Gazze için “radikal adım” bekleniyor: Türkiye ve 7 ülke İsrail’i kınadı

Türkiye, Mısır, Endonezya, Ürdün, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, 16 Ağustos’ta yayımladıkları ortak açıklamayla İsrail’in Gazze Barış Planı’nın ikinci aşaması için hazırlanan yol haritasını reddetmesini kınadı. Sekiz dışişleri bakanı, İsrail’in Filistin Devleti’ni tanımayı reddeden tutumuna da aynı açıklamada tepki gösterdi. Metinde, yol haritasının uygulanmasının engellenmesinden ve bunun doğuracağı sonuçlardan İsrail’in doğrudan sorumlu olduğu belirtildi.

Açıklama, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Mısır’da yaptığı uyarıdan üç gün sonra geldi. Fidan 13 Ağustos’ta, Filistin tarafının ikinci aşamaya ilişkin taahhütlerini yerine getirmesine rağmen İsrail’in adım atmaması halinde Türkiye, Katar ve Mısır’ın sürece ilişkin “radikal adımlar” atabileceğini söylemişti. Fidan’ın sözleri Dışişleri Bakanlığının yayımladığı basın toplantısı dökümünde de yer aldı. İsrail’in ret kararının ardından kınama geldi.

Sekiz ülkenin açıklamasında İsrail için ne denildi?

Bakanların açıklamasına göre İsrail’in ilan ettiği ret kararı, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze çatışmasını sona erdirmeye yönelik kapsamlı planının uygulanmasını tehlikeye atıyor. Bakanlar, İsrail’in yol haritasını reddetmesinin Gazze’de ve işgal altındaki Filistin topraklarında barış için yürütülen çabaları engellediğini belirtti. Açıklamada İsrail’in geciktirme, engelleme ya da yükümlülüklere uymama nedeniyle ortaya çıkacak sonuçlardan doğrudan ve tam sorumluluk taşıdığı ifade edildi.

Filistinli grupların kabul ettiği yol haritası ikinci aşamanın uygulama çerçevesini belirliyor. Barış Kurulunun yayımladığı 15 maddelik metin, silahların kademeli biçimde devre dışı bırakılmasıyla İsrail güçlerinin Gazze’den aşamalı çekilmesini birbirine bağlıyor. Aynı yol haritası Uluslararası İstikrar Gücünün konuşlandırılmasını, Gazze’de idari yetkinin Filistinli Gazze İdaresi Ulusal Komitesine geçmesini ve yeniden inşanın başlamasını da öngörüyor.

Filistin Devleti konusunda hangi mesaj verildi?

Metindeki ikinci temel başlık Filistin devletiydi. Sekiz bakan, İsrail’in Filistin Devleti’ni tanımayı reddetmesini kınadı ve Filistinlilerin kendi kaderini tayin etme ile devlet kurma hakkının barışın temel unsurlarından biri olduğunu vurguladı. Metinde, 1967 sınırları temelinde ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız, egemen bir Filistin Devleti’nin kurulmasını öngören iki devletli çözüme bağlılık yeniden dile getirildi.

Açıklamada Filistin devletinin önünü tek taraflı adımlarla kapatmaya yönelik girişimlerin de reddedildiği belirtildi. Bakanlara göre Filistinlilerin devlet hakkını ortadan kaldırmaya yönelik her girişim yalnız Gazze’deki süreci değil, bölgenin tamamında barış ve güvenlik ihtimalini zedeliyor.

Fidan 13 Ağustos’ta ne söylemişti?

Hakan Fidan, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati ile El-Alameyn’de düzenlediği ortak basın toplantısında Gazze Barış Planı’nın ikinci aşamasına ilişkin müzakereleri anlatırken Türkiye, Mısır ve Katar’ın ABD ile birlikte arabuluculuk çalışmalarını sürdürdüğünü söyledi. Fidan, Filistin tarafının taahhütlerini yerine getirdiğini, buna rağmen İsrail’in ikinci aşama için adım atmamasının arabulucuları yeni kararlar almaya zorlayabileceğini belirtti.

Fidan aynı konuşmada ABD’den İsrail üzerinde baskı kurmasını beklediklerini söyledi. Bunun gerçekleşmemesi halinde Türkiye, Katar ve Mısır’ın “radikal adımlar” atabileceğini belirten Fidan, İsrail’in Gazze’de izlediği siyaseti de sert sözlerle eleştirdi. Fidan, İsrail yönetiminin hedefinin Filistinlileri Gazze’den çıkarmak olduğunu savundu ve Türkiye’nin Mısır ve diğer ülkelerle birlikte bunu diplomatik ve barışçıl yollarla engellemeye çalıştığını söyledi.

ABD ve Barış Kurulundan ne istendi?

Bildiride yalnızca kınamayla yetinilmedi. Ortak açıklamada ABD’nin sürece aktif biçimde dahil olmaya devam etmesi, İsrail’in kapsamlı plan ve yol haritasındaki yükümlülüklere uymasının sağlanması istendi. Barış Kuruluna da yol haritasının bütünlüğünü koruyacak ve herhangi bir tarafın uygulamayı engellemesini önleyecek acil, somut tedbirler alma çağrısı yapıldı. BAE resmi haber ajansı WAM’ın yayımladığı metin de bu çağrıyı açık biçimde aktarıyor.

Kahire’de aynı gün hangi görüşmeler yapıldı?

Aynı gün, 16 Ağustos’ta Kahire’de Gazze diplomasisi de sürdü. Reuters’ın diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre Trump’ın temsilcileri Jared Kushner ve Nickolay Mladenov, Mısırlı, Katarlı ve Türk arabulucularla görüştü. Hamas yetkilileri de bazı toplantılara katıldı. Kushner ile Mladenov’un 17 Ağustos’ta İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşmesi bekleniyor.

Reuters aynı gün İsrail’in Gazze’de hava saldırılarını sürdürdüğünü, Gazze’deki sağlık görevlilerine göre Han Yunus’taki saldırıda yaralanan bir Filistinlinin yaşamını yitirdiğini bildirdi. Diplomatik görüşmeler devam ederken sekiz ülkenin ortak açıklaması, yol haritasının uygulanması için İsrail üzerinde somut baskı kurulması talebini açık biçimde Washington’un ve Barış Kurulunun önüne koydu.

Transit Haber, bölgedeki yeni güvenlik ve diplomasi hattını Mekke Savunma Anlaşması’na İsrail’den gelen tepkiler, Mısır’ın yeni savunma paktıyla ilişkisi ve Kızıldeniz’deki 14 ülkeli deniz savunma koalisyonu dosyalarıyla da izliyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İsrail’de Mekke Anlaşması alarmı: “Bizi hedef alıyor”

O kararın açıklanmasından 2 gün sonra İsrailli ana sponsor Eurovision’u bıraktı

Mekke İttifakı’na karşı İsrail İttifakı: Askeri güçleri karşılaştırdık

Mekke Anlaşması’na karşı 5 ülkelik rakip ittifak kurmak istiyorlar