ABD doğumla vatandaşlık istisnasını diplomatların ötesine genişletti

ABD İç Güvenlik Bakanlığına bağlı USCIS, ABD’de doğan bazı çocukların vatandaşlık ve kalıcı oturum statüsünü değiştiren ara nihai kuralı 4 Eylül 2026’da duyurdu. USCIS’in resmî açıklamasına göre düzenleme, daha önce esas olarak yabancı diplomatların çocukları için kullanılan istisnayı daha geniş bir “yabancı devlet çalışanı” grubuna taşıyor. Anne ve babanın hiçbirinin ABD vatandaşı olmadığı ve ebeveynlerden en az birinin çocuğun doğduğu tarihte bu yeni tanıma girdiği başvurularda DHS, çocuğu doğumda ABD vatandaşı saymamayı öngörüyor. Aynı çocuk için Form I-485 üzerinden kalıcı oturum kaydı, yani Green Card yolu açılıyor. Ancak 2 Eylül’de Maryland’de verilen federal mahkeme tedbiri, kuralın uygulanmasını şimdilik sınırlıyor.

ABD doğumla vatandaşlık kuralı: Yeni tanım kimleri kapsıyor?

Federal Register’a sunulan 32 sayfalık düzenleme, “foreign government employee” tanımını dört ana grupta kuruyor: ABD’ye akredite yabancı diplomatlar, kendi ülkesinin büyükelçilik veya konsolosluğunda çalışan o ülkenin vatandaşları, yabancı bir devlet adına resmî kapasitede çalışan kişiler ve ABD’de uluslararası kuruluş dokunulmazlığı bulunan kuruluşların uygun çalışanları. Eski 8 CFR 101.3 metni ağırlıklı olarak diplomatik statüye odaklanıyordu; yeni metin aynı mekanizmayı diplomatik unvan taşımayan bazı kamu görevlilerine de genişletiyor.

Her yabancı devlet bağlantılı çalışan bu tanıma girmiyor. Düzenleme; yabancı yetkililerin şahsen tuttuğu şoför, yardımcı veya ev çalışanlarını, uygun A veya G statüsü dışında kalan bazı devlet şirketi çalışanlarını, üçüncü ülke vatandaşı olup başka bir devlet için çalışan kişileri, kapsam dışındaki yüklenicileri ve ABD’ye resmî görev yerine kişisel amaçla gelen devlet çalışanlarını açıkça ayırıyor.

Uluslararası kuruluşlarda da kuruluşun ABD hukukunda dokunulmazlık statüsüne sahip olması aranıyor.

Çocuklara Green Card nasıl verilecek?

DHS’nin kurduğu yol otomatik Green Card dağıtımı değil. Uygun çocuk adına Form I-485 ile “lawful permanent resident” kaydı yapılabilecek. Başvuru kabul edilirse kalıcı oturum başlangıcı çocuğun doğum tarihine kadar götürülebilecek. USCIS’in Green Card uygunluk sayfası da 4 Eylül itibarıyla “ABD’de yabancı devlet çalışanının çocuğu olarak doğan kişi” kategorisini ayrı bir kategori olarak listeliyor ve anne ile babadan hiçbirinin doğum tarihinde ABD vatandaşı olmaması şartını yazıyor.

Kalıcı oturum kaydı gönüllü. Aile I-485 yolunu kullanmazsa ve çocuk ABD vatandaşı sayılmıyorsa yabancı kayıt yükümlülüğü ayrıca gündeme gelebiliyor. DHS bu ihtimal için Form G-325R’yi de güncelledi. Kurumun metninde, Green Card kaydı yapılmayan bazı çocukların yaş ve statülerine göre yabancı kayıt kurallarına uyması gerekebileceği yazıyor. ABD’de 18 Eylül’de yürürlüğe girecek public charge ve Form I-485 değişiklikleri ayrı kurallara dayanıyor. Buradaki kalıcı oturum yolu, doğum statüsü nedeniyle bu yeni kategoriye giren çocuklar için düzenlendi.

4 Eylül’den önce doğanlar etkileniyor mu?

Yeni düzenleme geriye yürütülmüyor. Federal Register metni, kuralın yürürlük tarihinden önce ABD’de doğan çocukların doğdukları tarihte geçerli olan düzenlemeye göre değerlendirileceğini söylüyor. USCIS ise ara nihai kuralın 4 Eylül 2026’dan geçerli olduğunu ve bu tarihte veya daha sonra doğan çocuklara uygulanacağını duyurdu. Federal Register’ın kamu inceleme sayfasında belgenin resmî yayın tarihi 9 Eylül olarak planlanmış görünüyor; USCIS uygulama tarihini 4 Eylül olarak ilan etmiş durumda. Hindustan Times’ın 5 Eylül tarihli haberi de yeni tanımın diplomatların ötesine geçtiğini ve mahkeme tedbirinin uygulamayı sınırladığını aktardı.

Mahkeme kararı uygulamayı nasıl sınırlıyor?

Maryland Bölge Mahkemesi 2 Eylül’de Trump yönetiminin yeni doğumla vatandaşlık emrinin uygulanmasını sınırlayan ön tedbir kararı verdi. Reuters’ın aktardığı karara göre dava, vatandaşlık hakkı etkilenen çocuklar adına yürütülen toplu süreçle bağlantılı. DHS de kendi yeni kuralında Casa Inc. v. Trump davasındaki tedbiri açıkça kabul ediyor ve sertifikalı sınıf üyelerine karşı kuralı uygulamayacağını, mahkeme kararına aykırı işlem yapmayacağını yazıyor.

Bu hukuki durum, 4 Eylül tarihli düzenlemenin metin olarak yürürlüğe alınması ile her başvuruda fiilen uygulanması arasında ayrım yaratıyor. Yönetim mahkemeden tedbirin kaldırılmasını veya daraltılmasını isterse tablo yeniden değişebilir. Trump’ın 6 Ağustos’ta imzaladığı iki yeni yürütme emrinde yabancı devlet çalışanları kategorisi zaten vardı. Yeni USCIS kuralı, o talimatı göçmenlik mevzuatı ve başvuru formlarına taşıyan idari adım niteliğinde.

Türk kamu görevlilerinin aileleri kapsama girebilir mi?

Kural milliyete göre hazırlanmadı. ABD’de görev yapan Türk kamu personelinin durumu da görev türüne ve statüsüne göre değerlendirilebilir.

Türkiye’nin Washington Büyükelçiliği veya başkonsolosluklarında çalışan ve düzenlemedeki şartları karşılayan Türk vatandaşları, Türkiye adına resmî kapasitede ABD’de bulunan bazı görevliler ya da uygun dokunulmazlığa sahip uluslararası kuruluşlarda çalışan kişiler teorik olarak yeni tanımın içine girebilir. Ebeveynlerden biri ABD vatandaşıysa bu özel kural uygulanmıyor.

Türk bir çalışanın yalnız devlet şirketinde görev yapması, bir kamu kurumuyla sözleşmesi bulunması veya ABD’ye resmî olmayan bir seyahatle gelmesi tek başına yeterli değil. DHS’nin listesi A ve G statülerini, diplomatik veya resmî görevi ve ilgili kişinin doğum anındaki statüsünü ayrı ayrı ele alıyor. Ailelerin çocuk için ABD pasaportu, vatandaşlık belgesi veya Green Card başvurusu yapmadan önce kendi diplomatik/görev statülerinin hangi kategoriye girdiğini belgeyle doğrulaması gerekiyor.

Trump’ın ağustos emriyle bağlantısı ne?

Başkan Donald Trump 6 Ağustos’ta imzaladığı 14418 sayılı yürütme emrinde, doğumla vatandaşlıkta yabancı devlet çalışanları için daha geniş bir istisna tanımı kullanılmasını istedi. Reuters, emrin açıklandığı gün yönetimin önceki geniş vatandaşlık sınırlamasının ardından dar kategorilere yöneldiğini bildirdi. Doğumla vatandaşlığın son yargı kararlarında genel vatandaşlık kuralı ile tarihsel diplomatik istisnalar ayrı başlıklar olarak ele alındı. USCIS’in 4 Eylül duyurusu, DHS’nin doğumda vatandaş saymayacağı çocukların tanımını ve bu çocukların kalıcı oturuma kaydedilme yolunu düzenliyor. Federal Register’daki resmî yayın 9 Eylül için planlandı. Mahkeme tedbiri yürürlükte kaldığı sürece kurum, sertifikalı sınıf üyeleri bakımından yeni kuralı uygulamayacağını duyurdu. DHS, tedbir kaldırılmadıkça veya daraltılmadıkça sertifikalı sınıf üyelerine karşı yeni kuralı uygulamayacağını duyurdu.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Axios yazdı: Suudi Veliaht Prens Trump’tan Husileri vurmasını istedi, ABD reddetti

Trump Avrupa’dan Ukrayna yardımlarının parasını geri isteyecek