İsrail istihbaratı Türkiye’nin ‘Libya koridoru’nu takibe aldı: Deniz yolları ve enerji hatları gözetleniyor

Libya koridoru, İsrail güvenlik çevrelerinin Türkiye’nin Doğu Akdeniz ve Libya’daki askerî-siyasi varlığına ilişkin yeni takip başlıklarından biri haline geldi. Walla’nın 27 Eylül tarihli haberine göre İsrail Askerî İstihbarat Direktörlüğü, 2019 Türkiye-Libya deniz yetki alanı mutabakatı ve son iki yılda genişleyen Türk etkisi nedeniyle bu dosyaya daha fazla odaklanmaya başladı. Haberde “Libya koridoru” ifadesi, Türkiye ile Libya arasındaki deniz bağlantısını ve Ankara’nın bölgedeki askerî-siyasi hareket alanını tanımlamak için İsrail kaynaklarının kullandığı bir terim olarak yer aldı.

Libya koridoru İsrail istihbaratının gündemine neden girdi?

Walla, İsrail tarafındaki kaygıları deniz ulaşımı ile enerji projeleri üzerinden sıraladı. Kritik altyapı da ayrı bir takip başlığı olarak haberde yer aldı. Habere göre İsrail güvenlik kurumları Türkiye’nin Libya’daki hava ve deniz varlığını izliyor. Askerî danışmanlar ile üst düzey komutanların temasları da aynı güvenlik takibine dahil ediliyor. Jerusalem Post’un aynı dosyayı genişleten haberinde de İsrail Askerî İstihbarat Direktörlüğü, Mossad ve donanma istihbaratının Türkiye’nin bölgedeki hamlelerini takip ettiği aktarıldı. Gazete, İsrail’in deniz ticaretine yüksek bağımlılığı nedeniyle Doğu Akdeniz’deki güzergâh değişikliklerinin güvenlik kurumları açısından ayrıca izlendiğini yazdı.

Jerusalem Post, İsrailli kaynaklara dayanarak Türkiye-Libya hattının İsrail’den Kıbrıs Rum Kesimi ve Yunanistan üzerinden Avrupa’ya uzanabilecek enerji projeleriyle denizaltı elektrik ve iletişim kabloları bakımından da değerlendirildiğini bildirdi.

Ankara 2019 Türkiye-Libya mutabakatını nasıl tanımlıyor?

T.C. Dışişleri Bakanlığının 1 Aralık 2019 tarihli açıklamasında Türkiye, Libya ile imzalanan anlaşmanın Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin deniz yetki alanlarının batı sınırının bir bölümünü belirlediğini ve uluslararası hukuk ile hakkaniyet ilkelerine uygun olduğunu savundu. Bakanlık, adaların deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasında anakaraların kıyı projeksiyonunu kesemeyeceği yönündeki Türk tezini yineledi ve bölge ülkelerini müzakereye çağırdı. Dışişleri Bakanlığı’nın Türkiye-Libya ilişkileri sayfası da 27 Kasım 2019’da hem deniz yetki alanlarının sınırlandırıldığını hem de güvenlik ve askerî iş birliği mutabakatlarının imzalandığını kaydediyor.

İki İsrail yayınında kullanılan “Libya koridoru” tanımı anlaşmanın resmî adı değil. Türkiye anlaşmayı “Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakat Muhtırası” olarak tanımlıyor. Yunanistan ise 2019’dan beri anlaşmaya karşı çıkıyor. Reuters’ın 2025 tarihli haberinde de Atina ile Trablus arasındaki gerilimin başlıca nedenlerinden biri olarak Türkiye-Libya deniz sınırı anlaşması gösterildi.

Türkiye’nin Libya’daki askerî varlığı hangi zemine dayanıyor?

Türkiye’nin Libya’daki askerî varlığı 2019’daki güvenlik ve askerî iş birliği mutabakatı ile sonraki TBMM tezkereleri üzerinden yürütülüyor. Reuters’ın daha önce aktardığına göre Türkiye 2020’de Trablus merkezli yönetime eğitim ve destek vermek üzere askerî personel gönderdi. Dışişleri Bakanlığı metninde Libya’daki askerî destek ülkenin istikrarı ve bütünlüğü hedefiyle ilişkilendiriliyor. Güvenlik ve askerî iş birliği ise 2019’da imzalanan ayrı mutabakat olarak kayda geçiriliyor. Transit Haber’in Fidan-Hafter temasları dosyası, Ankara’nın son dönemde Trablus’un yanı sıra Bingazi tarafıyla temaslarını da artırdığını aktarmıştı.

Doğu Akdeniz’deki yeni İsrail takibi, Türkiye-Libya ilişkilerini yalnız Libya iç siyaseti açısından değil, Doğu Akdeniz’deki deniz yolları ve altyapı projeleri bakımından da gündeme taşıyor. Transit Haber’in GSI kablo gerilimi haberinde Türkiye ile Yunanistan’ın deniz yetki alanları konusundaki farklı tezlerinin denizaltı kablo çalışmalarına nasıl yansıdığı ele alınmıştı. İsrail yayınlarının Libya koridoru dosyasında aynı coğrafya bu kez İsrail’in deniz ticareti ve enerji bağlantıları üzerinden tartışılıyor.

Deniz taşımacılığına ilişkin İsrail hassasiyeti, yalnız Doğu Akdeniz’deki sabit altyapıyla sınırlı tutulmuyor. Jerusalem Post, İsrail ithalatının büyük bölümünün deniz yoluyla yapıldığını ve güvenlik kurumlarının Hürmüz Boğazı ile Bab el-Mendeb’de yaşanan gerilimlerin ardından deniz ticaret rotalarındaki değişiklikleri daha yakından takip ettiğini yazdı. Aynı haberde Türkiye’nin Libya’daki hava ve deniz varlığının İsrail’in Avrupa bağlantılı enerji ve ulaştırma planları açısından incelendiği belirtildi. Walla’nın dosyasında da Türkiye’nin bölgedeki askerî varlığının liman, hava sahası ve enerji arama haklarıyla birlikte ele alındığı aktarıldı. Bu iddialar İsrail güvenlik kaynaklarının değerlendirmeleri olarak yayımlandı; Türkiye’nin resmî Libya politikasını açıklayan metinlerde ise deniz yetki alanlarının sınırlandırılması ile güvenlik ve askerî iş birliği ayrı mutabakatlar olarak tanımlanıyor.

Transit Haber’in Türk ve İsrail donanmalarının Akdeniz’deki yakın temaslarına ilişkin dosyası da iki ülkenin deniz sahasındaki hareketlerinin İsrail basınında daha yakından izlendiğini göstermişti.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Suriye–İsrail görüşmelerinde Türkiye düğümü: İsrail’den Türkiye şartı

Reuters’e göre Türkiye’nin Suudi Arabistan’a gönderecekleri belli oldu