Sudan’a yurt dışından dönenler 1,34 milyona ulaştı: En büyük hareket Mısır’dan

Sudan’a dönenler konusunda UNHCR’nin 15 Ekim’de yayımladığı 30 Eylül tarihli raporun verilerini kullanan bölgesel platform, yurt dışından geri dönüş toplamını yaklaşık 1,34 milyon olarak kaydetti. Başlıca çıkış ülkeleri Mısır ile Güney Sudan; Libya da önemli bir dönüş hattı.

BM verilerini kullanan Sudan Bölgesel Krizi Kalkınma Eylem Platformunun dökümü, aynı dönemde Güney Sudan’dan gelenleri iki gruba ayırıyor: Sudan’a geri dönen 223.600 Sudan vatandaşı ile buraya ulaşan 101.031 Güney Sudanlı. Nisan 2025’ten 30 Eylül 2026’ya uzanan bu hat üzerindeki toplam hareket 324.631 kişi olarak kaydedilmiş. Sudan vatandaşları bu verilerde geri dönüş, Güney Sudanlılar ise yeni geliş kapsamında sayılıyor.

Sudan’a dönenler en çok hangi ülkelerden geliyor?

Yeni sayıda Sudan’a dönenler için hazırlanan UNHCR panosu, Mısır ve Güney Sudan başta olmak üzere Libya üzerinden hareketleri kapsıyor. Çad, Etiyopya ve Uganda da raporda takip edilen ülkeler. Bölgesel platform, dönüşün ağırlık merkezini başta Mısır olmak üzere Güney Sudan ve Libya olarak tanımlıyor. UNHCR’nin Mısır ülke sayfasında 30 Eylül itibarıyla bu ülkede kayıtlı Sudan kökenli 846.556 mülteci ve sığınmacı bulunuyor. Mısır’da hâlen kayıtlı bu nüfus, Sudan’a geri dönen kişilerin sayısından ayrı tutuluyor.

24 Ağustos tarihli Sudan Tribune haberinin 24 Ağustos’ta UNHCR raporundan aktardığı daha eski bilançoda yurt dışından dönmüş Sudanlıların sayısı 1,24 milyonu aşmıştı. O haberde Mısır’dan 823 bin, Güney Sudan’dan 223 bin ve Çad’dan 103 bin hareket aktarılmıştı. Eylül sonu için duyurulan 1,34 milyonluk genel toplam daha yeni bir veri kesitine ait. Dönüşün hangi çıkış ülkesinde ne ölçüde değiştiğini gösteren aynı tanımlı ülke serileri, UNHCR’nin dönemsel panolarında tutuluyor.

UNHCR, UNHCR, 15 Eylül 2026 tarihli veri panosunu 30 Eylül’de yayımlamıştı. Son raporun veri tarihi 30 Eylül, yayın tarihi 15 Ekim 2026.

Güney Sudan'dan gelen 324 bin kişinin statüsü nasıl ayrılıyor?

Nisan 2025’ten itibaren Güney Sudan üzerinden izlenen 324.631 kişinin 223.600’ü Sudan’a geri dönen Sudan vatandaşları. Kalan 101.031 kişi ise Güney Sudan vatandaşı olarak Sudan’a ulaşmış. UNHCR’nin 15 Ekim’de yayımladığı Güney Sudan’dan gelişler panosu da aynı 30 Eylül referans tarihini kullanıyor. İki akışın birlikte raporlanması, sınır bölgesinde hem geri dönüş hem de yeni göç hareketleri yaşandığını belgeliyor.

Güney Sudan’da çatışmalar ile gıda sorunları, Sudan’dan kaçan bazı ailelerin sığındıkları bölgelerde de yaşam koşullarını ağırlaştırıyor. Bölgesel platform, mültecilerin yerleştikleri ülkelerde iş ve gelir olanaklarının sınırlı kaldığını bildiriyor. Güvenli kalacak yer bulmakta zorlanan bazı kişiler Sudan’ın daha sakin bölgelerine dönmeyi tercih ediyor. Bu geçişler, iki ülke arasındaki sınır kapılarında kayıt ve yardım gereksinimlerini de artırıyor.

Ülke içindeki dönüşlerin sayısı ne kadar?

Sınır dışından Sudan’a dönenler için hazırlanan bilançonun yanında bir başka büyük hareket, Sudan içinde yerinden edilmiş kişilerin yaşadıkları bölgelere dönmesi. UNHCR ve IOM verilerini derleyen bölgesel platform, Uluslararası Göç Örgütünün (IOM) Ağustos 2026 verilerine göre ülke içinde yerinden edildikten sonra geri dönenlerin sayısını 4.208.957 olarak veriyor. Bir yanda iç yer değiştirme, öte yanda ülke sınırlarından gerçekleşen girişler kayıt altına alınıyor.

Hartum ve El Cezire, yurt dışından gelen ailelerin yöneldiği başlıca eyaletler arasında. Sudan’a dönenler Sennar ile Beyaz Nil’e de gidiyor. Başkente giden yollar açıldıkça çok sayıda aile evine ulaşmaya çalışıyor. Ancak İngiltere İçişleri Bakanlığının Eylül 2026 Sudan değerlendirmesinde, sağlık merkezleri, su altyapısı ve konutların savaştan gördüğü zarar ayrıntılı olarak anlatılıyor. Evlerine ulaşan aileler de elektriğe ve temiz suya, ayrıca okullara erişimde güçlüklerle karşılaşıyor.

Geri dönen ailelerin başlıca ihtiyaçları arasında ulaşım ve nakit desteği, gıda ile sağlık hizmetleri ve geçici barınma bulunuyor. Bölgesel platform, dönenlerin bir kısmının eski evlerini kullanılabilir durumda bulamadığını, bazılarının akrabalarının yanında veya toplu barınma alanlarında kaldığını kaydediyor. Arazi ve mülkiyet anlaşmazlıkları da dönüş sürecindeki idari sorunlar arasında sayılıyor.

UNHCR’nin gönüllü dönüş değerlendirmesinde hangi koşullar var?

BM Mülteci Kurumunun Haziran 2026 tarihli gönüllü dönüş değerlendirmesi, Sudan’daki yaygın güvenlik ve barınma ile temel hizmet sorunlarını ele alıyor. Kurum, geri dönüş kararının kişi tarafından verilmesi ve ailenin döneceği yerdeki koşullara ilişkin bilgiye erişebilmesi gerektiğini belirtiyor. İnsan onuruna uygun biçimde, gönüllü ve güvenli dönüş ilkesi, ülkeler arasındaki koruma yükümlülüklerinin bir parçası. BM’nin açıklamasına göre dönenlerin ev bulma, araziye erişme ve kimlik belgelerini yenileme ihtiyaçları bir arada ortaya çıkıyor. Bazı aileler geçici barınaklara yerleşirken, onları ağırlayan yerel topluluklar da su, sağlık ve ulaşım altyapısından yararlanıyor.

Reuters’ın 24 Haziran tarihli Mısır araştırmasında görüşülen Sudanlılar, gözaltına alınma veya sınır dışı edilme kaygıları nedeniyle ülkelerine dönmeyi düşündüklerini anlattı. Reuters, Mısır makamlarının işlemleri hukuki güvenceler kapsamında yürüttüğünü savunduğunu da aktardı. UNHCR aynı araştırmada Sudan’daki çatışma ve insani koşulların güvenli, sürdürülebilir geri dönüşe elverişli olmadığı değerlendirmesini paylaştı.

Ağustos ayında Sudan Tribune’ün yayımladığı UNHCR saha araştırması ise sınırı geçenlerin yüzde 45’ten fazlasının hedefledikleri varış noktasına ulaşamadığını bildiriyor. Görüşülenlerin yüzde 72’si başlangıçtaki evlerine dönmek istediğini belirtmişti. Sudan’a dönenler arasında bu isteği gerçekleştiremeyen aileler için ilk durak, akrabalarının yaşadığı bir yerleşim veya geçici kabul noktası olabiliyor. İstek beyanı, kişilerin fiilen yerleşebildiği bölgeyle her zaman örtüşmüyor; ulaşım ile güvenlik koşulları ve geçim kaynakları karar üzerinde etkili oluyor.

Sudan'a dönüşler 2026 göç hareketlerini nasıl etkiliyor?

Nisan 2023’te başlayan savaş, milyonlarca Sudan vatandaşının ülke içinde yer değiştirmesine ve komşu ülkelere sığınmasına yol açtı. Eylül 2026 itibarıyla sınır ötesi dönüşlerin milyon seviyesini aşması, özellikle Mısır ve Güney Sudan bağlantılı hareketlerde önemli bir nüfus akışına karşılık geliyor. Bu hareketin takibi, hem Sudan’da yardım alanlarını hem de komşu ülkelerin mülteci kayıt sistemlerini ilgilendiriyor.

Sudan’daki gelişmelerin diğer başlıkları arasında savaşın askerî seyri, UNHCR’nin finansman açığı ve ABD’de Sudanlıların geçici koruma statüsüne ilişkin karar bulunuyor. Bu dosyalar farklı kurumların savaş, uluslararası koruma ve göç başlıklarında aldığı kararları ele alıyor. Yeni 30 Eylül bilançosu, Sudan’a dönenler arasında sınır ötesinden gelenleri sayıyor. Güney Sudan’dan gelen iki farklı nüfus grubu da raporda ayrı kaydedilmiş.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

BM, Suriye’ye dönüşlerde son durumu açıkladı

Karabağ’dan gelenlerden 45 bin kişiye Ermenistan vatandaşlığı verildi

15 bin 394 göçmen Güney Afrika’dan ayrıldı

İltica için para karşılığı soruşturma düzenlendiği iddiası: Almanya’da mahkemede, Türkiye’de TBMM’de gündemde