Irak 17 milyar dolarlık yol için petrolü masaya koydu

Irak, Basra Körfezi’ndeki Büyük Faw Limanı’nı Türkiye sınırına bağlayacak en az 17 milyar dolarlık Kalkınma Yolu’nun finansmanında petrolü doğrudan ödeme aracına dönüştürmeyi değerlendiriyor. Reuters haberini yayımlayan TradingView’e göre Irak Ulaştırma Bakanlığı, Türk yetkililerle Bağdat’ta aynı ay içindeki ikinci finansman toplantısını yaptı ve üçüncü tur görüşmelerin de planlandığını açıkladı. Masadaki seçeneklerden biri, projeyi üstlenecek şirketlere ödemelerin ham petrolle yapılması.

Petrol karşılığı proje modeli nasıl çalışabilir?

Irak Ulaştırma Bakanlığı Enformasyon Başkanı Hüseyin Ahmed’in aktardığına göre taraflar “petrol karşılığı proje” formülünün tüm projenin finansmanında mı yoksa belirli aşamalarda mı kullanılabileceğini ele aldı. Toplantıda Irak devlet petrol pazarlama şirketi SOMO temsilcilerinin de bulunması, seçeneğin yalnız ulaştırma bürokrasisi içinde kalmadığını ortaya koyuyor. Irak benzer bir modeli 2019’dan beri Çinli şirketlerin yürüttüğü bazı altyapı projelerinde kullanıyor.

Formül henüz imzalanmış nihai finansman anlaşması değil. Taraflar proje için ayrı bir finansman hesabının kurulması ve hesabın nasıl yönetileceği üzerinde çalışıyor. “Irak Türkiye’ye 17 milyar dolarlık petrol verecek” sonucu çıkarmak erken olur. Görüşülen model, yüklenicilere yapılacak ödemenin bir kısmının Irak petrol gelirleri veya doğrudan ham petrol tahsisi üzerinden karşılanmasına imkân sağlayabilecek bir mekanizma.

Kalkınma Yolu hangi hattı Türkiye’ye bağlayacak?

Irak Türkiye Kalkınma Yolu yaklaşık 1.200 kilometrelik demiryolu ve paralel otoyoldan oluşuyor. Hat güneyde Büyük Faw Limanı’ndan başlayıp Irak’ın kuzeyindeki Türkiye sınırına ulaşacak; buradan Türkiye ulaştırma ağı üzerinden Avrupa’ya bağlanması hedefleniyor. Reuters’a konuşan Iraklı yetkililer demiryolu tasarım çalışmalarının yaklaşık yüzde 90’ının, karayolu tasarım çalışmalarının ise yüzde 95’inin tamamlandığını bildirdi. İlk aşamanın 2029’da tamamlanması hedefleniyor.

Irak Haber Ajansının haziran ayında yayımladığı başbakanlık açıklamasında Ankara ile Bağdat’ın Kalkınma Yolu’nun iki ülke ve bölge için stratejik rolünü yeniden teyit ettiği, uygulamanın ilerletilmesi konusunda siyasi irade bulunduğu duyurulmuştu. Aynı görüşmede Kerkük–Ceyhan petrol hattı ve Irak petrolünün Avrupa pazarlarına taşınması da ele alındı. Böylece ulaştırma koridoru ile enerji ilişkileri aynı ikili gündemin parçaları haline geldi.

17 milyar dolarlık projede Türkiye’nin rolü ne?

Türkiye, projenin Avrupa’ya açılan kuzey kapısı olmasının yanında finansman, inşaat ve işletme modelinin oluşturulmasında da doğrudan taraf. Irak, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye 2024’te proje için dörtlü işbirliği mutabakatı imzalamıştı. Katar Ulaştırma Bakanlığının resmî açıklaması projenin yaklaşık 17 milyar dolarlık ölçeğini ve Büyük Faw Limanı’ndan Türkiye’ye uzanan kara-demir yolu omurgasını doğruluyor.

Temmuz sonunda yapılan üst düzey temaslarda Türk şirketlerinin Irak’taki altyapı projelerinde daha fazla rol alması da gündeme geldi. Euronews’un aktardığı görüşmelerde Kalkınma Yolu’nun, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği kesintileri nedeniyle stratejik öneminin arttığı belirtildi. Kara koridoru petrol tankerlerinin yerini doğrudan almayacak; esas hedef Körfez limanlarına ulaşan ticari yüklerin Irak ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya daha kısa bir kara-demir yolu hattıyla taşınması.

Hürmüz krizi Kalkınma Yolu’nu neden öne çıkarıyor?

Hürmüz’deki savaş kaynaklı aksama, Körfez ülkelerinin tek bir deniz geçidine bağımlılığını yeniden gündeme getirdi. Transit Haber’in Hürmüz Boğazı deniz trafiği dosyasında normal geçişlerin savaş öncesinin çok altında kaldığı aktarılmıştı. Kalkınma Yolu, Faw Limanı’na ulaşan konteyner yüklerini Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyarak deniz yolunun Süveyş ve Akdeniz bölümüne alternatif bir lojistik hat oluşturmayı hedefliyor. Buna karşılık projenin güvenlik, finansman, sınır geçişi ve demiryolu entegrasyonu gibi yüksek maliyetli sorunları sürüyor.

Transit Haber’in deniz ve demiryolu ulaşımı dosyaları ile gündem haberlerinde bölgedeki koridor rekabeti izleniyor. Bağdat ve Ankara’nın üçüncü finansman toplantısında petrol karşılığı model üzerinde somut anlaşmaya varması halinde Kalkınma Yolu, siyasi mutabakattan gerçek finansman mekanizmasına geçen yeni bir aşamaya girecek. Şimdilik doğrulanan durum, modelin resmen masada olduğu ve iki ülkenin finansman görüşmelerini sürdürdüğü.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

ABD-İran savaşı yeniden petrolü vurdu: Brent 92 doların üzerine çıktı

Batı Balkanlar’da Schengen resti: Çözüm çıkmazsa 14 Eylül’de AB’ye açılan yolları kapatacaklar

TSK ile Suriye ordusu Fırat’ta ikinci ortak köprüyü kurdu