Türk devletleri havalimanlarında Türk halklarına özel şerit seçeneğini inceleyecek

Türk devletleri havalimanlarında özel şerit seçeneği, Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) 30 Ekim 2026 tarihinde Ankara’da gerçekleştirdiği 13. Devlet Başkanları Zirvesi sonrasında yayımlanan bildiride yer aldı. Teşkilatın resmî Ankara Bildirisi duyurusuna göre liderler ortak metni zirvede kabul etti. Üye ülkelerin uluslararası havalimanlarında kendi vatandaşlarına ayrılmış yolcu geçiş şeritleri oluşturulması ihtimalinin incelenmesi, seyahatleri kolaylaştırmaya yönelik başlıklar arasında bulunuyor.

Anadolu Ajansının 30 Ekim tarihli aktarımında, havalimanları için özel şerit oluşturulmasının desteklendiği; İngilizce yayımlanan Haberler haberinde ise bu seçeneğin incelenmesinin kararlaştırıldığı belirtildi. İki haber de öneriyi seyahat işlemlerini kolaylaştırma gündemiyle ilişkilendiriyor. Henüz özel şerit açılacak havalimanları, başlaması öngörülen tarih veya yolculara uygulanacak ayrıntılı kontrol usulü duyurulmuş değil.

Türk devletleri havalimanlarında özel şerit önerisi nasıl ele alınacak?

Bildirideki Türk devletleri havalimanlarında özel şerit başlığı, sınır geçişlerindeki idari işlemleri azaltmaya yönelik işbirliği gündemiyle birlikte değerlendiriliyor. 30 Ekim’de yayımlanan İngilizce haber, üye ülkelerin havalimanlarında kendi vatandaşları için ayrı geçiş hatları oluşturulması olasılığının inceleneceğini aktarıyor. Bu aşamada söz edilen adım, havaalanı yolcu akışının düzenlenmesine ilişkin ülkeler arası bir değerlendirme.

Düzenleme için hangi ülkenin hangi terminalinde, pasaport kontrolünün hangi noktasında ve hangi yolcu belgeleriyle ayrı sıra oluşturulacağına ilişkin ayrıntılı ülke listesi yayımlanmadı. Uygulamanın başlatılması halinde bu ayrıntıların ilgili ülkelerin havalimanı işletmecileri ve sınır makamlarının açıklamalarıyla belirlenmesi gerekecek. Ankara metni, böyle bir uygulamanın seçenek olarak görüşülmesini öngörüyor.

Yolcu işlem yöntemlerine ilişkin farklı bir örnek olarak Dubai havalimanındaki biyometrik geçiş uygulaması, pasaport kontrolünde teknolojik hızlandırmanın nasıl ele alındığını anlatıyor. TDT’nin teklifiyse biyometrik kimlik doğrulama sistemini değil, üye ülkelerin vatandaşları için ayrılmış yolcu şeritleri olasılığını konu alıyor.

Ankara Bildirisi hangi ülkelerin ortak metni?

13. Zirve, Türkiye’nin ev sahipliğinde “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla düzenlendi. Teşkilatın üyeleri Türkiye ve Azerbaycan ile Orta Asya’daki Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan. Türkmenistan gözlemci statüsünde yer alırken Macaristan ile KKTC de zirveye gözlemci olarak katıldı. Havalimanı önerisinin haber metinlerinde “üye ülke vatandaşları” ifadesiyle sunulması, uygulanacak kapsamın belirlenmesi bakımından önem taşıyan somut tanım.

Zirve sonunda kabul edilen Ankara Bildirisi 163 maddeden oluşuyor. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının toplantıya ilişkin resmî açıklaması, ortak bildirinin 30 Ekim’de imzalandığını doğruladı. Teşkilat, bir sonraki zirveye kadar dönem başkanlığının Türkiye tarafından yürütüleceğini duyurdu.

Sınır geçişlerinde elektronik belgeler ve e-CMR

Ankara Bildirisi, liman ve kara sınırlarında bürokratik işlemlerin azaltılması çalışmalarını da içeriyor. Ticari taşımacılıkta elektronik taşıma senedi olan e-CMR kullanımının yaygınlaştırılması hedefleniyor. Ulaştırma ve ticarete ilişkin bu başlık, yolcu şeritlerinden farklı olarak eşya ve taşıma belgesi işlemleriyle bağlantılı. AA, gümrük süreçleri ve elektronik belge paylaşımına ilişkin işbirliği mesajlarını da aktardı.

Türkiye ile Avrupa Birliği arasında daha önce görüşülen elektronik imzanın karşılıklı tanınmasına yönelik teknik çalışma, dijital belge altyapısının ülkeler arası işlemler için nasıl gündeme geldiğine dair başka bir haber. TDT bildirisi kapsamında da elektronik imzaların karşılıklı tanınması ve dijital hizmetlerin uyumlaştırılması işbirliği gündeminin parçaları olarak yer alıyor.

Azerbaycan’a gidecek yabancı yolcular açısından mevcut idari işlemler ayrı bir başlık. Transit Haber’in Azerbaycan’daki 15 günlük adres kaydı şartını ele alan rehberi, belirli süreden uzun kalan yabancılara yönelik konaklama bildirimini açıklıyor. Havalimanı şeritleri hakkında ileride alınacak kararlar, güncel ülke giriş ve konaklama işlemlerinin resmî duyurularıyla birlikte takip edilecek.

Ulaştırma koridorları ve demiryolu bağlantılarında hangi hedefler var?

Liderler, Hazar üzerinden geçen Doğu-Batı Orta Koridorunun güçlendirilmesini ve Bakü-Tiflis-Kars demiryolunun tam kapasiteyle çalışmasını destekledi. Zengezur Koridoru, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu ve Trans-Afgan demiryolu projeleri de bildirideki bağlantısallık başlıkları arasında sayıldı. Teşkilat bünyesinde Ulaşım Koridorları Stratejisi hazırlanması teşvik edildi.

Azerbaycan ile Kazakistan arasında 15 Ekim 2026 tarihinde imzalanan Orta Koridor İşbirliği Anlaşması da zirve değerlendirmelerine girdi. Haberler’in aktardığı ortak metne göre diğer üyelere bu anlaşmaya katılma çağrısı yapıldı. Bildiride demiryollarının verimli kullanılması da bölgesel ticareti kolaylaştıracak çalışmalar arasında yer aldı.

Siber güvenlik, savunma eğitimi ve dijital bağlantı

Ankara metninde siber güvenlik alanındaki mutabakat zaptının imzalanmasının hızlandırılması istendi. TDT Siber Güvenlik Konseyinin kurulmasına yönelik görüşmelerin ilerletilmesi de desteklendi. Savunma sanayisi bakımından Türkiye’nin ev sahipliğinde bir eğitim koleji programının kurulması olasılığının araştırılması teşvik edildi; bu program henüz kurulmuş bir kurum olarak duyurulmadı.

Dijital altyapıda Azerbaycan ile Kazakistan arasında fiber optik bağlantıyı içeren Dijital İpek Yolu girişimine değinildi. Uzay teknolojileri bölümünde TDT-SAT küp uydusunun üretiminin tamamlanması memnuniyetle karşılandı. Enerji alanında ise yeşil enerji koridorları, boru hatları, kritik mineraller ve enerji verimliliğinde ortak çalışmaların sürdürülmesi yer aldı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Angola’nın yeni havalimanında sınır sistemi denetlendi: Vize işlemleri dijitalleşiyor

Çin, bir günde 2,4 milyonu aşkın sınır geçişine hazırlanıyor

Soçi Havalimanı gece boyunca durdu: Antalya uçağı üç saat gecikti

ABD’ye uçacak herkese Ebola beyanı: Yeni kural 3 Kasım’da başlıyor