Türkiye ile Yunanistan arasındaki kablo krizinde 4 senaryo

Yunan savunma muhabiri Kostas Sarikas, 7 Kasım 2026’da OnAlert’te yayımlanan yazısında GSI kablosu krizi için Türkiye’nin verebileceği tepkileri dört ayrı senaryoda ele aldı. Analiz, Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo’nun Girit’ten Kaşot (Kasos) açıklarına yönelmesi öncesinde yayımlandı. Sarikas, en hafif ihtimal olarak diplomatik bildirimleri; en ileri olasılık olarak da deniz araştırmalarının gemilerle engellenmesini tartıştı.

OnAlert’te saat 07.36’da yayımlanan Kostas Sarikas imzalı yazı, GSI kablosu krizi konusunda Türkiye’nin 6 Kasım’da çıkardığı karşı NAVTEX’i ve Yunanistan’ın araştırma iznini değerlendirmesinin çıkış noktası yapıyor. Yazar, geminin Kaşot’un güneydoğusuna yaklaşmasının ardından Ankara’nın nasıl hareket edebileceğini tartışırken 2024’te bölgede yaşanan deniz gerilimine de dönüyor. Dört ihtimal Sarikas’ın askerî-siyasi değerlendirmeleri olarak aktarılıyor.

GSI kablosu krizi için dört senaryo neler?

Sarikas’ın ilk senaryosunda Ankara, diplomatik açıklamalar ve denizcilik duyurularıyla kıta sahanlığı iddiasını sürdürüyor. Araştırma gemisinin faaliyeti bu aşamada yalnız karşılıklı resmî yazışmaların konusu olarak kalıyor.

Yazarın ikinci olasılığı, bölgede bir Türk gemisinin bulunması ve Fransız araştırma gemisine telsizden uyarılar yapılması. Bu senaryoda deniz araştırmasının durdurulması veya Türk makamlarıyla koordinasyon kurulması yönünde gemiye doğrudan bildirim yapılabileceği tartışılıyor.

Üçüncü senaryoda Sarikas, Türk savaş gemilerinin araştırma güzergâhında görünmesini ele alıyor. Böyle bir konuşlandırmanın gemi mürettebatına ve projeyi yürüten kurumlara baskı oluşturabileceğini değerlendiriyor. Dördüncü ihtimalde ise yazarın odağı, araştırma faaliyetinin denizde fiilen engellenmesi. Bu bölümde geminin çalışmasını güçleştirecek hareketlerden ve iki ülke arasındaki askerî temas riskinden söz ediyor. Sarikas bunları giderek ağırlaşan olasılıklar şeklinde ele alıyor. Sarikas’ın değerlendirmesi, sahadaki fiilî davranışın niteliğine göre Yunan makamlarının vereceği karşılığın da farklılaşabileceği görüşüne dayanıyor. Yazıdaki senaryolar, hükümetlerin açıkladığı uygulama takviminden ayrı bir gazeteci analizini oluşturuyor.

Türkiye 1105/26 sayılı karşı NAVTEX ile ne bildirdi?

Türkiye’nin Antalya istasyonundan GSI kablosu krizi kapsamında yayımladığı TURNHOS 1105/26 sayılı deniz duyurusu, Yunanistan’ın Heraklion istasyonunun 1411/26 numaralı bildirimine yanıt veriyor. Türk duyurusu, araştırma sahasının bir bölümünün Türkiye’nin 18 Mart 2020’de Birleşmiş Milletler’e bildirdiği kıta sahanlığı sınırları içinde kaldığını savunuyor. Metinde A/74/757 sayılı BM kaydına atıf bulunuyor. Türkiye, deniz bilimsel araştırmaları için kendi makamlarıyla koordinasyon yapılmasını istiyor.

Türk Dışişleri Bakanlığının 6 Kasım tarihli 214 sayılı açıklaması, Fransız bayraklı geminin Türkiye’nin kıta sahanlığı kabul ettiği alanda araştırma yapmayı planladığını belirtiyor. Bakanlık, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi tarafından çıkarılan seyir ikazlarını iptal ettiğini duyurdu. Açıklamada Türk makamlarından alınması gerektiği savunulan muvafakat sürecinin tamamlanmadığı, egemenlik haklarına ilişkin tutumun sürdürüleceği bildirildi.

To Vima’nın aktardığı karşı NAVTEX metniyle OnAlert yazısındaki numaralar aynı: Türk ilanı 1105/26, Yunan bildirimi 1411/26. Politis, 6 Kasım haberinde araştırma alanı üzerindeki yetki anlaşmazlığını ve iki tarafın deniz duyurularını karşılaştırdı. Türkiye’nin resmî açıklamasında diplomatik koordinasyon talebi yer alırken, Sarikas’ın savaş gemisi ve fiilî engelleme ihtimalleri yorum yazısının kendi senaryo bölümünde bulunuyor.

Yunanistan hangi izni verdi, araştırma takvimi ne?

Yunanistan Dışişleri Bakanlığının 6 Kasım açıklamasına göre Nexans’ın GSI adına yaptığı başvurunun ardından yetkili kurumlar deniz araştırması ve kablo döşeme izinlerini tamamladı. Kurumlar arası komitenin olumlu görüşünü izleyen kararı Yunanistan Dışişleri Bakanı verdi. Ardından Abeille Marengo’nun çalışmaları için Heraklion istasyonundan NAVTEX yayımlandı. Yunan makamları, izin kararını kendi deniz yetkilerine dayandırıyor.

1411/26 numaralı Yunan NAVTEX’i 6 Kasım 2026 ile 6 Mart 2027 arasındaki araştırma dönemi için düzenlendi. OnAlert’in aktardığı metinde, güzergâhtaki diğer deniz araçlarından araştırma gemisine iki deniz millik mesafe bırakmaları isteniyor. Ayrıca Kıbrıs Rum Kesimi’nin Larnaka istasyonundan 345/26 sayılı ayrı bir uyarı yayımlandı; bu bildirim kablonun Kıbrıs adası yakınındaki bölümüne ilişkin çalışma alanını kapsıyor.

Kathimerini’nin 7 Kasım haberine göre Abeille Marengo’nun 9 Kasım’da Heraklion Limanı’ndan ayrılması bekleniyor. Gazete, geminin araştırma alanına ulaşması öncesindeki hazırlık dönemine ve Fransa ile Türkiye arasında yürütülen görüşmelere yer verdi. Sarikas’ın sabah saatlerinde yayımladığı senaryo analizi de geminin yaklaşan hareketine odaklanıyor. Denizcilik ilanındaki tarih aralığı, araştırmanın hangi günlerde planlandığını belirtiyor.

Kaşot açıklarında 2024 yılında ne yaşanmıştı?

Temmuz 2024’te Kaşot ve Kerpe çevresinde yaşanan benzer yetki anlaşmazlığı, Sarikas’ın GSI kablosu krizi analizinde de yer aldı. O dönemde İtalyan Ievoli Relume gemisi elektrik bağlantısının güzergâhına ilişkin ölçümler yapıyordu. Bölgede Türk savaş gemileriyle Yunan deniz unsurları bulunurken iki ülke diplomatik temaslar yürüttü. OnAlert’in yeni analizinde savaş gemisi seçeneğinin yer alması, yazarın bu önceki olayı karşılaştırma örneği olarak kullanmasına dayanıyor.

Transit Haber’in 6 Kasım tarihli GSI NAVTEX haberinde, yeni izin kararı ve 6 Mart 2027’ye kadar geçerli deniz uyarısı aktarılmıştı. 4 Kasım’da yayımlanan Yorgos Gerapetritis açıklamalarında araştırma izinlerinin Yunan makamlarından alınacağı belirtilmişti.

Fransa ve Avrupa Birliği projede hangi rolü üstleniyor?

GSI, Yunanistan üzerinden Kıbrıs adasının güneyindeki elektrik şebekesini Avrupa ana karasıyla bağlamak için planlanan denizaltı iletim hattı. Fransız Nexans, kablo üretimi ve proje çalışmalarında görev üstleniyor. Avrupa Komisyonunun 10 Aralık 2025 tarihli enerji şebekeleri belgesinde bağlantının yaklaşık 900 kilometre uzunlukta planlandığı ve yapım işleri için AB’nin Connecting Europe Facility mekanizmasından 658 milyon avroluk yapım desteğini sıralıyor.

GSI kablosu krizi analizinde Sarikas, projedeki Fransız şirketlerinin yatırımlarının Paris’in diplomatik ilgisini artırdığını savunuyor. Kathimerini de 7 Kasım haberinde Fransa’nın Türkiye ile temaslarına yer verdi. Bunlar yatırım ve diplomasi alanındaki ayrı süreçler; Sarikas’ın dört senaryosunun merkezinde ise Abeille Marengo’nun çalışmasına yönelik denizde gözlenebilecek hareketler var. Geminin güzergâhı, araştırma izninin ilanından sonra yeniden dikkatle izleniyor.

2 Kasım’da Fransız geminin Girit’teki bekleyişini ele alan haber, Yunanistan’ın ilk olarak NAVTEX yayımlama hazırlığını açıklamıştı. 6 Kasım’da hem Yunanistan’ın deniz uyarısı hem de Türkiye’nin karşı duyurusu yayımlandı. Sarikas’ın 7 Kasım tarihli yazısı, bu iki resmî bildirimin ardından araştırma gemisinin Kaşot yakınlarına hareket etmesi durumunda ortaya çıkabilecek dört ayrı gelişmeyi ele alıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yunan basını: Türk İHA’sı Kerpe açıklarında kablo güzergâhını izledi

Yunanistan GSI kablosu için NAVTEX yayımladı: Fransız geminin araştırma takvimi belli oldu

Yunan Bakan’dan açıklama: Türkiye engellerse karşısında bizi bulacak

Türkiye, Suudi Arabistan–Yunanistan veri kablosu için Rum NAVTEX’ine itiraz etti