Lowy: Rusya’nın gaz ortaklığı Endonezya’yı Çin’e karşı korumuyor

Rusya ile Natuna gaz sahası üzerinden enerji ortaklığı geliştiren Endonezya, Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki hak iddialarıyla karşı karşıya. Avustralya merkezli Lowy Institute’ün 30 Ekim 2026’da yayımladığı Radityo Dharmaputra imzalı değerlendirmeye göre Moskova’nın sahadaki ortaklığı, Cakarta’ya Pekin karşısında diplomatik güvence sağlamıyor. Yazar, 2021’deki sondaj gerilimini ve Rus devlet şirketi Zarubezhneft’e ekim ayında uygulanan İngiliz yaptırımlarını dayanak alıyor.

The Interpreter’daki analiz, 2020’de başlayan Rus ortaklığını, 2021’de Çin’in sondaja yönelik itirazını ve 2026’daki yatırım değişikliğini karşılaştırıyor. Dharmaputra, 8 Ekim’de Zarubezhneft’e getirilen İngiliz yaptırımını da enerji projesinin gelecek finansmanı bakımından ele alıyor.

Natuna gaz sahası ve Rus şirketinin ortaklığı

Tuna adlı gaz projesi, Endonezya’nın Natuna Adaları açıklarındaki münhasır ekonomik bölgesinde bulunuyor. Bu bölgede Kuda Laut ile Singa Laut adlı iki hidrokarbon keşfi bulunuyor. Zarubezhneft 2020’de projede yüzde 50 pay aldı. Bu Rus devlet şirketinin Endonezya açıklarındaki ilk yatırımlarındandı. Zarubezhneft’in şirket açıklaması, 2021’de iki keşif kuyusunda test yapıldığını ve sahadaki üretim planı çalışmalarının sürdüğünü kaydediyor.

İngiliz Harbour Energy, Tuna projesi ile üretimdeki Natuna Sea Block A varlıklarındaki paylarını Prime Group’a sattığını 26 Mayıs’ta duyurdu. Şirketin resmî açıklamasına göre iki varlığı kapsayan işlem toplam 215 milyon dolar değerindeydi. Böylece Tuna’daki İngiliz ortak yerini Endonezya merkezli Prime Group’a bıraktı; Zarubezhneft’in projedeki ortaklığı sürdü.

Satışın tamamlanmasından önce Endonezya hükümeti Rus şirketiyle yeniden çalışma takvimini gündeme getirmişti. Enerji ve Maden Kaynakları Bakanlığı, Bakan Yardımcısı Yuliot’un Kazan’daki görüşmelerinin ardından 14 Mayıs’ta yaptığı açıklamada Zarubezhneft’in projeye haziranda devam etmeye hazır olduğunu bildirdi. Bakanlık projenin uzun süre ertelendiğini de bildirdi.

Çin, 2021’deki sondaja nasıl karşı çıktı?

2021 yılındaki sondaj sırasında Natuna gaz sahası çevresinde gerilim yaşandı. Reuters’ın 1 Aralık 2021’de yayımlanan araştırmasına göre Çinli diplomatlar, Endonezya Dışişleri Bakanlığına bir yazı göndererek sahadaki sondajın durdurulmasını istedi. Pekin bölge üzerinde hak iddia ediyordu. Endonezya sondajı sürdürdü. Reuters’a konuşan dönemin Endonezyalı milletvekili Muhammad Farhan, Cakarta’nın talebi reddettiğini bildirmişti. Sondaj sırasında bölgeye Çin sahil güvenlik gemileri de geldi. O tarihte Tuna projesinin yarısı Zarubezhneft’e aitti. Dharmaputra, tam da bu zamanlamayı Rus ortaklığının Çin’in faaliyetlerini caydırmadığı görüşünün tarihsel dayanağı olarak kullanıyor.

Çin’in dokuz çizgili hat olarak bilinen tarihsel iddia alanıyla Endonezya’nın münhasır ekonomik bölgesinin örtüştüğü kesimler, Natuna geriliminin hukuki arka planını oluşturuyor. Cakarta, deniz kaynaklarını işletme yetkisine dayanarak sondaja devam etti.

Moskova’nın Pekin’le ilişkileri hangi rolü oynuyor?

Lowy yazarı, Rusya’nın Endonezya için Çin’e karşı üçüncü bir güç odağı olabilmesini ekonomik ve diplomatik bağlar üzerinden tartışıyor. Dharmaputra’ya göre Rus dış ticaretinde Çin’in ağırlığı ve iki hükümet arasındaki stratejik koordinasyon, Moskova’nın Natuna anlaşmazlığında Cakarta’ya destek verme olasılığını sınırlıyor.

Çin Dışişleri Bakanlığının 20 Mayıs 2026 tarihli resmî açıklamasında, Şi Cinping ile Vladimir Putin’in kapsamlı stratejik işbirliğini güçlendiren ortak bildiri imzaladıkları kaydedildi. Dharmaputra, aynı tarihteki ortak metinde Güney Çin Denizi anlaşmazlıklarının doğrudan ilgili ülkeler arasındaki müzakerelerle çözülmesine verilen desteği özellikle öne çıkarıyor.

CSIS’nin Rus silahlarında kullanılan Çin menşeli parçalara ilişkin araştırması iki ülke arasındaki teknoloji tedarikini ele alıyor.

8 Ekim yaptırımları Tuna projesini nasıl etkileyebilir?

İngiltere, Natuna gaz sahası ortağı Zarubezhneft JSC’yi 8 Ekim 2026’da yaptırım listesine ekledi. Resmî yaptırım kaydında varlık dondurma ve şirket yöneticiliğine ilişkin yaptırımların yanında ulaştırma ve tröst hizmetleri alanındaki kısıtlamalar bulunuyor.

İngiltere’nin RUS3781 numaralı kayıt altında yayımladığı kararda şirketin Rus enerji sektöründeki faaliyetleri ve Rusya hükümetiyle bağlantısı yaptırım gerekçesi olarak kaydedildi. İlan 8 Ekim’de yayımlandı.

Dharmaputra, yaptırım kararının Tuna projesinin finansmanı ve sigortalanması açısından incelenmesi gerektiğini savunuyor. Yazar, yatırım ortaklarının bankacılık ve tedarik süreçlerinde karşılaşabileceği uyum sorunlarını ele alarak Endonezya yönetiminin projeye devam etmeden önce bu riskleri belirlemesini öneriyor.

ABD’nin Rus petrolünü satın alan üçüncü ülkelere yüzde 100 tarife uygulayabilmesine ilişkin gelişme de enerji alanındaki yaptırım gündeminin bir parçası. Natuna’daki yeni unsur, İngiltere’nin doğrudan projede payı bulunan şirketi 8 Ekim’de listeye eklemesi.

Endonezya’nın enerji yatırımı ve dış finansman gündemi

Endonezya’nın enerji üretimini artırma hedefleri arasında Natuna gaz sahası yatırımını ilerletmek de bulunuyor. Enerji Bakanlığı 14 Mayıs açıklamasında yerli petrol ve gaz üretimini artırma çalışmalarına atıf yaptı; Zarubezhneft’in projeye dönme hazırlığını bu hedefle ilişkilendirdi. Endonezya’nın özel sektöre ait dolar cinsi dış borcu, Lowy Institute’ün ayrı bir değerlendirmesinde aktarılan verilere göre Temmuz 2026 itibarıyla 164,3 milyar dolara ulaştı.

Yazar, Cakarta’nın 2024’te Çin’le imzaladığı ortak bildiride deniz alanlarında ortak geliştirme konusunda kullanılan ifadelerin kapsamının açıklığa kavuşturulmasını da istiyor. Endonezya Dışişleri Bakanlığının o tarihte Çin’in dokuz çizgili hat iddiasını tanıdığı yorumunu reddettiğini hatırlatıyor. Dharmaputra, sonraki yatırım kararlarından önce hükümetin Tuna sahasındaki haklarını ve yaptırım risklerini kamuoyuna açık biçimde değerlendirmesini öneriyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Şantiyede ustabaşılık yapan iki Çinli Endonezya’dan sınır dışı edildi

Tokayev: Türk Devletleri Teşkilatı askeri bir ittifaka dönüşmemeli… Rusya’yı da katmayı önerdi

AP: Husilerin 40 saldırısından önce Rus uyduları Suudi hedeflerinin üzerindeydi

Mişustin görevde kaldı, sağ kolu gitti: Putin kabinesinde güç kimde?