Mekke Anlaşması için TBMM takvimi değişti: Görüşme erkene çekildi

Mekke Anlaşması için TBMM Genel Kurulundaki görüşme tarihi 4 Kasım 2026 Çarşamba gününe alındı. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ortak savunma anlaşmasının onaylanmasına ilişkin teklif, 3 Kasım Salı akşamı kabul edilen AK Parti grup önerisiyle gündemin ikinci sırasına taşındı. TBMM’nin kararına göre Çarşamba günkü birleşimde görüşmeler tamamlanıncaya kadar çalışılacak. Teklifin esas numarası 2/3961.

TBMM’nin 3 Kasım tarihli Genel Kurul haberinde, AK Parti’nin çalışma saatleri ve gündem sırasına ilişkin önerisinin kabul edildiği bildirildi. Önerge, teklifin 48 saatlik bekleme süresi dolmadan ikinci sıraya alınmasını da kapsıyor. Genel Kurul oturumunu TBMM Başkanvekili Celal Adan yönetti. İngilizce yayımlanan TRNC News haberi ile ANKA’nın Türkçe aktarımı da aynı tarih ve gündem değişikliğini bildirdi.

Mekke Anlaşması TBMM gündeminde neden öne alındı?

ANKA’nın 4 Kasım saat 00.10’da yayımlanan haberinde aktarılan karara göre, 3 Kasım’daki Genel Kurul önce siyasi parti gruplarının önerilerini görüştü. Yeni Parti, DEM Parti, CHP, İYİ Parti ve Yeni Yol Partisinin ayrı ayrı sunduğu gündem önerileri yapılan oylamalarda kabul edilmedi. AK Parti grubunun Genel Kurul çalışma takvimine ilişkin önerisi ise çoğunluğun oyuyla kabul edildi. Böylece anlaşmanın görüşüleceği gün ve gündemdeki önceliği kesinleştirildi.

Yeni çalışma planı, 3 Kasım birleşiminde Türk Kızılay Kanunu Teklifi üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasına kadar mesainin sürmesini öngörüyor. 4 Kasım oturumu içinse ortak savunma anlaşmasına ilişkin kanun teklifinin ele alınması kararlaştırıldı. Takvim değişikliğiyle birlikte Genel Kurulun kasım ayındaki diğer teklifleri hangi gün görüşeceği de yeniden belirlendi.

TBMM kayıtlarında teklifin son durumu ne?

TBMM’nin 2/3961 numaralı teklif dosyasına göre, kanun teklifi 21 Ekim 2026’da Başkanlığa geldi. Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’un ilk imzacı olduğu üç maddelik teklif, 28. dönemin beşinci yasama yılı kapsamında bulunuyor. Teklifin adı, “Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi”.

Dışişleri Komisyonu teklifi 27 Ekim’de kabul etti, 30 Ekim’de raporunu verdi. Dosyanın sıra sayısı 295 olarak kaydedildi. Aynı kayıtta son durum “Gündeme girecek” şeklinde gösteriliyor. 4 Kasım günü için yapılan görüşme planı, anlaşmanın Türkiye’de onay sürecinin Genel Kurul safhasına ilerlemesiyle ilgili. Resmî kayıtta Genel Kurulun nihai oylama sonucu henüz yer almıyor.

Anlaşma ne zaman imzalandı, komisyonda ne görüşüldü?

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın ortak savunma metni 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalandı. TBMM’nin 21 Ekim’de yayımladığı kanun teklifi duyurusuna göre anlaşmanın gerekçesinde, üç ülke arasında savunma ve güvenlik konularında iş birliğinin kurumsallaştırılması hedefleniyor. Gerekçe, stratejik diyaloğun güçlendirilmesini, ortak caydırıcılığın geliştirilmesini ve savunma sanayisinde iş birliğinin artırılmasını öngörüyor.

Dışişleri Komisyonu 27 Ekim’de AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplandı ve onay teklifini kabul etti. Komisyon görüşmelerinde Fuat Oktay, bölgesel güvenlik koşullarına ve anlaşmanın tarafların savunma koordinasyonuna yönelik hükümlerine ilişkin açıklamalar yaptı. Komisyon toplantısında yapılan resmî bilgilendirmede, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın kendi iç onay süreçlerini tamamladığı aktarıldı.

Transit Haber’in 20 Ekim’de yayımlanan anlaşma şartları ve Türkiye’nin onay takvimi haberinde, ilk iki tarafın tamamladığı işlemler ile Türkiye’nin Dışişleri Komisyonu gündemi ele alınmıştı. 3 Kasım akşamındaki yeni işlem, komisyon kararının ardından Genel Kurulun görüşme gününün değiştirilmesi oldu.

Savunma anlaşması hangi alanları kapsıyor?

TBMM teklif özetine göre anlaşma, tarafların ortak değerlendirmeyle savunma ve güvenliklerini etkilediğini belirlediği tehdit ve saldırılara karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi hedefliyor. Metinde terörizm de kapsamda sayılıyor. Üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki eşgüdümün geliştirilmesi ve savunma sanayisinde ortak çalışma alanlarının genişletilmesi anlaşmanın diğer hedefleri arasında bulunuyor.

Komisyon sürecinde metnin askerî yükümlülükleri ve Türkiye’nin mevcut uluslararası ilişkileri de tartışıldı. Milletvekillerinin asker görevlendirme yetkisine ilişkin farklı görüşleri Transit Haber’in 11 Ekim tarihli haberinde aktarılmıştı. Genel Kurulun gündemindeki 2/3961 sayılı kanun teklifi, anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasını düzenliyor.

Üç ülkenin genelkurmay başkanları 25 Eylül’de Riyad’da bir araya geldi. Görüşmede istihbarat ve askerî koordinasyon ele alındı; toplantı Transit Haber’in 28 Eylül tarihli haberinde aktarıldı.

Meclisin 5–12 Kasım çalışma programında neler var?

Kabul edilen takvimde 5 Kasım Perşembe günü Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi’nin birinci bölümündeki maddelerin görüşmelerinin bitirilmesi öngörülüyor. Aynı teklifin tümünün 10 Kasım Salı günü tamamlanmasına kadar çalışma yürütülecek. Genel Kurul 11 Kasım’da Türkiye ile Birleşmiş Milletler arasında BM-Habitat’ın Doğu Avrupa ve Orta Asya Bölge Ofisinin kurulmasına ilişkin anlaşmayı ele alacak.

12 Kasım Perşembe günkü çalışma programında Türkiye ile Libya Milli Birlik Hükümeti arasındaki kolluk iş birliği mutabakatının onaylanmasına ilişkin kanun teklifi bulunuyor. Mekke Anlaşması’na ayrılan 4 Kasım oturumu, planlanan diğer yasama işlerinden önce yerleştirildi.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İsrailli araştırmacı Mekke Anlaşması’nı sorguladı: Türkiye ve Katar örneğini verdi

Rasanah, Mekke Anlaşması’nda Türkiye’nin İran’la kurduğu dengeyi analiz etti