Hürmüz’de 28 gemi saldırısı: Süpertanker filosunun yüzde 3,5’i hasar gördü

Ekim ayında Hürmüz gemi saldırıları 28 olaya ulaşarak yılın en yüksek aylık düzeyine çıktı. Reuters’ın 23 Ekim 2026 tarihli araştırmasına göre, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki sularda bu ay 28 doğrulanmış veya bildirilmiş ticari gemi saldırısı kaydedildi. Aynı araştırmanın Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) kayıtları ve MarineTraffic gemi verileriyle karşılaştırmasında, savaşın başlangıcından bu yana 30’dan fazla dev petrol tankerinin hasar gördüğü belirlendi. Bu gemiler, dünya genelindeki VLCC sınıfı süpertanker filosunun yaklaşık yüzde 3,5’ini oluşturuyor.

Saldırı kayıtlarını tutan Washington Institute for Near East Policy’nin deniz güvenliği haritasını hazırlayan araştırmacı Noam Raydan, 28 Şubat’ta başlayan ABD–İsrail ile İran arasındaki savaş boyunca Hürmüz ve yakın deniz yollarında 113 saldırı belirledi. Raydan’ın Reuters’a aktardığı ekim sayısı, haritada doğrulanmış olaylarla bildirilen saldırıları birlikte içeriyor. Washington Institute’un geçmiş yıllara uzanan deniz olayları izleme çalışması, gemileri ve saldırı yerlerini tekil kayıtlarla takip ediyor.

Hürmüz gemi saldırıları ekimde kaç gemiyi etkiledi?

IMO’nun 22 Ekim itibarıyla yayımladığı doğrulanmış olay listesinde 120 deniz güvenliği vakası ve 24 denizci ölümü kayıtlı. IMO’nun sayımı Hürmüz Boğazı ile daha geniş Orta Doğu deniz sahasını kapsıyor. Washington Institute’un 113 sayısı ise Hürmüz ve yakın sular için hazırlanmış ayrı bir veri kümesi. Bu iki toplam, coğrafi kapsam ve olayların teyit statüsüne göre farklılaşıyor.

Reuters, IMO listesindeki gemileri MarineTraffic kayıtlarıyla eşleştirip Hürmüz gemi saldırıları sonucunda hasar gören 30’dan fazla çok büyük ham petrol tankerini (VLCC) tespit etti. Bunların 11’i yalnızca ekim ayında hasar gördü. VLCC sınıfındaki her tanker yaklaşık iki milyon varil ham petrol taşıyabiliyor. Küresel VLCC filosu 900’ü aşarken hasarlı gemilerin yaklaşık yüzde 3,5’lik payı, tek tek saldırı sayısından filoya yönelik zararın büyüklüğünü sayısallaştırıyor.

IMO listesinde 13 Ekim’de GFS Pride adlı geminin Hürmüz’de battığı, 20 Ekim’de Al Dasma adlı geminin aynı boğazda ikinci kez saldırıya uğrayıp hasar gördüğü kaydedildi. IMO olay listesinde her gemi için tarih, konum ve hasar bilgisine yer veriyor.

Ekim ayının ilk yarısında saldırılar nasıl yoğunlaştı?

USNI News’in 22 Ekim’de yayımladığı araştırmaya göre, IMO kayıtlarında o tarihe yakın dönemde ekim ayı için 27 ticari gemi saldırısı bulunuyordu. USNI, mart ayında 22 ticari gemiye saldırı kaydedildiğini aktardı. Reuters’ın 23 Ekim’de yayımladığı 28 saldırı sayısı Washington Institute’un verisinden geliyor. Yunanistan merkezli denizcilik güvenliği danışmanlık şirketi Marisks’in Reuters’a verdiği bilgiye göre 5–11 Ekim haftasında 12 gemi saldırıya uğradı. Bu, savaşın başladığı tarihten itibaren kayda geçen en yüksek haftalık sayı olarak bildirildi. Reuters, saldırıların eylül ve ekim aylarında büyük ölçüde boğazın çevresinde yoğunlaştığını, bölgeye gelen gemilerin ise petrol yüklemeyi sürdürdüğünü yazdı.

Hürmüz gemi saldırıları sırasında İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları biriminin (UKMTO) kayıtlarında da ekim ayındaki farklı saldırı türleri bulunuyor. Örneğin 16 Ekim’de Suudi Arabistan’ın El Cubeyl kentinin kuzeydoğusunda bir tankere küçük tekneden roketatarla saldırıldığı, geminin kıç bölümünde hasar oluştuğu bildirildi. UKMTO, aynı bölgede farklı bir tankere isabet eden mühimmat nedeniyle mürettebatın tahliye edildiğini de kayda geçirdi.

Gemi sahipleri saldırılara rağmen neden Körfez’e gidiyor?

Reuters’ın deniz taşımacılığı piyasasından derlediği bilgiler, bazı tankerlerde günlük navlun bedellerinin bir milyon doların üzerine çıktığını ortaya koyuyor. Körfez’deki petrol üreticilerinin Brent referans fiyatına göre daha büyük indirimler sunması, gemi sahiplerinin yüksek riskli seferleri değerlendirmesinde başka bir ticari unsur.

Navlun, geminin belirli bir dönem kiralanması karşılığında ödenen tutardır; işletme, yakıt ve sigorta maliyetleri bu gelirden karşılanır.

USNI News’in Lloyd’s List verilerine dayanan haberinde 5–11 Ekim haftasında İran bağlantılı olmayan 104 geminin Hürmüz’den geçtiği belirtildi. Önceki hafta 126 geçiş kaydedilmişti. Ekim başındaki seferlerin sayısı ağustosun haftalık ortalamasından yüzde 31 daha yüksekti. Ticari geçiş sayısındaki bu hareket, saldırıların arttığı haftada bölgeye giren ve çıkan gemilerin faaliyetini sürdürdüğünü ortaya koyuyor.

Saldırı sayısındaki farklar nasıl açıklanıyor?

Veri kümeleri farklı olayları kapsıyor: Hürmüz gemi saldırıları için Washington Institute ekim ayında 28 vaka kaydederken IMO, savaşın başlangıcından itibaren daha geniş bölge için 120 olayı doğruladı. Washington Institute’un haritası bildirilmiş saldırıları da içeriyor; IMO listesinde teyitli olaylar bulunuyor. Reuters’ın hesapladığı yüzde 3,5, saldırılarda hasar gördüğü belirlenen süpertankerlerin dünya VLCC filosu içindeki oranı.

UKMTO, 16 Ekim itibarıyla ABD–İran çatışmasıyla ilişkili 135 deniz olayına ilişkin bilgi topladığını Reuters’a bildirdi. Birim, bütün şirketlerin olayları gönüllü olarak bildirmemesi nedeniyle raporlamanın eksik kalabildiğini belirtiyor. UKMTO’nun 135 olay kaydı, IMO’nun 120 teyitli olayından farklı raporlama kurallarıyla tutuldu. Hasar, şüpheli faaliyet, güvenlik uyarısı ve teyitli saldırı gibi başlıklar her listede aynı biçimde sayılmayabiliyor.

Körfez ülkeleri Hürmüz’e alternatif taşıma yollarında ne yapıyor?

Ekimde Hürmüz gemi saldırıları artarken Körfez ülkeleri petrol ihracatını boğaza daha az bağımlı hâle getirmeye çalışıyor. Transit Haber’deki Hürmüz’e alternatif yedi petrol hattı projesi haberinde bu çalışmaların farklı güzergâhları anlatıldı. Boru hattı yatırımları ham petrolün taşınmasıyla ilgili; Reuters’ın 23 Ekim tarihli araştırması ise denizde doğrudan hedef alınan ticari gemileri ve gemi sahiplerinin navlun kararlarını ölçüyor.

İran yönetiminin daha önce boğazdan geçişe getirdiği koşullar, Hürmüz’ün açık tutulmasına ilişkin siyasi açıklamaların konusu oldu. Transit Haber’in İran’ın deniz trafiğinin yeniden başlaması için şart hazırladığı görüşmeler dosyasında ise Katar’ın arabuluculuğu ve Umman çevresinde gündeme gelen geçici güzergâhlar işlendi.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Reuters: İran, Körfez’deki internet kablolarını hedef alma planı hazırladı

Ukrayna’ya giden ticaret gemilerine İngiliz ve Fransız bayrağı önerisi

İstanbul Boğazı’ndan geçen Rus tankerleri aynı anda iki yerde görünüyor, gizemli olayı Financial Times ortaya çıkardı