Lowy: Rusya ile Çin, Kuril Adaları üzerinden Japonya’ya baskıyı artırıyor
Kuril Adaları gerilimi, Rusya ve Çin’in Japonya çevresindeki temaslarıyla yeni bir boyut kazandı. Lowy Institute yazarı Gabriela Bernal, Putin’in adalara ziyaretini ve Çinli heyetin ekonomik incelemesini Pekin’in Moskova’ya yaklaşmasının işaretleri olarak değerlendiriyor.

- Kuril Adaları gerilimi neden yeniden yükseldi?
- Çinli heyetin Iturup ziyareti Tokyo’da nasıl karşılandı?
- Pekin, Rusya’nın ada egemenliğini tanıdı mı?
- Rusya ve Japonya neden hâlâ barış anlaşması imzalamadı?
- Çin ile Rusya’nın deniz iş birliği Japonya’yı nasıl etkiliyor?
- Japonya’nın enerji bağımlılığı diplomatik alanı daraltıyor mu?
Kuril Adaları gerilimi, Rusya’nın Ağustos 2026’da tartışmalı adalardan birine yaptığı devlet başkanı ziyareti ve Çinli bir heyetin ekimdeki ekonomik incelemesinin ardından yeniden gündemde. Lowy Institute’ta 13 Kasım’da yayımlanan değerlendirmeye göre Moskova, Japonya’nın hak iddia ettiği güney adalarda egemenlik tutumunu sertleştirirken Pekin de bu ihtilafta Rusya’ya daha yakın bir diplomatik dil kullanıyor. Gabriela Bernal’in yazısı, Tokyo’nun aynı anda hem Rusya hem Çin’le bozulan ilişkilerinin bölgesel güvenlik üzerindeki etkilerini ele alıyor.
Bernal, Lowy Institute’taki analizinde anlaşmazlığı yalnız harita üzerindeki dört ada grubuyla sınırlamıyor. Rusya’nın Pasifik’teki askerî faaliyetleri, Çinli temsilcilerin adadaki temasları ve Japonya’nın Tayvan konusunda verdiği mesajlar aynı dönemin güvenlik gelişmeleri olarak ele alınıyor. Yazarın temel görüşü, Moskova ile Pekin’in yakınlaşmasının Japonya’yı diplomatik bakımdan daha zor bir konuma sürükleyebileceği. Japonya’nın resmî protestosu ile Çin’in basın toplantısı, farklı tutumları somut olarak kayda geçiriyor.
Kuril Adaları gerilimi neden yeniden yükseldi?
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 13 Ağustos 2026’da Iturup Adası’nı ziyaret etti. Japonya’nın Etorofu dediği bu ada, Tokyo’nun “Kuzey Toprakları” olarak adlandırdığı dört ihtilaflı ada grubunun en büyüğü. Japon Dışişleri Bakanı Toşimitsu Motegi, Moskova Büyükelçisini bakanlığa çağırdı. Rus tarafı ise adaların İkinci Dünya Savaşı sonrasında Sovyetler Birliği’ne geçtiğini ve bugünkü egemenliğin tartışma konusu olmadığını savunuyor. Japonya Dışişleri Bakanlığının 13 Ağustos açıklamasında Putin’in ziyareti sert biçimde protesto ediliyor. Tokyo, dört ada üzerindeki egemenlik talebini sürdürüyor. Polonya merkezli Doğu Araştırmaları Merkezi OSW’nin aynı ay yayımladığı inceleme, Rus Pasifik Filosu’nun ağustos başında 60’tan fazla geminin katıldığı tatbikatlar yürüttüğünü bildiriyor. Kuril Adaları gerilimi böylece diplomatik notaların yanında askerî faaliyetlerin de gündeme geldiği bir döneme girdi.
Çinli heyetin Iturup ziyareti Tokyo’da nasıl karşılandı?
Ekim ayında Çin’in Heilongjiang bölgesinden resmî görevlilerle şirket temsilcilerinin yer aldığı bir heyet Iturup’a gitti. Rusya’nın Sahalin bölge yönetiminin duyurduğu görüşmelerde balıkçılık, deniz ürünleri işleme ve turizm yatırımları incelendi. Ziyaretin ardından Japonya Dışişleri Bakanlığı hem Pekin’e hem Moskova’ya itiraz iletti. Bakan Motegi, üçüncü ülkelerden yetkililerin adalarda Rus egemenliği kabul ediliyormuş gibi faaliyet göstermesini kabul edilemez buldu. Bloomberg’in The Japan Times’ta yayımlanan haberine göre Japonya, 13 Ekim’de iki başkente diplomatik kanallardan tepkisini bildirdi. Iturup’un ihtilaflı statüsü nedeniyle ekonomik yatırım temasları da diplomatik bir tartışmaya dönüştü. Bernal, Pekin’in bu ziyaretle Moskova’ya siyasi açıdan yaklaşmış göründüğünü değerlendiriyor.
Pekin, Rusya’nın ada egemenliğini tanıdı mı?
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning’e 14 Ekim’de ziyaret nedeniyle Japonya’nın itirazı soruldu. Bakanlığın resmî basın toplantısı tutanağında Mao, İkinci Dünya Savaşı’nda faşizme karşı kazanılan zaferin sonuçlarına saygı gösterilmesi gerektiğini söyledi. Pekin, açıklamasını savaş sonrası düzenin korunmasıyla sınırlı tuttu; adaların egemenliğine ilişkin yeni bir tanıma kararı ilan etmedi. Bernal, bu yanıtı Moskova’nın savaş sonrası düzeni esas alan söylemiyle birlikte yorumluyor. The Diplomat’ta 21 Ekim’de yayımlanan ayrı araştırma, Çin yönetiminin adaların hukuki statüsünde uzun süredir açık bir taraf seçmekten kaçındığını hatırlatıyor. Yazı, resmî heyet üyelerinin ticari ziyaretinin Moskova açısından avantaj yarattığını, Pekin’in ise diplomatik hareket alanını korumayı tercih edebileceğini belirtiyor. Kuril Adaları gerilimi açısından Bernal’in yakınlaşma değerlendirmesi, resmî tutum ile sahadaki ekonomik ilişkilerin farklı ilerlemesini esas alıyor.
Rusya ve Japonya neden hâlâ barış anlaşması imzalamadı?
İkinci Dünya Savaşı’nın son günlerinde Sovyet birlikleri güney Kuril Adaları üzerinde denetim kurdu. Tokyo, Iturup/Etorofu ile Kunaşir/Kunaşiri adaları ve Şikotan ile Habomai grubunun kendisine ait olduğunu savunuyor. Moskova bu bölgeleri Rusya Federasyonu’nun parçası sayıyor. 1956 Japonya–Sovyetler Birliği ortak bildirisi, barış anlaşması yapılmasının ardından Şikotan ve Habomai’nin devredilmesi olasılığını içeriyordu. Bu süreç anlaşmazlığı çözen bir barış anlaşmasına dönüşmedi.
Kuril Adaları gerilimi, Mart 2022’de Moskova’nın barış anlaşması görüşmelerini askıya almasıyla daha da derinleşti. Rus hükümeti, kararında Japonya’nın Ukrayna’nın işgalinden sonra uyguladığı yaptırımları gerekçe gösterdi. Japonya sonraki yıllarda yeni yaptırım paketleri açıkladı; Moskova da Tokyo’nun politikasını düşmanca olarak tanımladı. Savaş sonrası sınır anlaşmazlığına, yaptırım politikaları ve askıya alınan diplomatik görüşmeler de eklendi.
Çin ile Rusya’nın deniz iş birliği Japonya’yı nasıl etkiliyor?
Lowy analizinde Temmuz 2026’daki ortak Çin–Rus donanma faaliyetleri de önemli yer tutuyor. Bernal, Japonya çevresindeki müşterek seyir ve atış eğitimlerinin Tokyo’nun savunma planlarını daha karmaşık hale getirdiği görüşünde. OSW’nin Rusya üzerine araştırması da Pasifik’te artan ortak devriye ve tatbikatları iki ülkenin Japonya’ya yönelik benzer güvenlik mesajlarının bir parçası olarak değerlendiriyor. Japonya ise savunma kapasitesini genişletme ve deniz ulaşım yollarını koruma seçeneklerini tartışıyor.
Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi’nin Japonya’ya savaş geçmişi ve Tayvan konusunda yönelttiği eleştiriler, Transit Haber’in Çin–Japonya görüş ayrılığı haberinde yer almıştı. Şi Cinping’in Tayvan açıklaması Pekin’in ada çevresindeki siyasi önceliklerini gösterirken, Trump–Putin–Şi görüşmesi analizi ABD’nin bölgedeki diplomatik tercihlerinin nasıl tartışıldığını aktarıyor. Kuril Adaları gerilimi üzerine yeni Lowy yazısı, bu daha geniş ilişkiler ağına Japonya’nın kuzeyindeki toprak anlaşmazlığını ekliyor.
Japonya’nın enerji bağımlılığı diplomatik alanı daraltıyor mu?
Bernal, Japonya’nın Rusya’dan aldığı sıvılaştırılmış doğal gazı da diplomatik ilişkilerin bir boyutu olarak inceliyor. Kuril Adaları gerilimi bu ekonomik bağı da yakından ilgilendiriyor. Lowy’nin aktardığı verilere göre 2025’te Japonya LNG ithalatının yaklaşık onda biri Rusya kaynaklıydı. Sahalin-2 projesinde Japon şirketlerinin payları bulunuyor. Bu ekonomik bağ, Tokyo’nun Rusya ile siyasi anlaşmazlığını yönetirken enerji arzını da hesaba katmasına yol açıyor. Yazar, ithalat kaynaklarını çeşitlendirmenin Moskova’nın ekonomik kozunu azaltabileceğini değerlendiriyor.
Adalardaki Rus yönetimi, Japonya’nın dört ada üzerindeki talebi ve Çin’in ekim ayındaki temasları farklı hukuki ve siyasi düzlemlerde ilerliyor. Pekin’in resmî konuşması savaş sonrası düzeni öne çıkarırken Tokyo protestosunu sürdürdü. Gabriela Bernal’in 13 Kasım tarihli analizinin vardığı sonuç, bu tabloyu Japonya açısından artan güvenlik ve diplomasi baskısı olarak okuyor; gelecekteki askerî tercihler ise henüz tarafların açıklayacağı kararlara bağlı.
Kaynaklar
Lowy Institute / The Interpreter — Gabriela Bernal, Kuril Islands: Moscow and Beijing close ranks against Tokyo, 13 Kasım 2026
Japonya Dışişleri Bakanlığı — Başkan Putin’in Kuzey Toprakları ziyareti hakkındaki açıklama, 13 Ağustos 2026
Çin Dışişleri Bakanlığı — Mao Ning’in olağan basın toplantısı, 14 Ekim 2026
OSW / Centre for Eastern Studies — Following Beijing’s lead, the Kremlin hardens its stance towards Tokyo, 19 Ağustos 2026
The Japan Times / Bloomberg — Japan protests Chinese delegation visit to island held by Russia, 14 Ekim 2026
The Diplomat — Is China Getting Involved in the Japan-Russia Territorial Dispute?, 21 Ekim 2026
The Japan Times — Tensions overshadow 70th anniversary of key Japan-Soviet declaration, 19 Ekim 2026
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.
Sıradaki haber
Çin’den Japonya’ya sert uyarı: Geleceğiniz bile olmayacakHaber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.
Haber yükleniyor…