İsrail’de İran operasyonu tartışması: Genelkurmay Başkanı’nın imza istediği iddiası

27 Ekim seçimlerine bir gün kala İsrail’de İran operasyonu konusunda hükümet ile Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir arasında görüş ayrılığı yaşandığını öne süren bir haber yayımlandı. İsrail televizyonu Channel 12’nin 25 Ekim tarihli haberine göre Başbakan Binyamin Netanyahu’nun verdiği, ayrıntıları açıklanmayan askerî talimat için Zamir ek görüşme yapılmasını ve hukukî yetkinin imzalı biçimde kayda geçirilmesini istedi. Savunma Bakanı Israel Katz ise 26 Ekim’de hükümet ile ordu arasında İran konusunda tam koordinasyon bulunduğunu söyledi.

Channel 12, bilgilerini adı açıklanmayan güvenlik ve siyaset kaynaklarına dayandırdı. Televizyonun aktardığı tartışma, İran’la hızlı bir askerî karşılaşmaya sürüklenme kaygısıyla ilgiliydi. Hükümet kaynakları ise iddiaları reddetti.

İran operasyonu emri hakkında Channel 12 ne yazdı?

Channel 12’nin haberine göre Zamir, siyaset yönetiminden aldığı talimatın ardından kararın ayrıntılı biçimde tartışılmasını talep etti. Askerî komuta kademesindeki kaygının odağında İran’ın olası karşılığı ve seçim arifesinde tırmanabilecek bir çatışma vardı. İsrail basını, görüşmenin Palmachim Hava Üssü’nde gerçekleştiğini ve ortamın gerilimli geçtiğini aktardı. Talimatın hedefi, operasyon türü ve uygulanmasına ilişkin takvim kamuoyuna açıklanmadı.

Bazı askerî yetkililerin İran operasyonu dosyasının siyasi kazanç amacıyla kullanılmasından endişe duyduğunu ileri sürdü. Siyasi kaynaklar, ordunun siyasi amaçlarla kullanılacağı yönündeki suçlamayı reddetti. Özgün televizyon haberini aktaran The Times of Israel, Zamir’in istediği belgeleri hukukî yetkilendirmeyle bağlantılı olarak tanımladı. Emir hakkında yayımlanmış bir metin veya bağımsız biçimde incelenebilen imzalı belge ise haberin kaynakları arasında bulunmuyor.

Ağustos ayında Transit Haber’in aktardığı komutanların Gazze cephesine ilişkin uyarıları seçim öncesi ayrı bir haberdi. Channel 12’nin 25 Ekim iddiası ise İran’a ilişkin askerî emirle ilgili.

Savunma Bakanı Katz ve Netanyahu nasıl yanıt verdi?

Savunma Bakanı Katz, 26 Ekim’deki resmî X açıklamasında İran operasyonu konusunda siyaset ve askerî yönetim arasında anlaşmazlık bulunduğu yönündeki haberleri kesin ifadelerle reddetti. Başbakanlık, Savunma Bakanlığı ve ordunun iş birliği içinde çalıştığını savundu. Katz ayrıca İsrail’in 27 Ekim seçiminden önce İran’a yönelik saldırı başlatma niyetinin bulunmadığını söyledi. Açıklamasında İran’dan gelebilecek bir saldırıya güçlü karşılık verileceğini de söyledi.

Netanyahu, 25 Ekim akşamı Channel 14’e verdiği röportajda Zamir ile çatışma yaşadığı yönündeki haberi reddetti. Aynı görüşmede İran hükümetinin devrilmesine yönelik çalışmaları ordu ve Mossad’a görev olarak verdiğini öne sürdü. Channel 12’nin bildirdiği isimsiz talimatın bu açıklamayla doğrudan ilişkisi ortaya konulmadı. Netanyahu’nun sözleri, İran operasyonu hakkında ayrı bir siyasi ve askerî hedef beyanı olarak kayda geçti.

Ordudan gelen 26 Ekim tarihli açıklamada haberlerde Genelkurmay Başkanı’na ve üst düzey komutanlara atfedilen sözlere yanıt verdi. Ordu, bütün cephelerdeki uyarılar nedeniyle yüksek hazırlık durumunda olduğunu, operasyonel değerlendirmelerin güvenlik ve meslekî ölçütlerle yürütüldüğünü bildirdi. Açıklamanın dili, ordunun kendi görev ve karar alma esaslarını vurguladı. Savunma Bakanının inkârı ile Channel 12’nin anonim kaynaklı iddiası aynı gün kamuoyunda tartışılmaya devam etti.

Nükleer patlama görseli seçim kampanyasına nasıl girdi?

Netanyahu, 25 Ekim’de Tel Aviv üzerinde nükleer patlama gösteren yapay zekâ üretimi bir görsel paylaştı. Paylaşım, teknoloji çevrelerinden Yuval Bloomberg’in İran tehdidine ilişkin uyarılarını aktarıyordu. Görseldeki patlama gerçek bir saldırının kaydı değil, sosyal medya için üretilmiş kurgu bir tasvirdi. İki gün sonraki parlamento seçimine yaklaşılırken İran’ın nükleer programı yeniden kampanya mesajlarının merkezine taşındı.

Muhalefet siyasetçilerinden Gadi Eisenkot ile Yair Golan paylaşımı seçmenlerde korku yaratmaya dönük bulduklarını söyledi. Associated Press’in 26 Ekim tarihli haberinde muhalefet üyelerinin İran gerilimine ilişkin askerî tartışmanın araştırılmasını istediği de aktarıldı. Yair Lapid, Channel 12’nin haberine dayanarak Netanyahu’nun gerilimi seçim süreciyle ilişkilendirmiş olabileceği suçlamasını gündeme getirdi. Bunlar muhalefet tarafından yöneltilen siyasi iddialar olarak kayda geçti.

İsrail seçimleri öncesinde İran dosyasında hangi bilgiler kesinleşti?

Parlamento seçimi 27 Ekim Salı günü yapılacak. Son 48 saatte birbirinden farklı üç kayıt ortaya çıktı: Channel 12’nin isimsiz kaynaklara dayanan emir ve yazılı yetki iddiası, Katz ile Netanyahu’nun bunu reddeden açıklamaları ve ordunun operasyonel kararların güvenlik esaslarıyla alındığını bildiren duyurusu. İlgili açıklamalar, İran konusunda kamuoyuna sunulan resmî pozisyonların tarihli kaydını oluşturuyor.

Türkiye’ye ilişkin geçmiş tartışmalarda da İsrail seçim süreci askerî kararlarla birlikte anılmıştı. ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın Ağustos ayında Türkiye’yi karşılık vermeye çekme ihtimali hakkında yaptığı değerlendirme ayrı bir olayın arka planını oluşturuyordu. Netanyahu’nun İran’ın ABD şehirlerini vurabilecek füzelere sahip olabileceği yönündeki daha önceki açıklaması da güvenlik tartışmasının farklı bir parçasıydı. Son Channel 12 haberi ise İran operasyonu ile bağlantılı olarak Netanyahu ile Zamir arasındaki yetki ve komuta ilişkisine odaklanıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İsrail’de Netanyahu çoğunluğu kaybetse bile muhalefet hükümet kuramayabilir

Al-Monitor: İsrail’de iktidar değişirse Şam’la anlaşma ihtimali artabilir

Netanyahu gitse bile Batı Şeria’daki yerleşimler kalabilir: AP’nin seçim analizi

Alman SWP: İran’ın nükleer stratejisi değişiyor, 441 kilo uranyumun akıbeti belirsiz