RUSI: Netanyahu’nun kripto para planı ekonomiyi yaptırımlardan koruyamaz

İngiliz düşünce kuruluşu Royal United Services Institute (RUSI), Netanyahu’nun kripto para planı hakkında 2 Kasım 2026’da yayımladığı analizde dijital para transferlerinin uluslararası finansal ilişkilerin yerini alamayacağını savundu. RUSI Finans ve Güvenlik Merkezi Direktörü Tom Keatinge, Rusya’nın alternatif ödeme ağlarını örnek göstererek bankacılık işlemleri, sigorta, ticaret finansmanı ve yatırım alanlarında kripto para kullanımının sınırlarını ele aldı.

Keatinge, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun 23 Ekim’deki televizyon röportajında olası bankacılık yaptırımlarına hazırlanılması gerektiğini söylemesinden hareket ediyor. Netanyahu, blokzincir teknolojisinin seçenekler arasında bulunduğunu ve bu konuda hazırlık istediğini açıklamıştı. RUSI’nin yeni yazısı, bu sözleri başka ülkelerin yaptırım deneyimleriyle karşılaştıran bir yorum ve araştırma niteliğinde.

Netanyahu’nun kripto para planı RUSI analizinde nasıl değerlendirildi?

Keatinge’nin kripto para planı hakkındaki değerlendirmesinin çıkış noktası, bir ülkedeki alıcı ile dışarıdaki satıcı arasında para göndermekle küresel ticaretin bütün finansal hizmetlerinden yararlanmanın farklı işlemler olması. Ona göre kripto varlıklar, belirli ödemelerin geleneksel muhabir banka hatları kullanılmadan yapılmasına imkân verebiliyor. Ancak mal alımının finansmanı, sevkiyatın sigortalanması ve dış yatırımın sürdürülmesi ayrıca kurumsal ilişkiler gerektiriyor.

RUSI araştırmacısı, dünya ticaretinde bankaların para transferi dışında kredi sağlama, akreditif açma, karşı tarafı değerlendirme ve döviz işlemlerini yürütme gibi görevleri bulunduğunu hatırlatıyor. Finansal yaptırımların etkisini de bu hizmetlere erişim, hukuki riskler ve ticari ortakların kararları üzerinden ele alıyor. Bu ayrımda Netanyahu’nun kripto para planı değerlendirilirken yalnız transferin teknik olarak yapılabilmesi yeterli ölçüt sayılmıyor.

Analizde, İsrail gibi dış ticaret ortaklarıyla yoğun ilişki kuran gelişmiş bir ekonominin bütün işlemlerini yeni ödeme altyapısına taşımasının büyük ölçek sorunlarıyla karşılaşacağını, likiditenin de kısıt oluşturacağını doğuracağı savunuluyor. Keatinge, kripto ödeme almayı kabul eden şirketlerin yanı sıra para birimlerini dönüştüren kuruluşların da işlem güvenliği ve yaptırım riski bakımından karar vermek zorunda kalacağını yazıyor.

Rusya’nın A7 ödeme ağı neden örnek gösterildi?

RUSI’nin karşılaştırmasında Rusya, 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalin ardından maruz kaldığı yaptırımlar sırasında farklı ödeme düzenleri geliştiren ülke olarak bulunuyor. Keatinge, A7 platformunu bu çabaların örneklerinden biri olarak anıyor. Araştırmacıya göre Rusya, bazı dış ticaret ve tedarik işlemlerini sürdürmek için alternatif ağları kullanırken üçüncü ülkelerdeki aracılara ve farklı ödeme yöntemlerine de başvurdu.

ABD Hazine Bakanlığının 1 Ekim 2026 açıklamasında A7, Rusya ile bağlantılı ve İran tarafından yaptırımlardan kaçınmak amacıyla kullanılan bir gölge bankacılık ağı olarak tanımlandı. Bakanlığın Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) ağı yaptırım listesine aldı; Mali Suçları Önleme Ağı FinCEN de A7 alt temsilcilerine ilişkin belirli para transferlerini yasaklamayı öngören bir kural önerisi duyurdu.

ABD makamlarının A7 için açıkladığı listeleme ve teklif, RUSI’nin Rusya deneyimine ilişkin görüşünden ayrı resmî işlemler. Keatinge, mevcut ödeme kanallarının kesintiye uğradığı koşullarda yeni kanallar geliştirilebildiğini; buna karşılık bu yapıların daha pahalı ve daha yavaş çalıştığını, ayrıca yeni riskler doğurabildiğini değerlendiriyor. Yaptırımları aşmaya yönelik ağların da başka devletlerin yeni denetim ve yaptırımlarına konu olabildiğini belirtiyor.

Transit Haber’in Rus silahlarında Çin menşeli parçaları inceleyen CSIS araştırmasıyla ilgili önceki haberinde, yaptırım altındaki tedarik zincirlerinde yabancı bileşen kullanımı aktarılmıştı. Keatinge’nin çalışması aynı yaptırım tartışmasını finansman tarafından inceliyor; maliyetli ödeme kanalları ve uluslararası ticari ortak bulma sorunları üzerinde duruyor.

İsrail Merkez Bankası Netanyahu’ya hangi yanıtı verdi?

Netanyahu’nun açıklamasını izleyen 24 Ekim’de İsrail Merkez Bankası, kripto paraların yaptırımlardan kaçınmak için uygun bir yol olmadığı görüşünü duyurdu. Kurum, İsrail ekonomisinin ana ticaret ortaklarıyla ilişkilerini korumaya ve yaptırımların olumsuz etkilerini önlemeye odaklanması gerektiğini bildirdi. İsrailli ekonomi gazetesi Globes bu açıklamayı ve Netanyahu’nun sonraki yanıtını aktardı.

Başbakan, eleştiriler üzerine verdiği yanıtta bankanın görüşlerini dinlediğini fakat siyasi kararları kendi değerlendirmesiyle alacağını söyledi. Netanyahu’nun kripto para planı, daha önce Transit Haber’in İsrail Merkez Bankası itirazını ele alan 27 Ekim haberine konu olmuştu. RUSI’nin 2 Kasım tarihli yazısı ise merkez bankasının yaklaşımını Rusya’nın alternatif finans düzeniyle karşılaştırarak genişletiyor.

Keatinge, özellikle ödeme yapabilecek yeni bir altyapı kurulsa bile yabancı tedarikçinin o ödeme yöntemini kabul etmesine, finans kuruluşlarının işlem yapmasına, yatırımcıların ise ticari ilişkiyi sürdürmesine ihtiyaç duyulduğunu yazıyor. RUSI’nin değerlendirmesi, belirli işlemler için kullanılan kripto ödeme araçları ile tüm ekonomik ilişkiler için gereken kurumsal ağlar arasında ayrım yapıyor.

İngiltere’nin yerleşim ürünlerine ilişkin yaptırım politikası

İngiltere hükümetinin dış politika açıklamasında, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşimlerden gelen mallara ithalat yasağı getirilmesi ve yerleşimlerin genişlemesini finanse eden kişi ve şirketlere yönelik yaptırımlar hazırlanması duyuruldu. Bakanlık, yeni ithalat yasağına ilişkin mevzuat için altı ila dokuz aylık bir takvim açıkladı. Aynı açıklamada belirli yerleşimciler hakkında daha erken yaptırım işlemlerinin yapıldığı belirtildi.

Bu politika, Netanyahu’nun bankacılık yaptırımları konusunda uyardığı uluslararası baskının bir parçasını oluşturuyor. İngiltere’nin yerleşim ürünlerine ve belirli kişi veya şirketlere dönük önlemleri, Keatinge’nin değerlendirdiği daha geniş çaplı finansal bağlantı riskinden kapsam bakımından farklı. RUSI yazısı, bu açıklamaların bir ekonominin dış finans ortaklarıyla ilişkilerine nasıl yansıyabileceğini tartışıyor.

Kripto para ağlarının ticaretteki sınırları

Keatinge, kripto para planı tartışmasında üç teknik ve ticari güçlüğe odaklanıyor: büyük tutarlı işlemler için yeterli likidite bulunması, dijital para ile ulusal para birimleri arasında güvenilir dönüşüm yapılması ve işlemlerin iki tarafındaki kuruluşların aynı altyapıyı kabul etmesi. Analizde sabit değerli dijital varlıkların da farklı aracı ve piyasa risklerine bağlı olduğu aktarılıyor. RUSI’ye göre şirketlerin mal satışından kredi ve sigortaya kadar bütün ihtiyaçları bu ödeme araçlarıyla karşılanamıyor.

RUSI’nin değerlendirmesinde yeni finans ağlarının kullanımı kadar mevcut dış ticaret ilişkilerinin korunması da bulunuyor. Keatinge, Rusya’nın deneyimini belirli ödemelerin devam ettirilebilmesi bakımından örnek gösterse de İsrail için daha geniş ekonomik faaliyetlerin sürdürülmesinde ticari ortakların kararlarının belirleyici olacağını savunuyor.

Benzer biçimde Transit Haber’in Brezilya’daki kripto işlem bağlantıları hakkında INSS araştırmasına ilişkin haberinde dijital ödeme ve transfer ağları incelenmişti. RUSI’nin yeni analizi ise Netanyahu’nun kripto para planı etrafındaki devlet politikası tartışmasını, uluslararası bankacılık ve ticaretin ekonomik işlevleriyle birlikte ele alıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

RUSI: İspanya’da savunma ihalelerinin yüzde 71’i Indra ve Airbus’a gitti

İsrailli araştırmacı: Ufukta İran’da rejim değişikliği görünmüyor

İsrail’de hükümet arayışında yeni aşama: Herzog sonuçları aldı, partileri dinleyecek