Suudi Arabistan’ın füze tesisinde genişleme: Uydu görüntüleri ortaya çıkardı

El-Duvadimi füze tesisi, Suudi Arabistan’ın Riyad kentinin yaklaşık 200 kilometre batısında genişletiliyor. Foreign Policy Research Institute (FPRI) araştırmacıları Sam Lair ve Michael Duitsman’ın 23 Ekim 2026’da yayımladığı uydu görüntüsü incelemesi, tesise iki büyük yapının eklendiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, bunlardan birinin katı yakıtlı füze motorlarının üretiminde kullanılan döküm alanlarını barındıracağını değerlendiriyor. Yeni yapının mevcut benzer üretim binasının en az iki katı büyüklüğünde olduğu bildirildi.

Planet Labs tarafından Nisan 2025 ile Eylül 2026 arasında çekilen ticari uydu görüntüleri, inşaatın farklı aşamaları görülüyor. Reuters’ın 23 Ekim tarihli haberine göre tesisin genişlemesi, Suudi Arabistan’ın menzili uzatılmış veya ağır yük taşıyabilen balistik füzeler üretmesine olanak sağlayabilir. Bu teknik değerlendirme, yeni yapıların ölçüleri ve tesisin mevcut altyapısıyla karşılaştırılmasına dayanıyor.

Uydu görüntülerinde El-Duvadimi füze tesisi nasıl değişti?

Araştırmacılar, ilk toprak hazırlığı ve kazı çalışmalarını Nisan 2025 tarihli görüntülerde saptadı. O dönemde ikinci bir binaya ayrılan alanın hazırlanmasına başlandı. Füze motoru dökümü için kullanıldığı düşünülen yapının inşaatı ise aynı ayın sonunda veya mayıs başında başladı. Yılın sonbaharında iki yapı için beton temeller döküldü; tesisin mevcut binaları ile yeni bölüm arasında altyapı bağlantıları hazırlandı.

12 Aralık 2025 görüntülerinde döküm amacıyla kullanılabileceği değerlendirilen binanın içinde iki derin çukur görülüyor. FPRI, bu çukurların kenar uzunluğunu yaklaşık 5–6 metre olarak ölçüyor. Katı yakıtlı füze motorlarında, yakıt karışımı motor gövdesinin içine dökülüp sertleştiriliyor. Üretim alanının boyutları da hazırlanabilecek motorların büyüklüğünü etkiliyor.

18 Eylül 2026 tarihli görüntülerde iki yeni bina büyük ölçüde yükselmiş durumda. Çatıların bazı bölümlerinde iş sürerken muhtemel döküm binasının kuzey ve güney tarafına kalın koruyucu duvarlar yerleştiriliyor. Araştırmacılar bu duvarları, patlama halinde çevredeki yapıların korunmasına yönelik endüstriyel güvenlik tasarımıyla ilişkilendiriyor. Değerlendirmelerinde ABD ve İran’daki benzer katı yakıt tesislerinin mimari özelliklerini karşılaştırma noktası olarak kullanıyorlar.

Yeni binalar hangi amaçlarla kullanılabilir?

FPRI’ye göre inşa edilen iki yapıdan birinin katı yakıtlı motorların döküm bölümünü büyütmesi bekleniyor. Diğer yapı ise yakıt bileşenlerinin veya tamamlanmış motor parçalarının depolanmasına ayrılmış olabilir. İkinci binanın üretim bölümünden biraz uzakta yer alması ve çevresindeki yıldırımdan korunma donanımına benzeyen direkler, araştırmacıların depolama değerlendirmesinde kullandığı işaretler arasında.

Yeni döküm bölümünün mevcut tesis içindeki benzer yapılardan daha büyük olması, araştırmacılara göre daha geniş çaplı motor üretimini mümkün kılabilir. FPRI ayrıca aynı yapının birden fazla küçük motoru üretmek için kullanılabileceği seçeneğini de değerlendiriyor. İki ihtimal farklı üretim sonuçlarına karşılık geliyor: biri füzenin boyutuyla, diğeri toplam üretim kapasitesiyle ilgili.

El-Duvadimi füze tesisi için paylaşılan takvim de uydu görüntülerine dayalı bir öngörü niteliğinde. FPRI, çatıların tamamlanmasını takiben yeni döküm donanımlarının kurulmasının aylar sürebileceğini belirtiyor. Araştırmacılar, genişletilmiş bölümün 2026 sonunda üretime hazır olabileceği görüşünde. Tesisin o tarihte hangi model füzeyi veya kaç adet motoru üreteceği konusunda kurumsal bir üretim duyurusu bulunmuyor.

Çin teknolojisi ve DF-15 ile DF-21 değerlendirmesi

Suudi Arabistan’ın Çin teknolojisiyle bağlantılı balistik füze altyapılarından biri de El-Duvadimi füze tesisi. FPRI’nin geçmiş üretim tesislerine ilişkin kronolojisi, El-Duvadimi’deki faaliyetlerin 2019’da kamuoyunda incelenmeye başladığını ve 2021’de Çin yardımıyla üretim yürütüldüğüne ilişkin bilgilerin ortaya çıktığını aktarıyor. Reuters da 1987’de Çin’den yaklaşık 40 adet sıvı yakıtlı DF-3 füzesi satın alındığına dair 1991 tarihli gizliliği kaldırılmış ABD istihbarat değerlendirmesini anımsatıyor.

Lair, Suudi Arabistan’ın bugün Çin tasarımı katı yakıtlı DF-15 ailesinden bir sistem üretiyor olabileceğini söylüyor. Araştırmacının yeni tesis için üzerinde durduğu diğer olasılık, daha uzun menzilli DF-21 veya benzer özellikte başka bir füzenin üretimi. Bu ihtimaller tesisin büyüklüğü, bilinen füze envanteri ve geçmiş tedarik ilişkileri üzerinden geliştirilmiş teknik yorumlar olarak aktarılıyor.

Reuters’a konuşan Londra merkezli International Institute for Strategic Studies araştırmacısı Sascha Bruchmann, yeni altyapının daha güçlü katı yakıtlı füze üretimine hizmet edebileceği değerlendirmesine katıldı. Savunma istihbaratı şirketi Janes de tesisin kapasite artırımı veya daha uzun menzilli sistem geliştirme amacıyla genişletiliyor olabileceğini bildirdi. Her iki kuruluşun değerlendirmesi Reuters tarafından ayrı ayrı alındı.

Araştırmacılar İran ve Yemen hakkında ne söyledi?

Reuters’ın görüştüğü Bruchmann, uzun menzilli füzelerin Suudi Arabistan’a İran’daki hedeflere yönelik saldırı kapasitesini artırma seçeneği sunacağını değerlendirdi. Böyle bir kapasitenin, uçakların karşı tarafın hava savunma alanına girmesi gereksinimini azaltabileceğini söyledi. Bu açıklamalar Bruchmann’ın askerî kapasiteye ilişkin analizine dayanıyor.

FPRI ekibi, Yemen’de bulunan füze enkazını inceleyen son araştırmalarında Çin tasarımı DF-15A ile ilişkilendirdikleri parçalar tespit ettiklerini bildiriyor. Yemen’de silah ve parça tedarikinin bir başka yönünü Conflict Armament Research’ün Husilere yönelik iki sevkiyat hakkındaki araştırması ele almıştı. Bu araştırma, Çin’den Yemen’e gönderildiği belirlenen bileşenlerin türlerini ve sevkiyat belgelerini inceliyordu. FPRI’nin bu kez ele aldığı tesis ise Suudi Arabistan’ın kendi üretim altyapısına odaklanıyor.

Türkiye ve Suudi Arabistan’ın savunma temasları hangi aşamada?

Reuters’ın haberinde görüşü alınan CNA araştırmacısı Decker Eveleth, El-Duvadimi’deki inşaatı uydu görüntüleri üzerinden takip ettiğini belirterek Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye’de de benzer füze altyapısı yatırımları gözlendiğini söyledi. Eveleth bu karşılaştırmayı Orta Doğu’daki ülkelerin kendi füze kapasitelerini geliştirmesine ilişkin değerlendirmesinde yaptı. Yeni tesisin üretim programını inceleyen FPRI araştırmasının odağı Suudi Arabistan’daki iki yapının fiziksel özellikleri ve bunların olası kullanım alanları.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 7 Ağustos 2026’da imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın hükümleri, Transit Haber’in anlaşmanın 16 maddesini incelediği haberde ayrıntılandırılmıştı. Reuters’ın 20 Ekim tarihli haberine göre Türkiye anlaşmayı onay için TBMM’ye sundu. Metin ortak savunma ve savunma sanayisinde işbirliği başlıklarını içeriyor; ülkeler anlaşmanın kendi hukuk düzenlerindeki işlemlerini sürdürüyor.

Riyad’ın savunma ihtiyaçları için yürüttüğü temasların Türkiye ayağında ise askerî ekipman, istihbarat ve teknik destek başlıkları bulunuyor. Türkiye’nin Suudi Arabistan’a yönelik savunma desteğine ilişkin 7 Ekim tarihli Reuters açıklamaları önceki haberde yer almıştı. El-Duvadimi füze tesisi hakkındaki 23 Ekim araştırması, aynı dönemde Suudi Arabistan’ın ülke içindeki üretim altyapısında gözlenen yapısal genişlemeyi belgeliyor.

Füze tesisindeki inşaat ne zaman tamamlanabilir?

FPRI, 18 Eylül 2026 tarihli görüntülerde çatı işleri devam ederken döküm bölümündeki güvenlik duvarlarının yükseldiğini kayda geçirdi. Araştırmacılara göre motor döküm donanımının kurulum süresi dikkate alındığında yıl sonu, üretime hazırlık için olası en erken tarih. Reuters’ın görüştüğü Suudi Arabistan büyükelçiliği ve Enformasyon Bakanlığı, araştırmaya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi. Çin’in ilgili makamlarından da haber yayımlanana kadar açıklama alınamadı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Malezya’daki nadir toprak tesisi üç kattan fazla büyütülecek, Çin bunu beğenmeyecek!