üç devletin ortak savunma taahhüdünün temel maddeleri arasında bulunuyor. Metin ayrıca güvenlik tehdidine yönelik ortak değerlendirme ve tarafların ilgili makamları arasında koordinasyon öngörüyor.

Komisyonda konuşan Oktay, silahlı bir saldırı sonrasında izlenecek adımların devletlerin anayasal yetkileri ve hukuk düzenleri doğrultusunda kararlaştırılacağını söyledi. Gümrükçü, anlaşmanın NATO kapsamındaki mevcut taahhütlerle birlikte yürütüleceği görüşünü dile getirdi.

Türkiye’nin Yemen’deki çatışmalara katılması tartışıldı

TBMM’nin 27 Ekim tarihli komisyon konuşma tutanağında Muğla Milletvekili Metin Ergun, İran’la ilişkiler, Yemen’deki çatışmalar, Körfez güvenliği ve Doğu Akdeniz’deki güç dengeleri nedeniyle anlaşmanın doğurabileceği askerî yükümlülüklerin açıklığa kavuşturulmasını istedi. Ergun, taraf ülkelerin farklı krizlere girmesi durumunda Türkiye’nin üstlenebileceği sorumlulukların kapsamını sorguladı.

Anlaşmanın Milli Savunma Komisyonunda da görüşülmesi talebi ve bu komisyondan ayrıca rapor alınmaması görüşmelerde ele alındı.

Associated Press’in aktardığına göre DEM Parti milletvekili Semra Çağlar Gökalp, Türkiye’nin başka ülkelerin çatışmalarına dahil edilmesi ihtimalini gündeme getirdi. Gökalp, Pakistan’ın Hindistan ile ilişkilerini ve Afganistan sınırındaki gerilimleri örnek vererek ortak savunma yükümlülüğünün sınırını sordu.

AP’ye konuşan Türk hükümet yetkilileri ise Suudi Arabistan’a askerî destek seçeneklerinin değerlendirildiğini ve Yemen’de Husilere yönelik çatışmalara Türk askerî birliklerinin katılması yönünde bir plan bulunmadığını belirtti.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın daha önceki açıklamalarını ele alan Transit Haber haberinde de Türkiye’nin Suudi Arabistan’a sağlayabileceği teknik ve savunma desteğiyle saldırı operasyonlarına katılım arasındaki ayrım aktarılmıştı. 27 Ekim’deki komisyon görüşmelerinde bu konular yeniden milletvekillerinin sorularına konu oldu. Fuat Oktay, anlaşmanın amacını bölgesel caydırıcılığı artırmak olarak açıkladı.

16 maddelik anlaşmada başka hangi hükümler var?

Üç ülke arasında askerî eğitim, ortak savunma sanayii projeleri, teknoloji aktarımı ve istihbarat iş birliği anlaşmanın diğer başlıkları. Gümrükçü, komisyon üyelerine ilk genel sekreterin Pakistan’dan seçilmesinin metnin 8. maddesinin altıncı fıkrasında düzenlendiğini bildirdi.

Yeni üyelerin kabulü üç ülkenin ortak kararına bağlı olacak; Türkiye’nin katılım onayına ilişkin ulusal işlemleri ise kendi hukukuna göre yürütülecek.

Gümrükçü, anlaşmada ilk 10 yıl boyunca çekilmeye ilişkin bir sınırlama bulunduğunu açıkladı. TBMM görüşmelerinde ayrıca Türkiye ile Pakistan’ın geçmişte askerî tatbikatlar ve eğitim alanında çeşitli protokoller imzaladığı, Suudi Arabistan’la da 2010 ve 2012 tarihli askerî iş birliği anlaşmalarının mevcut olduğu hatırlatıldı.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan temsilcileri, anlaşmanın imzalanmasının ardından ortak toplantılar gerçekleştirdi.

Transit Haber’in 26 Ekim Tahran görüşmeleri haberi, Türk, Pakistanlı ve Suudi yetkililerin İran temsilcileriyle diplomatik temaslarını kayda geçirmişti. Komisyon toplantısında da bu bölgesel diplomasi takvimi gündeme geldi.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

MİT Başkanı Kalın, Asım Münir ve Halid bin Selman Tahran’da İran’la görüştü: Dört ülkeden devam kararı

AP: Husilerin 40 saldırısından önce Rus uyduları Suudi hedeflerinin üzerindeydi