Sırbistan’da öğrenciler seçimi kazandı: Vučić yenilgiyi kabul etti

Sırbistan seçim sonuçları 25 Ekim 2026 tarihinde yapılan erken parlamento seçiminin ardından öğrenci listesinin çoğunluk kazandığını gösterdi. Sırbistan’da 25 Ekim 2026’da yapılan erken parlamento seçimlerini, yaklaşık iki yıldır protestolara öncülük eden öğrencilerin desteklediği liste kazandı. Aleksandar Vučić, sandıkların kapanmasının ardından yenilgiyi kabul etti. Sırbistan devlet yayıncısı RTS’nin aktardığı açıklamasında, öğrenci listesinin 250 sandalyeli parlamentoda 135 ila 140 sandalye, kendi siyasi ittifakının ise yaklaşık 105 sandalye kazanacağını söyledi. Bu rakamlar ön değerlendirmeye dayanıyor; kesin dağılım seçim kurulunun sonuçlandıracağı sayımla belirlenecek.

Reuters’ın 25 Ekim haberine göre Belgrad sokaklarında öğrenciler ve destekçileri seçim sonucunu kutladı. Euronews’un aktardığı oy dağılımı ön sonuçlarda öğrenci listesine yaklaşık 2,2 milyon, Vučić’in ittifakına 1,72 milyon oy verildiği bildiriliyor. Seçim, 27 Eylül’de cumhurbaşkanlığından ayrılarak başbakanlığa dönmek isteyen Vučić için parlamentodaki çoğunluğu kaybetmesiyle sonuçlandı. Ön sonuçların kesinleşmesi için seçim kurulunun ilanı bekleniyor.

Sırbistan seçim sonuçları sonrasında hükümeti kurma aşamasına geçen öğrenci hareketi, kendi adaylarını desteklediği ‘Öğrenci Listesi – Öğrenciler Kazanıyor’ adı altında bir araya getirdi. Vučić’in açıkladığı 135–140 sandalye aralığı, 250 üyeli Mecliste tek başına çoğunluk için gereken 126 sandalye sınırının üzerinde. Bağımsız OSW araştırmasının seçim öncesi incelemesinde, listedeki isimlerin üniversite genel kurullarından çıkan önerilerle belirlendiği ve yeni yönetim için uzman ağırlıklı bir kabine düşüncesinin tartışıldığı anlatılıyor.

Kabinenin üyelerinin belirlenmesi ve güvenoyu süreci seçim sonucunun ardından başlayacak. Öğrenci hareketi üzerinde tek bir genel başkanın karar verdiği parti yapısı bulunmuyor. Listede ilk sırada yer alan kardiyolog ve akademisyen Ilija Srdanović, hareketin kendisini lideri olarak tanımlamıyor. Parlamento çoğunluğunun kabineyi nasıl oluşturacağı, adaylar ve öğrenci genel kurulları arasındaki karar mekanizmasının hükümet çalışmasına nasıl aktarılacağına bağlı olacak. Euronews’un 26 Ekim analizinde hükümetin kurulma sürecine ayrıntılı yer veriliyor.

Sırbistan seçim sonuçları açısından dönüm noktası sayılan öğrenci hareketinin çıkış noktası, 1 Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi oldu. Felakette 16 kişi yaşamını yitirdi. Üniversite öğrencileri ölümlerin sorumlularının bulunması, inşaat ve kamu harcaması kayıtlarının açıklanması ve kurumların hesap vermesi talepleriyle protestolar düzenledi. Fakültelerdeki işgaller ve ders boykotları kısa sürede başka üniversite kentlerine yayıldı. Başlangıçta sorumluluk ve şeffaflık isteyen göstericiler, süreç içinde erken parlamento seçimi talebini de benimsedi. Associated Press’in seçim öncesi dosyası, bu dönüşümü üniversite protestolarından ulusal seçim kampanyasına geçişin ayrıntılarını aktarıyor. Öğrenci protestolarından önceki siyasi aşama, Vučić’in 29 Eylül tarihli istifası haberinde anlatılmıştı.

Sırbistan seçim sonuçlarıyla parlamentoya taşınan örgütlenme, fakültelerde ‘plenum’ denilen açık genel kurullarda karar aldı. Toplantılara katılan öğrenciler aday önerebildi, isimler hakkında tartışabildi ve yerel kararları üniversiteler arasındaki ortak süreçlere taşıdı. European Consortium for Political Research bünyesindeki The Loop’ta 21 Ekim’de yayımlanan inceleme, aday belirleme kurallarının Nisan 2025’ten itibaren oluşturulduğunu, 6 Eylül 2026’da 85 genel kurulun katıldığı son oylama yapıldığını belgeliyor. Bu süreçte Belgrad Üniversitesi Rektörü Vladan Đokić’in adaylığı da çoğunluk oyu ile listeden çıkarıldı.

Öğrencilerin hazırladığı 250 kişilik aday listesinde doğrudan öğrenci adaylar bulunmuyor. Profesörler, hekimler, sanatçılar, sivil toplum temsilcileri ve farklı mesleklerden isimler seçildi. Aday olabilmek için önceki siyasi görevler ve iktidar partileriyle bağlar hakkında kısıtlamalar belirlendi. Tanjug’un 14 Eylül kayıtları, listenin bu yöntemle seçildiğine dair öğrenci açıklamasını ve adaylardan bazılarını içeriyor. Seçim kurulunun kaydına göre aday listesi 15 Eylül’de onaylandı; hareket 69.099 noter onaylı destek imzasıyla yarışa katıldı.

Sırbistan seçim sonuçları öncesindeki kampanyanın belirgin unsuru parti lideri çevresinde düzenlenen büyük mitinglerden çok yerel gönüllü ağlarıydı. Bağımsız seçim izleme kuruluşu CRTA’nın gözlem raporuna göre Öğrenci Listesi, kapı kapı seçmen ziyareti, mahalle stantları, ‘Her köye bir öğrenci’ etkinlikleri ve bisikletli turlarla ülkenin bütün bölgelerine ulaştı. Gönüllüler seçmenlerle doğrudan temas kurarken adaylar kendi kentlerinde toplantılara katıldı. Kampanya ülke çapında ortak mesajlarla yürütüldü; yerel çalışmalar tek merkezden belirlenen bir siyasi figür etrafında toplanmadı.

CRTA’nın daha sonraki saha sayımında, Vučić’in ‘Birleşik Sırbistan’ kampanyası için 2.255, öğrenci listesi için 701 faaliyet kaydedildi. Faaliyet sayıları farklı olsa da iki kampanya da şehir ve belediyelerin yaklaşık yüzde 80’inde görüldü. Öğrenci hareketi, daha az sayıda kayda geçmiş etkinliği yaygın yerel temaslarla birleştirdi. Eylül ayında tanıtılan 11 maddelik programda yolsuzlukla mücadele, devlet kurumlarının işleyişi, medya özgürlüğü ve sosyal politikalar bulunuyordu.

Seçim günü katılım da yüksek gerçekleşti. CRTA’nın 25 Ekim saat 19.00 gözleminde katılım yüzde 67,8 olarak bildirildi. Kuruluş ayrıca sandıklarda usul sorunları, gözlemcilere baskı ve bazı merkezlerin çevresinde şiddet olayları kaydetti. Resmî kesin sonuç ve seçim itirazları değerlendirilirken bu gözlem kayıtları da sürecin parçası olacak.

Vučić döneminde Sırbistan, Avrupa Birliği üyelik müzakerelerini yürütürken Rusya ile enerji ve siyasi ilişkilerini, Çin ile yatırım ve altyapı bağlarını sürdürdü. Kosova’nın statüsü de Belgrad’ın hem iç siyasetinde hem dış ilişkilerinde temel başlıklardan biri oldu. Seçimi kazanan hareketin öncelikli vaatleri yolsuzlukla mücadele ve kurumların bağımsızlığına odaklanıyor. OSW’nin 21 Ekim değerlendirmesi, öğrenci listesinin dış politika konusunda ayrıntılı bir ortak yol haritası açıklamadığını kaydediyor.

Sırbistan seçim sonuçları kesinleştikten sonra yeni parlamentonun belirleyeceği hükümetin AB üyelik müzakerelerinin hızı, Rusya’ya yönelik yaptırımlar, Çin yatırımları ve Kosova ile diyalog hakkında karar alması gerekecek.

Hareketin adaylarının farklı siyasi geçmişlerden gelmesi, kabine kurulurken üzerinde uzlaşılması gereken konuları artırıyor. RFE/RL’nin 26 Ekim haberinde seçim sonucunun Avrupa ile ilişkilerde yeni bir dönem açabileceği değerlendiriliyor; hangi politika değişikliklerinin hayata geçirileceği hükümet programı ve alınacak kararlarla somutlaşacak.

Türkiye açısından Belgrad’daki hükümet değişikliği Balkanlar’daki diplomatik temaslar, ulaşım bağlantıları ve bölgesel ticaret ilişkilerinin geleceği bakımından izlenecek. Ankara ile Belgrad arasındaki somut işbirliği başlıklarının geleceği, yeni hükümetin göreve başlamasından sonra açıklayacağı program ve iki ülke arasında yapılacak resmî görüşmelerle belirlenecek. İlk aşamada ise ön sonuçların kesinleşmesi, parlamentonun toplanması ve hükümetin kurulması takvimi bulunuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Arnavutluk’a gidecekler dikkat: Tiran için dört ülkeden uyarı

Sırbistan Cumhurbaşkanı istifa etti: Bu kez başbakan olmak istiyor

Fransa protestolarında Rus izi… 639 bot paylaşımı, 7 buçuk milyon görüntülenme