İngiltere’de Right to Work kapsamı genişledi: Kurye ve taşeronlar artık sistemde

İngiltere kaçak çalışma denetimleri için 1 Ekim 2026 itibarıyla yeni hukuki dönem başladı. Home Office’un final Right to Work rehberi aynı gün yürürlüğe girdi ve işveren tanımını geleneksel iş sözleşmesinin ötesine taşıdı. Yeni kapsamda worker sözleşmesiyle çalışan kişiler, bireysel taşeronlar ve müşterilerle hizmet sağlayıcıları eşleştiren çevrim içi platformlar da Right to Work kontrol rejimine dahil edildi.

Değişiklik, Transit Haber’in 22 Ağustos tarihli bu dosyada önceden duyurduğu 1 Ekim eşik tarihini fiilen yürürlüğe soktu. Home Office rehberi, worker contract veya bireysel taşeron ilişkilerinde medeni ceza sorumluluğunun 1 Ekim 2026’da veya sonrasında başlayan çalışma ilişkileri için uygulanacağını belirtiyor. Online matching service modellerinde de aynı tarih sonrası başlayan çalışma ilişkileri yeni kapsamda yer alıyor.

Right to Work kapsamı 1 Ekim’de kimlere genişledi?

Final rehberde “employer” tanımı artık dört temel çalışma ilişkisini içeriyor: klasik iş sözleşmesini kapsıyor. Buna worker sözleşmesiyle çalışanlar, bireysel taşeronlar ve online matching service üzerinden eşleştirilen hizmet sağlayıcıları da eklendi. Bu değişiklik özellikle yemek ve paket kuryeleri, depo ve dağıtım işçileri, platform üzerinden vardiya alan çalışanlar ve belirli taşeron modellerinde faaliyet gösteren işletmeleri yakından ilgilendiriyor.

Make UK’nin değerlendirmesine göre yeni rejim, işveren-çalışan ilişkisinin ötesindeki esnek çalışma modellerini kapsama alıyor. Genuine self-employed olarak kendi müşterileriyle doğrudan sözleşme yapan bağımsız profesyonellerin durumu ise yapılan sözleşmenin ve fiilî çalışma ilişkisinin niteliğine göre ayrılıyor.

Kurye ve platform şirketleri için ne değişti?

Çevrim içi eşleştirme hizmeti, bireysel hizmet sağlayıcılarını müşteri veya alıcılarla eşleştiriyorsa yeni Right to Work kurallarında sorumluluk doğabiliyor. Home Office örnekleri, platformun yalnız teknoloji sağlayıcısı olduğu bazı modellerle doğrudan iş eşleştirme sorumluluğu taşıdığı modelleri birbirinden ayırıyor. Platformun hukuki konumu, iş eşleştirme modeline ve sözleşme yapısına göre belirleniyor.

Kurye ile depo sektörlerindeki denetimler zaten 1 Ekim’den önce belirgin biçimde artmıştı. Home Office verilerine göre 2026’nın ilk yarısında depo ve teslimat hizmetlerinde 635 denetim yapıldı. 1 Ekim’de yürürlüğe giren genişleme, bu denetim artışından ayrı bir hukuki aşama; yeni yükümlülük şimdi fiilen uygulanıyor.

Taşeron zincirinde sorumluluk nasıl işliyor?

Yeni rejim yalnız doğrudan işverenin kontrol yükümlülüğünü genişletmekle kalmıyor; belirli sözleşme zincirlerinde “extended liability” adı verilen genişletilmiş sorumluluk da getiriyor. Bir işletme üçüncü kişiye hizmet sağlamak için başka bir işverenden çalışan temin ediyorsa, sözleşme yapısına bağlı olarak zincirin üstündeki işletme de medeni ceza riskine girebiliyor. Home Office rehberi bu sorumluluktan korunmak için yazılı sözleşme şartları ile kimlik doğrulama süreçlerini; ayrıca ikame çalışanlar için kontrol mekanizmasını öngörüyor. Bu yükümlülükler, ilgili sözleşme düzenlemeleri 1 Ekim 2026 veya sonrasında kurulmuşsa uygulanıyor. Doğrudan işverenin Right to Work kontrol sorumluluğu ise ortadan kalkmıyor.

Mevcut çalışanlar yeniden kontrol edilecek mi?

Yeni kapsamın başlangıç tarihi çalışma ilişkisinin türüne göre önemli. Worker sözleşmesi, bireysel taşeron veya online matching service kapsamındaki medeni ceza sorumluluğu, çalışma 1 Ekim 2026 veya sonrasında başladıysa doğuyor. Buna karşılık mevcut bir çalışanın zaman sınırlı çalışma hakkı nedeniyle 1 Ekim’den sonra tekrar kontrol edilmesi gerekiyorsa, güncel Right to Work rehberi ve kontrol yöntemi uygulanıyor.

Sponsor lisansı bulunan işverenlerin sponsorluk yükümlülükleri devam ediyor. Home Office, sponsor olunan çalışanların göçmenlik statüsü ve çalışma hakkı kanıtlarının saklanmasını istiyor.

Kontrol yapılmazsa ceza ne kadar?

GOV.UK’nin güncel ceza sayfasına göre çalışma hakkı bulunmayan bir kişiyi çalıştıran ve doğru kontrolü yapmayan işletme kişi başına 60 bin sterline kadar medeni para cezasıyla karşılaşabiliyor. Bilerek veya makul olarak bilmesi gerekirken yasa dışı çalıştırmaya devam edilmesi hâlinde ceza soruşturması ve hapis riski de bulunuyor.

Usulüne uygun Right to Work kontrolü, işverene medeni para cezasına karşı “statutory excuse” adı verilen hukuki koruma sağlayabiliyor. Genişletilmiş sorumluluk kapsamındaki işletmeler için de ayrı sözleşme ve kimlik doğrulama şartlarına uyulması gerekiyor. Belgelerin yalnız alınması değil, mevzuatta tarif edilen yöntemle kontrol edilmesi belirleyici.

Türk çalışanları ve işverenleri ne ilgilendiriyor?

İngiltere kaçak çalışma denetimleri milliyete göre yürütülen özel bir operasyon değil. Yeni Right to Work rejimi, Birleşik Krallık’ta çalışma ilişkisini ve işverenin kontrol yükümlülüğünü esas alıyor. Yasal çalışma hakkı bulunan Türk vatandaşlarının statüsü 1 Ekim’de kendiliğinden değişmedi; ancak kurye ya da depo işinde çalışanların. Platform veya taşeron modeli kullanan işletmelerin eVisa ve çalışma hakkı kayıtlarının işveren tarafından doğru yöntemle kontrol edilmesi gerekiyor.

Skilled Worker veya başka sponsorlu çalışma rotasında bulunanlar açısından vize koşulları ayrı ayrı kurallara tabi. Transit Haber’in İngiltere çalışma izni içerikleri sponsor şartlarını ve çalışma hakkı sınırlarını ayrıca ele alıyor. 1 Ekim değişikliğinin temel sonucu, daha önce klasik çalışan tanımının dışında kalan bazı esnek çalışma ilişkilerinin de artık Right to Work medeni ceza rejimine doğrudan bağlanması.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Angola’da yabancı işçilere oturum yolu: Başvurular 5 Kasım’da

Uganda’da çalışma izni işverene bağlı: G2 başvurusu ve ücretleri

Yeni Zelanda Hindistan vatandaşlarına iki çalışma vizesi açtı: 5 bin kişilik sınır

Vietnam’da çalışma izni belgelerine apostil kolaylığı başladı