Kıbrıs Rum Kesimi’nde askeri geçit töreni: ABD askerleriyle Yunan F-16’ları aynı törende, İsrail sistemi vitrinde

Lefkoşa’da 1 Ekim 2026’da yapılan Kıbrıs Rum Kesimi askeri geçit töreni, Rum Milli Muhafız Ordusunun yeni sistemleri ile Yunanistan ve başka ülkelerden gelen askerî unsurların katılımıyla yapıldı. Yunanistan Savunma Bakanlığının resmî kaydına göre Savunma Bakanı Nikos Dendias töreni Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ve Rum savunma yönetimiyle birlikte izledi. Törenin havadaki bölümünde Yunan F-16 Viper savaş uçakları Lefkoşa üzerinde uçtu; kara bölümünde ise İsrail yapımı BARAK-MX hava savunma sistemi halka açık bir törende ilk kez sergilendi.

Kıbrıs Rum Kesimi askeri geçit töreninde hangi unsurlar yer aldı?

The Times’ın 1 Ekim tarihli haberine göre geçitte ABD Deniz Piyadelerinden 17 asker ile Fransa’dan 22 deniz piyadesi yürüdü. Birleşik Krallık askerî bando ve tören birliği gönderirken Mısır askerî polis unsurlarıyla katıldı. Mısır Hava Kuvvetlerine ait C-295 nakliye uçağı da hava gösterisine katıldı. Yunanistan’ın katkısı iki F-16 Viper’ın uçuşu, ELDYK kara birlikleri ve askerî araçlarla desteklendi. Tören alanında Rum Milli Muhafız Ordusuna ait zırhlı araçlar ve insansız sistemler görüldü. Hava savunma unsurları ile kıyı savunmasına yönelik yeni sistemler de geçit güzergâhında halka gösterildi. Böylece yabancı birliklerin katılımı, Yunan hava unsurları ve Rum tarafının yeni tedarikleri tek program içinde buluştu.

İsrail üretimi BARAK-MX, Kıbrıs Rum Kesimi askeri geçit töreni sırasında kamuya açık askerî vitrinde ilk kez göründü. SKAI’nin tören haberinde sistemin ilk kez kamuya açık biçimde gösterildiği, yeni Exocet unsurlarının ve modernize edilmiş diğer silahların da geçitte yer aldığı aktarıldı. BARAK-MX, orta ve uzun menzilli hava tehditlerine karşı kullanılan çok katmanlı bir hava savunma mimarisinin parçası. Kıbrıs Rum Kesimi sistemi 2025’te envanterine aldı; 1 Ekim geçidi sistemi geniş kamuoyunun önüne taşıyan ilk büyük askerî etkinlik oldu.

Ankara askerî geçide neden tepki gösterdi?

Millî Savunma Bakanlığının 1 Ekim tarihli haftalık basın bilgilendirmesinde geçit için “yakından takip edilmiştir” ifadesi kullanıldı. Bakanlık, Kıbrıs Rum Kesimi’nin devam eden silahlanma faaliyetleri ile üçüncü ülkelerle geliştirdiği askerî iş birliklerinin Ada’daki hassas dengeleri ve güven ortamını olumsuz etkilediğini söyledi. Aynı metinde Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi tarafından gerçekleştirilen eylemler “provokatif” olarak nitelendirildi ve bunların gerginliği artırdığı kaydedildi.

MSB, Kıbrıs Rum Kesimi askeri geçit töreni hakkındaki değerlendirmesini aynı toplantıda Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları ve Yunanistan-Kıbrıs Rum Kesimi elektrik kablosu güzergâhıyla birlikte duyurdu. Aynı toplantıda Mekke Savunma İttifakı da ayrı başlık olarak ele alındı. Independent Türkçe’nin toplantı aktarımında Bakanlığın garantör ülke sıfatına vurgu yaptığı ve Kıbrıs Türk halkının güvenliği için KKTC makamlarıyla birlikte gerekli tedbirlerin sürdürüleceğini bildirdiği yer aldı. Ankara böylece töreni yalnızca bir yıl dönümü etkinliği olarak değil, Rum tarafının silahlanma ve dış askerî iş birlikleri başlığında değerlendirdi.

Yunanistan töreni nasıl çerçeveledi?

Yunanistan tarafında mesaj caydırıcılık ve savunma iş birliği üzerinden kuruldu. Yunanistan Savunma Bakanlığının açıklamasında Dendias, Yunanistan’ın Kıbrıs Rum Kesimi’nin yanında olmaya devam edeceğini söyledi. Tören sonrası yaptığı açıklamalarda savunma gücü ve caydırıcılığın egemenlik ile güvenliğin korunması için gerekli olduğunu savundu. Atina’nın resmî anlatımı, Yunan askerî katılımını iki taraf arasındaki mevcut savunma bağlarının parçası olarak sundu.

Ankara ile Atina töreni farklı çerçevelerden okudu. Türkiye silahlanma ve üçüncü ülkelerle askerî bağlara itiraz ederken Yunanistan katılımı caydırıcılık ve savunma dayanışması diliyle sundu.

Türkiye daha önce Yunanistan-İsrail-Kıbrıs Rum Kesimi hattını nasıl izliyordu?

Transit Haber, ağustos ayında Yunanistan-İsrail askerî iş birliğini ve Yunan Genelkurmay Başkanı Dimitrios Houpis’in İsrail’den Kıbrıs Rum Kesimi’ne uzanan temaslarını aktardı. O dosyada Ankara’nın Yunanistan ile İsrail arasındaki savunma ilişkilerini yakından izlediği, Atina’nın İsrail menşeli hava savunma sistemlerine yöneldiği ve Kıbrıs Rum Kesimi’nin aynı güvenlik hattında yer aldığı kayda geçmişti. 1 Ekim geçidi, İsrail yapımı BARAK-MX’in doğrudan Lefkoşa’daki askerî vitrinde sergilenmesiyle bu hattın sahadaki somut görüntüsünü verdi.

Bölgesel güvenlik tartışması Mekke Anlaşması sonrasında İsrail ve Yunanistan’da gündeme gelen alternatif güvenlik hattı üzerinden de Transit Haber’de işlenmişti. Doğu Akdeniz’deki askerî yakınlaşmaya aynı günlerde Ege’deki Türkiye-Yunanistan NOTAM gerilimi de eklendi. Böylece 1 Ekim Lefkoşa geçidi, Yunan F-16’ları, İsrail sistemi ve Batılı askerî katılımı aynı karede buluşturan yeni bir sıcak gündem başlığına dönüştü.

BARAK-MX ve yabancı birliklerin katılımı neden yeni bir aşama?

Önceki yıllardaki bağımsızlık törenlerinde Yunan askerî katılımı bilinen bir unsurken 2026 geçidinde tablo genişledi. BARAK-MX’in ilk kez halka açık şekilde sergilenmesi, İsrail’le yürütülen savunma tedarikinin görünür kısmını büyüttü. ABD ile Fransa’dan birliklerin, İngiltere ve Mısır’dan askerî unsurların aynı geçitte yer alması da Rumların askerî işbirliklerini daha geniş bir uluslararası çerçevede sunmasına imkân verdi. Türkiye’nin resmî tepkisi ise tam bu genişlemeyi, Ada’daki güvenlik dengeleri bakımından ele aldı. 1 Ekim’deki Kıbrıs Rum Kesimi askeri geçit töreni, bu ilişkilerin farklı askerî unsurlarını aynı programda yan yana getirdi.

Kamuya açık belgeler, farklı ikili ve çok taraflı savunma ilişkilerini ayrı ayrı kaydediyor. 1 Ekim töreni için açıklanan çerçeve, yıl dönümü geçidi ile mevcut savunma işbirliklerinden gelen katılım programından oluşuyor. Ankara’nın 1 Ekim açıklaması bu unsurları Kıbrıs Rum Kesimi’nin silahlanma faaliyetleri ve üçüncü ülkelerle geliştirdiği askerî iş birlikleri başlığı altında topladı; Atina ise katılımını Kıbrıs Rum Kesimi’yle savunma dayanışmasının devamı olarak sundu.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Oruç Reis için yeni NAVTEX: Atina itiraz etti, MSB kablo projesi için uyardı

Netanyahu Erdoğan için UCM dosyası hazırlatıyor