Polonya Anayasa Mahkemesinde yönetim krizi: Cumhurbaşkanından darbe suçlaması

30 Ekim 2026 akşamı Polonya Anayasa Mahkemesi, kurum yönetiminin değiştirilmesine yönelik işlemler ve mahkeme binası çevresindeki polis önlemleri nedeniyle siyasi krizin merkezine yerleşti. Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, anayasal bir devlet organının zorla ele geçirildiğini savunarak 31 Ekim’de acil görüşme çağrısı yaptı. Başbakan Donald Tusk ise hükümetinin yargı alanındaki adımlarını hukuk devletini yeniden tesis etme çalışması olarak nitelendirdi. Karşılıklı açıklamalar, mahkemenin başkanlığı ve yeni atanan yargıçların görev yapabilmesi üzerindeki uzun süredir devam eden anlaşmazlığın ardından geldi.

Gelişmelerin odağında Polonya Anayasa Mahkemesi başkanı Bogdan Święczkowski ile başkan yardımcısı Bartłomiej Sochański bulunuyor. Reuters’ın 31 Ekim tarihli haberine göre yeni parlamentonun seçtiği yargıçlardan Anna Korwin-Piotrowska, iki yöneticinin görevlerine bir ay ara verilmesini öngören kararlar yayımladı ve mahkemenin yönetimini üstlendiğini bildirdi. Bu işlemlerin hukuki geçerliliği farklı yargı ve siyasi aktörler tarafından tartışılıyor.

Polonya Anayasa Mahkemesinde 30 Ekim akşamı ne oldu?

Onet’in yayımladığı kronolojiye göre yaklaşık 18.00’de Anayasa Mahkemesinin internet sitesinde Święczkowski ve Sochański hakkında birer aylık görev arası kararları görüldü. Onet’in 31 Ekim tarihli haberinde, yönetim sorumluluğunun Anna Korwin-Piotrowska’ya geçtiği duyurusunun ardından mahkemenin sosyal medya hesabından internet sitesinin hukuka aykırı biçimde ele geçirildiği iddiasının yayımlandığı aktarıldı.

Reuters, Korwin-Piotrowska’nın parlamentonun mevcut çoğunluğu tarafından seçilen yargıçlar arasında bulunduğunu ve önceki yönetimin bu yargıçların mahkemedeki görevlerine başlamasına karşı çıktığını yazdı. Mahkeme çevresindeki gelişmelerin ardından Święczkowski ve Sochański’nin binaya girişine izin verilmediği yönündeki bilgiler Polonya basınında yer aldı. Polonya Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı da ertesi gün yaptığı açıklamada iki yöneticinin girişlerinin engellenmesine açıkça değindi.

Senegal ziyareti için yola çıkan Cumhurbaşkanı Nawrocki, Varşova’daki gelişmeler üzerine seyahatini yarıda kesti. Gece saatlerinde Anayasa Mahkemesine gelerek yetkililerle görüştü. AFP, mahkeme binası çevresinde polis ve protestocular arasında gerginlik yaşandığını; muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) taraftarlarının da toplandığını bildirdi.

Cumhurbaşkanı neden darbe girişimi suçlamasında bulundu?

Karol Nawrocki, 31 Ekim’de Cumhurbaşkanlığı internet sitesinde yayımlanan açıklamasında anayasal düzenin ihlal edildiğini ve bir anayasal organın zor kullanılarak devralındığını ileri sürdü. Polonya Cumhurbaşkanı, Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapiński ile görüştüğünü ve Kapiński’nin de Anayasa Mahkemesindeki yönetim işlemlerini hukuka uygun bulmadığını bildirdi.

Nawrocki, başkan yardımcısı Bartłomiej Sochański’nin binaya girişini sağladığını söyledi. Polislerden bölgeden ayrılmalarını istedi; parlamento gruplarının temsilcilerini de acil istişareye çağırdı. PiS’in bazı temsilcileri yaşananları “darbe girişimi” olarak nitelendirdi.

Başbakan Tusk ise 30 Ekim’de yaptığı açıklamada hukuk devletini yeniden kurmayı hükümetin görevi olarak tanımladı. Reuters, koalisyon ile PiS’in mahkemedeki yargıç atamaları konusunda uzun süredir ayrıştığını bildirdi.

Polis neden Anayasa Mahkemesi çevresindeydi?

Varşova Emniyet Müdürlüğü, 30 Ekim tarihli resmî duyurusunda, Başsavcılıktan mahkeme çevresindeki güvenliğe özel dikkat gösterilmesini isteyen bir yazı geldiğini açıkladı. Polis Genel Müdürlüğüne ayrıca bir Anayasa Mahkemesi yargıcının can güvenliği ve kamu düzenine ilişkin risk bildirdiği yazının ulaştığı kaydedildi. Emniyet, görevlendirmenin güvenlik bildirimi üzerine yapıldığını bildirdi.

Emniyet, polislerin mahkeme binasında bulunmadığını, yalnızca bahçede ve Aleja Szucha üzerindeki kamusal alanda güvenlik sağladıklarını açıkladı. Mahkeme güvenlik personeline karşı herhangi bir polis işlemi yürütülmediğini de duyurdu.

Polis açıklamasına göre göstericilerden bazıları güvenlik güçlerine tehlikeli nesneler attı. Çitleri aşarak mahkeme bahçesine giren üç kişi gözaltına alındı. Şüphelilerin işlemlerinin Polonya Ceza Kanunu’nun 193. maddesi kapsamında yürütülmesi planlandı. AFP, 31 Ekim’de de protestoların devam ettiğini aktardı.

Yüksek yargıdan farklı hukuki değerlendirmeler

Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı Jacek Chlebny, 31 Ekim’de yayımladığı açıklamada polislerin Anayasa Mahkemesi çevresindeki varlığından ve kurumun iki üst yöneticisinin içeri girememesinden büyük kaygı duyduğunu söyledi. Chlebny, mahkemenin güvenilirliğinin yeniden sağlanması için siyasi ayrımları aşan bir uzlaşma çağrısı yaptı; yargı kurumlarının bağımsızlığının ve anayasal sınırların korunmasını istedi.

Yargıç atamaları üzerindeki anlaşmazlığın geçmişi 2015’te başlayan yargıç atama krizine uzanıyor. Avrupa Birliği Adalet Divanı, Aralık 2025’te verdiği kararda mahkemenin bağımsızlığı ve tarafsızlığıyla ilgili Avrupa Birliği hukuku bakımından ihlaller saptadı. Reuters’ın o tarihteki haberinde, atama süreçlerindeki usulsüzlüklerin kararın temel gerekçeleri arasında olduğu aktarıldı. Bugünkü çekişme, önceki atamalara ilişkin hukuki tartışmaların ardından gelişti.

Tusk hükümetinin 2023’te iktidara gelişinden sonra da Polonya Anayasa Mahkemesi için seçilen yargıçların görevine başlama ve yemin süreçlerinde anlaşmazlıklar yaşandı. Korwin-Piotrowska’nın 30 Ekim’de yayımladığı görev arası kararları, bu süreçte mahkemenin fiilî yönetimini doğrudan etkileyen son adım oldu.

31 Ekim’de siyasi görüşmeler ve mahkemenin durumu

Cumhurbaşkanlığının çağrısıyla Polonya Anayasa Mahkemesi konusunda 31 Ekim için parlamento gruplarının temsilcileriyle acil görüşmeler duyuruldu. Reuters ve AFP, Nawrocki ile Tusk arasındaki anlaşmazlığın yargıç atamaları nedeniyle daha da büyüdüğünü bildirdi.

Polonya’da devlet yetkilerinin kullanımıyla ilgili başka tartışmalar da yaşanıyor. Pegasus casus yazılımı raporu kamu kurumlarının gözetim faaliyetlerini gündeme getirmişti. Belarus sınırındaki iltica kısıtlaması ve Schengen sınır kontrolü kararları ise idarenin farklı yetkilerine ilişkin gelişmeler.

31 Ekim açıklamalarında Cumhurbaşkanlığı, polis ve yüksek yargı yöneticileri farklı hukuki değerlendirmeler ortaya koydu. Mahkemedeki yönetime ilişkin anlaşmazlık siyasi görüşmelerin konusu olmaya devam ediyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Trump’ın ‘b.k çukuru’ hakaretine Norveç’ten tuvaletli yanıt: Manzaraları gösterdiler

AB’nin Kanada’ya ortak üyelik teklifinde değişiklik: İfade taslaktan çıkarıldı

Andorra’nın AB anlaşması konut ve göç tartışmasını büyüttü: Referandum yapılacak

Sırbistan’da öğrencilerin zaferi… Peki şimdi ne olacak?