Yunan analist Mekke Anlaşması’nı “İsrail karşıtı eksen” olarak yorumladı
Mekke Anlaşması, Yunan analist George Papasimakis’in 8 Kasım tarihli yazısında Suriye ve Libya’yla ilişkilendirildi. Yazar, Türkiye’nin İsrail’e karşı askerî eksen kurduğunu öne sürdü.

Atina merkezli jeopolitik yorumcu George Papasimakis, 8 Kasım 2026’da The Times of Israel’in blog bölümünde yayımladığı yazıda Mekke Anlaşması ile Suriye–Suudi Arabistan savunma işbirliğini aynı güvenlik tablosunun parçaları olarak değerlendirdi. Türkiye’nin Suriye’deki askerî etkisini ve Libya’nın doğusuna ilişkin iddiaları birlikte ele alan yazar, Ankara’nın bölgesel ortaklıklarıyla İsrail’in hareket alanını sınırlandırmaya çalıştığını savundu.
“Turkey, Syria & Riyadh: The Anti-Israel Axis” başlıklı değerlendirmesinde Papasimakis, Türkiye ile Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan anlaşmaya Suriye’nin ilgi göstermesini yeni bir güvenlik hattının işareti olarak yorumladı. Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi’nin İsrail’le savunma ve enerji alanındaki işbirliği de yazının odağında. Metindeki “İsrail karşıtı eksen” nitelemesi, yazarın Ankara’nın niyetine ilişkin kişisel değerlendirmesi.
Mekke Anlaşması Suriye tartışmasına nasıl bağlandı?
Mekke Anlaşması 7 Ağustos 2026’da imzalandı. Türkiye’nin yanı sıra Pakistan ile Suudi Arabistan da anlaşmanın tarafları. Türkiye Cumhuriyeti İletişim Başkanlığının yayımladığı ortak açıklamaya göre taraflardan birine yapılacak silahlı saldırı, üç ülkeye birden yöneltilmiş sayılacak; anlaşma ayrıca savunma alanında işbirliğinin geliştirilmesini öngörüyor. Papasimakis bu ortak savunma hükmünü, Suriye’nin anlaşmayla temas kurma ihtimali üzerinden İsrail’in güvenlik öncelikleriyle ilişkilendiriyor.
Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, 31 Ekim’de Bahreyn’deki Manama Diyaloğu sırasında Şam’ın üçlü savunma anlaşmasına katılımını değerlendirmek üzere görüşmeler yürütüldüğünü söyledi. Açıklamada resmî katılım tarihi ilan edilmedi. Papasimakis ise Suriye’nin olası üyeliğine İsrail’in Suriye’nin güneyindeki askerî faaliyetleri üzerinden anlam yüklüyor.
Suudi Arabistan ile Suriye savunma bakanlıkları 4 Kasım’da işbirliği anlaşması imzaladı. Suudi Arabistan resmî haber ajansı SPA, anlaşmanın Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’nın Riyad ziyareti sırasında imzalandığını bildirdi. Görüşmede altyapı projeleriyle bağlantılı belgeler de imzalandı. Sanayi ve tarım işbirliği de görüşülen konular arasındaydı. Savunma alanındaki ikili anlaşma ile üçlü Mekke Anlaşması farklı taraflarca yürütülen iki ayrı diplomatik süreç.
SPA’nın aktardığı görüşmede Kızıldeniz’deki gemi trafiğinin güvenliği de ele alındı. Suudi Arabistan ve Suriye, bölgesel gerilimin azaltılması amacıyla diplomatik çabaların sürmesini desteklediklerini duyurdu.
Suriye–Suudi Arabistan askerî işbirliğinde neler açıklandı?
Reuters’ın 7 Kasım tarihli haberinde, Suriyeli bir diplomatik kaynağın işbirliğinin askerî eğitim, kapasite geliştirme ve tecrübe paylaşımına odaklandığını söylediği aktarıldı. Şam, Yemen’e asker gönderme planına ilişkin haberleri reddetti. Reuters, az sayıda Suriyeli personelin Suudi Arabistan’da danışmanlık ve eğitim görevi üstlendiğini daha önce farklı kaynaklara dayanarak bildirmişti. Suriye–Suudi Arabistan savunma temaslarını ele alan önceki haberde Riyad ziyaretinin diplomatik takvimini aktarmıştı.
Riyad’ın Şam’la yakınlaşmasını Papasimakis Türkiye’nin Suriye’deki etkisiyle birlikte yorumlayarak Türk yapımı insansız hava araçlarına ek olarak radar ve elektronik harp sistemleri üzerinden bir askerî işbirliği ağı kurulabileceğini ileri sürüyor. Yazarın değerlendirmesi, ortak savunma taahhütlerinden Suriye’deki muhtemel askerî konumlanmaya uzanan bir strateji okumasına dayanıyor.
Yunan yorumcu Libya ve Doğu Akdeniz için ne öne sürdü?
Yazının Libya bölümünde, Mısır sınırına yakın Cagbub (Jaghbub) havaalanının genişletildiği iddiası yeniden gündeme getiriliyor. Papasimakis, bölgede yaklaşık 3,6 kilometrelik pist bulunduğunu ve Türkiye’nin bu altyapıyı Doğu Akdeniz’de güç yansıtmak için kullanabileceğini öne sürüyor. Papasimakis bu havaalanını Mısır sınırı ve Doğu Akdeniz’deki askerî hareket alanı üzerinden değerlendiriyor.
Yazar, Suriye’deki askerî işbirliği ve Libya’daki havaalanı iddialarını İsrail–Yunanistan–Kıbrıs Rum Kesimi ortaklığının enerji ve savunma projelerine bağladı. Great Sea Interconnector elektrik bağlantısını anarak Doğu Akdeniz’de erişimin zorlaşabileceğini savundu. Papasimakis’in 2 Kasım tarihli önceki yazısını ele alan Transit Haber haberi, Cagbub iddialarının kaynak durumunu ve KKTC’deki askerî faaliyetlere ilişkin ayrıntıları incelemişti.
8 Kasım tarihli yeni metinde ağırlık noktası Suudi Arabistan ve Suriye ilişkisi. Yazarın 2 Kasım’daki görüşleri daha çok Suriye ve KKTC’deki askerî varlık ile Libya hakkındaki iddialar üzerinden kurulmuştu. Yeni yazıda Riyad’ın Şam ile imzaladığı anlaşma ve Suriye’nin üçlü savunma düzenlemesine yönelik ilgisi aynı iddiaya ekleniyor.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan anlaşmasında son durum
TBMM Genel Kurulu 5 Kasım 2026’da Mekke Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifini kabul etti. Associated Press, anlaşmanın savunma sanayisindeki ortak projeleri ve istihbarat paylaşımını da düzenlediğini aktardı. Askerî işbirliği hükümleri arasında eğitim ve personel değişimi bulunuyor. Ortak savunma yükümlülüğü, bir üyeye silahlı saldırı durumunda diğer tarafların yardımını öngörüyor. Yardımın biçimi tarafların imkânlarına göre belirlenecek. Türk askerinin yurt dışı görevlendirmesi için ayrıca ulusal yetkilendirme usulleri bulunuyor; anlaşmanın Meclisteki onayı bu süreçteki ayrı bir aşamaydı.
Anlaşmanın Yemen’deki gelişmelere olası etkisini konu alan 6 Kasım tarihli Al Jazeera değerlendirmesi, Suudi Arabistan’ın Husilerle çatışması ve Türkiye’nin olası askerî katkısına odaklanmıştı. Papasimakis’in yeni yorumunda ise Suriye’nin Riyad’la yakınlaşması ve İsrail’in Suriye hava sahasındaki hareketliliği ön planda.
Associated Press’in haberinde, Suriye’nin Mekke Anlaşması’na katılma ilgisine karşın mevcut üyelerin önceliğinin anlaşmanın kurumsal yapısını oluşturmak olduğu aktarıldı. Şam 31 Ekim’de üçlü anlaşmaya katılım konusunda görüşmeler yürütüldüğünü duyurdu. Riyad’la 4 Kasım’da imzalanan belge ise iki ülkenin savunma bakanlıklarının işbirliğine ait. Papasimakis bu diplomatik gelişmeleri İsrail’e karşı ortak hareket etme arayışı olarak yorumluyor.
İsrail’in Suriye’deki hava faaliyetleri nasıl yorumlandı?
Yazar, İsrail savaş uçaklarının Dera ve Süveyda üzerinde alçak uçuşlar yaptığını ileri sürerek bu faaliyetlere Şam, Ankara ve Riyad’a yöneltilmiş askerî mesaj anlamı yüklüyor. İsrail hava üstünlüğünü, Suriye’nin savunma ortaklıklarını ele alırken kullandığı başlıca gerekçelerden biri olarak sunuyor.
Bu blog yazısında Türkiye’nin bölgesel savunma ilişkilerini İsrail’le rekabet ekseninde okuyor. 8 Kasım yazısının temelinde üç farklı kayıt bulunuyor: 7 Ağustos’ta imzalanan üçlü savunma anlaşması, Suriye Dışişleri Bakanının 31 Ekim’deki görüşme açıklaması ve 4 Kasım’daki Suriye–Suudi Arabistan savunma anlaşması.
Kaynaklar
George Papasimakis — The Times of Israel Blogs, Turkey, Syria & Riyadh: The Anti-Israel Axis, 8 Kasım 2026. Türkiye Cumhuriyeti İletişim Başkanlığı — Mekke Ortak Savunma Anlaşması ortak açıklaması, 7 Ağustos 2026. Saudi Press Agency — Suudi Arabistan ve Suriye arasındaki işbirliği anlaşmaları, 4 Kasım 2026. Reuters — Suriye ve Suudi Arabistan savunma bakanlıkları anlaşması, 4 Kasım 2026; Suriye’nin Yemen açıklaması, 7 Kasım 2026. Associated Press — TBMM’nin Mekke Anlaşması oylaması, 6 Kasım 2026. Anadolu Ajansı — Suriye Dışişleri Bakanının Manama açıklaması, 31 Ekim 2026. Türkiye Büyük Millet Meclisi — 5 Kasım 2026 açık oylama kayıtları.
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.
Sıradaki haber
Reuters: Suriye, Suudi Arabistan’a askerî danışmanlar gönderdi; Mekke Anlaşması gündemdeHaber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.
Haber yükleniyor…