Al-Monitor: Türk bağlantılı gemiler battı, Ankara neden Rusya’yı suçlamadı?

Karadeniz’de gemi saldırıları sonrasında Türk şirketleriyle bağlantılı iki ticaret gemisinin batması, Ankara’nın Rusya’ya yönelik tutumunu yeniden gündeme taşıdı. Al-Monitor yazarı Barın Kayaoğlu’nun 11 Ekim 2026 tarihli analizinde Türkiye’nin Moskova’yı doğrudan suçlamaktan kaçınması ekonomik ilişkiler ve arabuluculuk diplomasisi açısından ele alınıyor. Olaylara ilişkin resmî açıklamalar, Türk bağlantılı gemilerin yabancı bayrak taşıdığını ve mürettebatlarının farklı ülke vatandaşlarından oluştuğunu bildiriyor. Romanya ve Bulgaristan sularında yaşanan kayıplar, Türk şirketlerinin ticaret yaptığı rotalarda deniz güvenliğini doğrudan etkiledi.

Karadeniz'de gemi saldırıları: Royad Mammadov nasıl battı?

5 Ekim’de Saint Kitts ve Nevis bayraklı Royad Mammadov, Ukrayna’nın İzmail Limanı’ndan aldığı mısırı İtalya’ya götürürken Romanya’nın münhasır ekonomik bölgesinde alev aldı ve battı. Reuters’ın Romanya makamlarına dayandırdığı habere göre 11 denizci kurtarıldı, iki kişinin öldüğü bildirildi. Romanya Denizcilik İdaresi gemide yangın çıktığını doğrularken ilk açıklamasında yangının nedenini kesinleştirmedi. Geminin Türk şirketine ait olması ile Türk bayrağı taşıması farklı konular; geminin kayıtlı bayrağı Saint Kitts ve Nevis idi.

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığının 6 Ekim açıklaması kaptan Rüstem Hasanov’un hayatını kaybettiğini, diğer Azerbaycan vatandaşı Muhammed Süleymanzade için arama yürütüldüğünü bildirdi. Aynı açıklama üç mürettebatın hastaneye kaldırıldığını ve konsolosluk desteğinin sürdüğünü bildirdi. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Royad Mammadov’un iki Rus insansız hava aracıyla vurulduğunu ileri sürdü. Bu sorumluluk açıklaması Kiev’e ait; Romanya makamları ilk olay raporunda saldırının nedenine ilişkin kesin fail tespiti açıklamadı. Romanya makamlarının iki ölüm bildirimi ile Azerbaycan Bakanlığının bir ölüm ve bir kayıp kaydı, açıklamaların yapıldığı farklı tarihlerdeki bilgi durumunu yansıtıyor.

Alfa Watan ve Able için Bulgaristan açıklarında ne yaşandı?

6 Ekim’de Bulgaristan’ın münhasır ekonomik bölgesinde Alfa Watan ve Able adlı iki ticaret gemisi hava ve deniz dronlarının hedefi oldu. Togo bayraklı Alfa Watan battı. Gemide aralarında dokuz Suriyelinin bulunduğu on mürettebatın kaybolduğu açıklandı. Palau bayraklı Able ağır hasar alırken gemideki 18 kişi kurtarıldı. Kurtarılan mürettebattan iki kişi ağır yaralıydı; ölenlerin ve kaybolanların bilançosu da her iki gemi için ayrı açıklandı. Saldırı haberlerine göre Able’da 11 Türk ve yedi Hint vatandaşı bulunuyordu. Birleşik Krallık hükümetinin 7 Ekim tarihinde AGİT toplantısında yaptığı açıklama olayların tarihini, konumunu ve kurtarma bilançosunu ayrı ayrı sıraladı.

Reuters’ın 8 Ekim tarihli haberinde Suriye Limanlar ve Gümrükler Genel Otoritesinden Mazen Alluş, Alfa Watan’ın batmasına ilişkin bağımsız soruşturma istedi. Bulgaristan makamları arama faaliyetini, denizcilere ulaşılamamasının ardından durdurdu. Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, gemilerin yükü ve seyir yönünün Rusya ihtimalini düşündürdüğünü belirtirken bunu kesin bir sorumluluk tespiti olarak açıklamadı. Rusya’nın Sofya Büyükelçiliği ise ticaret gemisinin Rus dronlarının hedefleri arasında bulunmadığını bildirdi.

Hakan Fidan Karadeniz saldırıları hakkında ne söyledi?

Türkiye’nin kamuoyuna yansıyan tepkisi 8 Ekim’de netleşti. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Macaristan Dışişleri Bakanı Anita Orbán ile ortak basın toplantısında ticaret gemilerine artan saldırıların can ve mal güvenliğini, seyrüseferi ve çevreyi tehdit ettiğini söyledi. Fidan, Türkiye’nin uyarı ve çözüm önerilerini hem Rusya’ya hem Ukrayna’ya ilettiğini anlattı. Açıklamasında Karadeniz’in yeni bir çatışma cephesine dönüşmesini önleme çabasını öne aldı.

Bakan, savaşan iki tarafın kış öncesi askerî üstünlük sağlamaya çalıştığını, Türk bayraklı, Türk sahipli ve Türk personelli gemilerin de bu saldırılardan zarar gördüğünü ifade etti. Dışişleri Bakanlığının yayımladığı konuşma metni, Ankara’nın denizdeki tehlikeyi kamuoyu önünde dile getirdiğini belgeliyor. Türkiye aynı açıklamada Royad Mammadov ve Alfa Watan olaylarının her biri için Rusya’yı doğrudan sorumlu ilan eden bir hüküm kurmadı. Kayaoğlu’nun analizi, genel kınama ile belirli bir devlete suçlama yöneltme arasındaki diplomatik tercihi inceliyor.

Al-Monitor Ankara’nın Rusya politikasını nasıl yorumluyor?

Kayaoğlu’nun Al-Monitor’da yayımlanan değerlendirmesine göre Karadeniz’de gemi saldırıları, Türkiye’nin Moskova ile bağlarını sınayan yeni bir başlık haline geldi. Yazar, ekonomik ilişkiler ile Kremlin ve Batılı başkentler arasında iletişim kurabilme isteğini de bu tutumun nedenleri arasında sayıyor. Bu görüş, Al-Monitor yazarının dış politika değerlendirmesidir. Fidan’ın 8 Ekim konuşması ise hükümetin açıkladığı tutumu ve iki tarafa ilettiği önerileri doğrudan belgeleyen kaynaktır.

Ankara, Karadeniz’de gemi saldırıları sürerken hem Rusya hem Ukrayna ile görüşmelerini, tahıl sevkiyatı konusunda geçmişte yürüttüğü diplomasiye dayanıyor. Türkiye ve Birleşmiş Milletler 2022’de Ukrayna tahılının gemilerle ihracı için anlaşmaya aracılık etmişti. Rusya Temmuz 2023’te girişimden çekildi. Fidan’ın 8 Ekim’deki ifadelerine göre Ankara, bugün de Rusya ve Ukrayna’ya çatışmaların deniz trafiğini tehdit etmesini önleyecek öneriler sunuyor. Görüşmelerin gündemi, Ukrayna limanlarını kullanan Türk lojistik şirketlerini de ilgilendiriyor.

Bayrak, şirket bağlantısı ve sorumluluk neden ayrı tutuluyor?

Royad Mammadov’un Saint Kitts ve Nevis, Alfa Watan’ın Togo, Able’ın ise Palau bayrağı taşıması, saldırıya uğrayan gemilerin sicilini ortaya koyuyor. Al-Monitor’un Equasis denizcilik kayıtlarına dayandırdığı bilgilere göre Alfa Watan’ın sahibi veya işletmecisi Türkiye merkezli bir şirketti. Şirket sahipliği, bayrak devleti ve mürettebatın uyruğu Karadeniz’de gemi saldırıları haberlerinde farklı belgelere dayanıyor. Gemi kaybının ardından yürütülen diplomatik temaslar bu farklı kayıtlar üzerinden ilerliyor.

Denizcilik yayını Seatrade Maritime’in 7 Ekim’de aktardığı Ambrey değerlendirmesi saldırıların Romanya ve Bulgaristan’ın münhasır ekonomik bölgelerine yayılmasını ticaret güvenliği bakımından yeni bir coğrafi risk olarak tanımladı. Şirketin analizinde, Ukrayna’yla bağlantılı yük taşımacılığının hedeflenmiş olabileceği ve Rusya ihtimalinin güçlü bulunduğu belirtildi. Bu, özel güvenlik şirketinin risk değerlendirmesi olarak kayda geçti. Ambrey’nin değerlendirmesi risk analizidir; ilgili kıyı devletleri ise olaylara ilişkin soruşturmalarını yürütmektedir.

Denizciler ve Karadeniz ticareti üzerindeki etkiler

Yük sahipleri ve denizciler Karadeniz’de gemi saldırıları nedeniyle artan güvenlik kaygısıyla karşı karşıya. Birleşik Krallık AGİT açıklamasında saldırıların deniz taşımacılığı sigortasını pahalılaştırdığı ve gıda sevkiyatını aksatabildiği belirtildi. İngiltere temsilcisi Türkiye Deniz Ticaret Odasının savaşın başlangıcından beri 226 sivil veya ticari gemi saldırısı kaydettiğini aktardı; bu sayı Birleşik Krallık temsilcisinin 7 Ekim’deki beyanına aittir.

Karadeniz’deki ticaret gemilerine farklı Avrupa bayrakları önerisi ve Erdoğan ile Zelenskiy arasındaki ticari gemi saldırıları tartışması haberleştirilmişti. Dronlara karşı gemilerde kullanılan korunma yöntemleri de olayların askerî-teknik yönünü tamamlayan ayrı bir dosyadır.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Putin’in üçlü zirve önerisine Kiev’den itiraz: Ukrayna olmadan barış görüşmesi mi?

Fransız analist Ukrayna’da ateşkes için 75 bin km²’lik bölge hesapladı

Rusya’nın kış uçuşlarında Türkiye lider: İstanbul ve Antalya ilk üçte