Kuzey Kore: Nükleer statümüz geri döndürülemez

Pyongyang yönetiminden Kim Yo Jong, Pyongyang’ın nükleer silahlı devlet statüsünün değişmeyeceğini açıkladı. Reuters’ın Kuzey Kore devlet medyası KCNA’ya dayandırdığı 17 Eylül tarihli habere göre Kim, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının Kuzey Kore’nin nükleer silahlardan arındırılmasını ele alan toplantısını reddetti ve ülkenin nükleer statüsünü mutlak, geri döndürülemez bir konum olarak tanımladı.

Açıklama, Viyana’da 14-18 Eylül tarihlerinde düzenlenen IAEA 70. Genel Konferansı sırasında geldi. Konferans, üye devletlerin nükleer güvenlik, denetim ve yayılmanın önlenmesi dahil başlıkları ele aldığı yıllık toplantı. Kim Yo Jong’un çıkışı, Pyongyang’ın uluslararası nükleer silahsızlanma çağrılarını kabul etmeyeceğini yeniden ilan etmesi anlamına geliyor; açıklama yeni bir nükleer deneme duyurusu içermiyor.

Kim Yo Jong IAEA'ya ne söyledi?

IAEA toplantısına tepki gösteren Kim Yo Jong, Kuzey Kore’nin nükleer programının sona erdirilmesine yönelik çağrıları reddetti. KCNA üzerinden yayımlanan açıklamada nükleer silahlı devlet statüsünün ülkenin mevcut devlet politikası olduğu savunuldu. Pyongyang, nükleer silahsızlanmayı bir müzakere başlangıç noktası olarak kabul etmediğini bu açıklamayla yeniden ilan etti.

Reuters’ın aktardığı ifadede Kim, ülkesinin nükleer statüsünün herhangi bir gelişmeyle tersine çevrilemeyeceğini söyledi. Bu ifade Kuzey Kore’nin kendi siyasi ve hukuki yaklaşımını yansıtıyor; IAEA veya Birleşmiş Milletler Kuzey Kore’yi Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamında tanınan beş nükleer silahlı devletten biri olarak kabul etmiyor. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması ise nükleer silahlı devlet tanımını 1 Ocak 1967’den önce nükleer silah veya başka bir nükleer patlayıcı düzenek üretip patlatmış devletlerle sınırlandırıyor; Kuzey Kore bu grupta yer almıyor.

Kuzey Kore neden tatbikatları gündeme getirdi?

Ertesi gün gelen ikinci açıklama, nükleer statü mesajını bölgedeki askerî tatbikatlarla ilişkilendirdi. Reuters’ın 18 Eylül tarihli haberine göre Kim Yo Jong, ABD öncülüğündeki askerî tatbikatların Kore Yarımadası’ndaki gerilimi artırdığını savundu ve Kuzey Kore’nin nükleer kapasitesini güçlendirme politikasında değişiklik olmayacağını söyledi. Güvenlik veya ulusal çıkarların ihlal edildiğini düşündükleri durumda silahlı kuvvetlerin mevcut imkânlarını kullanacağını belirtti.

Pyongyang’ın özellikle adını verdiği Pacific Vanguard 2026 için Japonya Deniz Öz Savunma Kuvvetlerinin resmî duyurusu, tatbikatın 29 Ağustos-10 Eylül tarihleri arasında Guam çevresinde yapıldığını kayda geçiriyor. ABD Donanmasıyla birlikte Japonya, Avustralya, Kanada, Güney Kore ve Yeni Zelanda unsurları katıldı. Programda füze atışı, denizaltı savunma harbi, hava savunması, suüstü harbi ve insansız hava araçlarına karşı eğitim yer aldı.

Bu açıklama yeni bir nükleer deneme anlamına mı geliyor?

Hayır. Kim Yo Jong’un iki açıklaması yeni bir nükleer deneme tarihi, füze fırlatma takvimi veya belirli bir askerî operasyon ilan etmiyor. İlk açıklama Kuzey Kore’nin nükleer silahsızlanma talebini reddediyor; ikinci açıklama ise bölgedeki çok uluslu tatbikatlara karşı daha sert karşılık verilebileceği uyarısını içeriyor.

Pyongyang’ın nükleer statü hakkındaki siyasi beyanı ile sahadaki yeni askerî faaliyet aynı veri değil. Yeni bir deneme veya füze fırlatması ancak Kuzey Kore’nin resmî duyurusu, bölge ülkelerinin savunma makamları ya da bağımsız izleme verileriyle doğrulandığında ayrı bir gelişme olarak ele alınabilir.

IAEA'nın Kuzey Kore dosyasındaki rolü ne?

IAEA, Kuzey Kore’nin nükleer programını doğrudan sahada denetleyemiyor; kurumun müfettişleri 2009’dan beri ülkede değil. IAEA’nın DPRK doğrulama dosyası, Ajansın Kuzey Kore’yle ilgili rapor, karar ve doğrulama belgelerini izlemeyi sürdürdüğünü belirtiyor. Kurum, sahaya yeniden erişim sağlanması halinde denetim faaliyetlerine dönebilmek için hazırlık kapasitesini koruyor. Pyongyang’ın kendi nükleer statüsüne ilişkin beyanı, IAEA’nın denetim ve doğrulama yaklaşımını değiştirmiyor.

Kuzey Kore yönetimi nükleer programını ulusal güvenliğinin parçası sayıyor; ABD ile müttefiklerinin askerî faaliyetlerini de bu yaklaşımına dayanak olarak sunuyor. ABD, Güney Kore ve Japonya ise Kuzey Kore’nin nükleer ve balistik füze programlarını bölgesel güvenlik tehdidi olarak görüyor. Tarafların bu temel pozisyonlarında 17-18 Eylül açıklamaları sonrasında bir yakınlaşma işareti ortaya çıkmadı.

Kore Yarımadası'na seyahat edenler için yeni bir kural var mı?

17-18 Eylül açıklamaları Güney Kore’ye giriş, vize veya havalimanı işlemlerinde yeni bir değişiklik ilan etmiyor. Türk vatandaşlarının kısa süreli seyahat koşulları için bordo pasaportla vizesiz gidilen ülkeler tablosundaki Güney Kore satırı mevcut başvuru çerçevesini içeriyor. Bölgedeki ana uluslararası aktarma merkezi olan Incheon Havalimanının 2026 trafik verileri ise seyahat tarafındaki ayrı gelişmelere ilişkin güncel verileri içeriyor.

Uzun süreli eğitim ve çalışma tarafında ise güvenlik açıklamalarından bağımsız olarak Güney Kore’nin göç politikaları işlemeye devam ediyor. 2027-2028 bölgesel vize sistemindeki kota değişikliği çalışma ve öğrenci statülerini ilgilendiriyor. Kuzey Kore’nin 17-18 Eylül açıklamalarında Güney Kore’nin sivil giriş kurallarını değiştiren bir karar bulunmuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

BM raporunda ABD’ye suçlama: İki saldırıda savaş suçu için‘makul gerekçe’ bulundu

Altın ABD’den çıkıyor: Hollanda 86 ton taşıdı, Fransa 129 tonu New York’ta sattı

Trump ABD’yi dizelsiz bıraktı, Amerikalılar bunu da gördü