Trump 5 bin dolarlık seçim vaadini yineledi: “Oy vermezseniz cehenneme gidersiniz”

ABD Başkanı Donald Trump, kasımdaki ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçilerin Kongrenin iki kanadını da kazanması halinde her yetişkin ABD vatandaşına 5.000 dolar ödeme yapma sözünü 13 Eylül’de yeniden savundu. Trump, İrlanda’nın Doonbeg kentinde gazetecilerin sorularını yanıtlarken ülkenin bu ödemeyi karşılayabileceğini söyledi. Vaadin ilk açıklaması ise 9 Eylül’deki Cumhuriyetçi Parti ara seçim kongresinde gelmişti.

Beyaz Saray’ın 10 Eylül tarihli resmî duyurusunda teklif “Trump Dividend” adıyla tanıtıldı. Metinde Trump’ın, Cumhuriyetçilerin hem Temsilciler Meclisini hem Senatoyu kazanması şartıyla her yetişkin ABD vatandaşına 5.000 dolar ödeme sözü verdiği doğrudan aktarılıyor. Duyuruda ödemenin ülkenin ekonomik performansıyla karşılanabileceği savunuluyor ancak uygulama takvimi, gelir sınırı, ödeme yöntemi veya yasama metni yer almıyor.

5 bin dolarlık vaat tam olarak neye bağlı?

Ödeme sözü bireysel bir seçmenin Cumhuriyetçilere oy vermesine bağlanmış değil. Trump’ın kurduğu şart, partisinin 3 Kasım ara seçimlerinde hem Temsilciler Meclisindeki hem Senatodaki kontrolünü koruması. Associated Press’in ilk açıklamaya ilişkin haberine göre plan gerçekleşirse her yetişkin ABD vatandaşına ödeme yapılması öngörülüyor; haber aynı zamanda bu büyüklükteki bir programın 1 trilyon doların üzerinde maliyet yaratacağını yazdı.

AP’nin hesabında yaklaşık 246 milyon yetişkin vatandaş üzerinden toplam maliyet 1,23 trilyon dolar düzeyine çıkıyor. Bu miktar, Trump’ın konuşmasında verdiği tek kişi başına rakamın bütçe ölçeğine çevrilmiş karşılığı. Aynı haberde federal hükümetin büyük bütçe açıkları ve yüksek borç stoku nedeniyle finansman tartışmasının seçim vaadinden ayrı bir sorun oluşturduğu aktarılıyor. Trump ise konuşmasında toplam maliyeti gösteren ayrı bir bütçe tablosu sunmadı. AP ayrıca Başkan Yardımcısı JD Vance’in aynı gece yaptığı konuşmada ödemenin varlıklı kişilere gitmeyebileceğini söylediğini aktardı. Bu ifade, Beyaz Saray’ın ‘her yetişkin vatandaş’ formülünün ayrıntılarının henüz sabitlenmediğini ortaya koydu. Vance finansman için gümrük vergisi gelirlerine işaret etti; AP ise 5.000 dolarlık toplam ödeme maliyetinin mevcut tarife gelirlerinden çok daha yüksek olduğunu hesapladı.

Trump 13 Eylül'de ne dedi?

Aradan dört gün geçtikten sonra Trump vaadi geri çekmedi. Reuters’ın 13 Eylül’de Doonbeg’den aktardığı açıklamada ABD Başkanı, Cumhuriyetçilerin kazanması halinde yetişkinlere 5.000 dolar ödemenin bütçeye sığmasının “kolay” olduğunu savundu. Ülkenin trilyonlarca dolar gelir elde ettiğini söyleyen Trump, Kongre onayının gerekip gerekmediği sorusuna net bir hukuki yanıt vermedi.

Aynı gün Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson farklı bir nokta koydu. AP’nin Johnson’ın açıklamasına ilişkin haberinde Meclis Başkanı, 5.000 dolarlık ödemenin Kongre onayına ihtiyaç duyacağını söyledi ve ayrıntıların henüz çözülmediğini kabul etti. Trump’ın tek başına bütçeden doğrudan böyle bir ödeme yapacağına dair yürürlükte bir yasa veya kabul edilmiş harcama paketi bulunmuyor.

Cumhuriyetçiler içinde de maliyet konusunda aynı görüş yok. Reuters’a konuşan New York Temsilcisi Mike Lawler, çalışan Amerikalıların cebine para dönmesini desteklediğini ancak “bunu nasıl ödeyeceğiz?” sorusuna yanıt verilmesi gerektiğini söyledi. Demokratlar ise planın ciddi ve uygulanabilir bir bütçe önerisi olmadığını savunuyor.

“Oy vermezseniz cehenneme gidersiniz” sözünü nerede söyledi?

Trump’ın para vaadi kadar konuşulan ikinci çıkışı kongrenin kapanış gecesinde geldi. Anadolu Ajansının 11 Eylül tarihli aktarımına göre Trump, salondaki Cumhuriyetçilere 3 Kasım’da oy kullanacaklarına dair toplu bir yemin ettirdi. Ardından kalabalığa “Oy vermezseniz ne olur biliyor musunuz? Cehenneme gidersiniz” dedi. Söz, seçmen katılımını artırmaya yönelik miting dili içinde söylendi.

Aynı konuşmada Trump, katılımcılardan ailelerini ve arkadaşlarını da sandığa götürmelerini istedi. Cumhuriyetçilerin başkanın partisinin ara seçimlerde sandalye kaybetmesi yönündeki tarihsel eğilimi kıracağını savundu. Para vaadi de bu siyasi kampanyanın merkezine yerleşti: Trump, Cumhuriyetçiler kazanırsa seçmenin “bizimle birlikte kazanacağını” söyleyerek 5.000 dolarlık ödemeyi seçim sonucuyla açık biçimde ilişkilendirdi.

5 bin doların ödenmesi kesin mi?

Hayır. 13 Eylül itibarıyla ortada Trump’ın açıkladığı siyasi vaat, Beyaz Saray’ın bunu destekleyen duyurusu ve Kongrede başlayan finansman-yetki tartışması var. Kabul edilmiş bir ödeme yasası yok. Temsilciler Meclisi Başkanı Johnson, planın Kongreden geçmesi gereken bir harcama kararı olduğunu açıkça söyledi. Miktarın nereden karşılanacağı ve hangi yetişkinlerin kapsanacağı ise yasama sürecinde belirlenecek.

Trump’ın son günlerdeki siyasi çıkışları ABD iç politikasıyla sınırlı kalmadı. Transit Haber’de bir gün önce birleşik İrlanda ve Falkland hakkında yaptığı açıklamaları, 8 Eylül’de ise Avrupa’dan Ukrayna yardımlarının parasını geri isteme planını ayrı haberlerde aktardık. ABD Başkanının iç politikadaki seçim mesajları ise 3 Kasım ara seçimleri yaklaştıkça ekonomi, göç ve dış politika başlıklarıyla birlikte yoğunlaşıyor.

5.000 dolarlık vaat, Trump’ın daha önce kullandığı doğrudan ödeme söyleminin yeni ve daha yüksek tutarlı bir versiyonu. Seçim sonucu şartı bu kez baştan ilan edildi. Sonraki aşamada belirleyici olacak konu, Cumhuriyetçilerin Kongreyi koruyup korumamasından önce bile planın ayrıntılı bir yasa metnine dönüşüp dönüşmeyeceği. Transit Haber’in Donald Trump dosyasında ABD Başkanının yeni kararları ve açıklamaları tarih sırasıyla izleniyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

ABD Donanması yeni fırkateyn için İstanbul sınıfını da inceliyor

Axios yazdı: Suudi Veliaht Prens Trump’tan Husileri vurmasını istedi, ABD reddetti