Lahey’de uzlaştılar, denizde balıkçı tekneleri krizi sürüyor

Tayland Kamboçya deniz sınırı anlaşmazlığında balıkçı tekneleri yeniden güvenlik tartışmasının merkezinde. Lowy Institute’ün 23 Ekim 2026 tarihli analizinde Nory Ly, şubat ayında tartışmalı sularda yaşanan tekne olaylarının, iki ülkenin Lahey’de ulaştığı güven artırıcı mutabakatın önündeki güçlükleri gösterdiğini yazdı. Tayland ve Kamboçya temsilcileri 14–18 Ekim’de Hollanda’da görüştü; gemiler arasında doğrudan iletişim kurulması ve gerilimi artıracak hareketlerden kaçınılması üzerinde uzlaştı.

Daimi Tahkim Mahkemesinin (PCA) 19 Ekim tarihli açıklaması, beş günlük ikinci oturumda güven artırıcı önlemler listesinin tamamlandığını doğruluyor. Sınırın belirlenmesi için müzakereler devam ediyor. Tayland Körfezi’ndeki örtüşen deniz alanları hem balıkçılık hem de deniz tabanındaki enerji kaynakları nedeniyle iki başkentin uzun süredir gündeminde.

Tayland Kamboçya deniz sınırı geriliminde balıkçı tekneleri ne yaptı?

Nory Ly’nin aktardığı olay zinciri 9 ve 12 Şubat 2026’ya uzanıyor.

Analize göre Kamboçya’dan gelen 25 ila 30 balıkçı teknesi, Tayland’ın Koh Kut olarak adlandırdığı ada açıklarındaki ihtilaflı sularda görüldü. Tayland’a ait bir savaş gemisinin uyarı ateşi açmasıyla denizdeki gerginlik askerî boyut kazandı. Bu olaylar Lowy Institute’ün ekim ayında yayımladığı yeni analizinde geçmiş vakalar olarak ele alınıyor.

14 Şubat’ta Kamboçya donanmasına bağlı bir birim, Koh Kong açıklarında Tayland’a ait bir tekneyi alıkoydu.

Ly, Tayland yönetimindeki bazı kişilerin bu alıkoymayı önceki müdahaleye karşılık olarak yorumladığını belirtiyor. Balıkçıların faaliyetleri, askerî gemilerin müdahaleleri ve idari tedbirler birbiriyle bağlantılı gündemler hâline geldi. Analizin odağında, sınır belirleme görüşmeleri sürerken sahadaki olayların karşılıklı güveni nasıl etkileyebileceği bulunuyor.

CSIS Asia Maritime Transparency Initiative’in 30 Eylül tarihli araştırması, tartışmalı deniz sahasında gemi trafiğini ayrı bir veri setiyle inceledi. Eylül 2025–Eylül 2026 arasında otomatik tanımlama sistemiyle (AIS) izlenen Tayland balıkçı teknelerinin bu sahadaki aylık ortalaması 57 olarak hesaplandı. Araştırmacılar, Kamboçya balıkçı teknelerinin çoğunda AIS bulunmadığına ve böylece uydu tabanlı kayıtlarda görünmeyebildiğine işaret etti. Böylece kayıtlı gemi hareketleri, toplam balıkçılık faaliyetini tek başına ölçmekte yetersiz kalabiliyor.

Lahey görüşmesinde hangi önlemler kabul edildi?

Khaosod English’in 20 Ekim’de aktardığı altı maddelik güven artırıcı çerçeve, diplomatik temaslarla denizdeki kriz yönetimini birlikte ele alıyor. Taraflardan kamuoyu açıklamalarında yapıcı bir dil kullanmaları, yanlış bilgileri önlemeleri, gerginliği yükseltebilecek söz ve eylemlerden kaçınmaları ve denizde meydana gelen olayları hızla birbirine bildirmeleri istendi. Donanma komutanları arasındaki mevcut iletişim hatlarının kullanılması, küçük deniz olaylarının büyümesini önlemeye yönelik somut adımlardan biri. Komisyonun toplantı takvimi ve uzlaşılan adımlar, 19 Ekim tarihli resmî duyuruda da yer alıyor.

Önlemler arasında deniz sınırını belirlemeye yönelik teknik temasların devamı ve daha önce kararlaştırılmış düzenlemelerin uygulanması da bulunuyor.

Uzlaştırma Komisyonu, Tayland Kamboçya deniz sınırı müzakerelerindeki gelişmeleri izleyerek taraflardan uygulama sonuçlarını raporlamalarını bekliyor. Komisyonun çalışması Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin V. Eki çerçevesinde yürütülüyor. Sürecin sonunda ortaya çıkabilecek önerilerin bağlayıcı nitelik taşımaması nedeniyle nihai sınır, hükümetlerin ayrıca uzlaşmasını gerektiriyor.

26 bin kilometrekarelik deniz alanında neden anlaşmazlık var?

Yaklaşık 26 bin kilometrekarelik örtüşen iddia alanının bulunduğu Tayland Körfezi alanı yaklaşık 26 bin kilometrekare büyüklüğünde. Bölgede petrol ve doğal gaz arama ruhsatları geçmişte şirketlere verildi. Kamboçya deniz yetki alanlarının ve kaynak paylaşımının birlikte ele alınmasını savunurken Tayland önce deniz sınırının belirlenmesi gerektiğini söylüyor. İki ülkenin yaklaşımları, uzlaştırma oturumlarındaki hukuki ve teknik tartışmaların çerçevesini oluşturuyor.

2001 yılında imzalanan mutabakat zaptı, örtüşen hak iddialarının yönetilmesi için ikili bir çerçeve sağlıyordu.

Bangkok yönetimi 2026’da bu mutabakatı sona erdirdi. Kamboçya bunun ardından BM Deniz Hukuku Sözleşmesi uyarınca uzlaştırma yoluna başvurdu. Komisyonun ilk oturumu 14–16 Eylül’de Singapur’da yapıldı. Tayland Kamboçya deniz sınırı görüşmelerinde Lahey toplantısı ikinci aşamaydı; sonraki oturumun 24–27 Kasım’da Kuala Lumpur’da yapılması planlanıyor.

Balıkçı tekneleri nasıl bir güvenlik tartışmasına dönüştü?

Lowy analizine göre küçük teknelerin tartışmalı sulardaki hareketleri ile büyük gemilerin verdiği askerî tepkilerin müzakere ortamını etkileyebilmesi.

Ly, iki hükümetin deniz vakalarını basın üzerinden karşılıklı suçlamaya dönüştürmek yerine yerel sınır iletişim mekanizmalarıyla ele almasını öneriyor. Bu öneri analistin yaklaşımıdır; Lahey’de alınan kararların metnindeki deniz kuvvetleri arasında bildirim ve iletişim taahhütleri ise ayrıca belgelenmiştir.

Askerî gemilerin dışındaki deniz araçları başka ihtilaflarda da tartışmaya konu oldu. Transit Haber’in Tayvan çevresinde Çin’in olası karantina yöntemlerine ilişkin Lowy analizinde sahil güvenlik ve gümrük yetkilerinin rolü anlatılmıştı. Çin araştırma gemilerinin denizaltı kabloları çevresindeki faaliyetlerine yönelik CSIS incelemesi ise başka tür gemi hareketlerinin güvenlik verisi olarak nasıl değerlendirildiğini ortaya koyuyor. Tayland–Kamboçya dosyasının ayırt edici unsuru, doğrudan balıkçılık faaliyetiyle deniz sınırı görüşmelerinin aynı coğrafyada kesişmesi.

Doğu Akdeniz’de Kobi Ruegg araştırma gemisi için Türkiye ile Yunanistan’ın yayımladığı ayrı NAVTEX uyarıları, denizdeki sivil gemi faaliyetlerinin yetki alanı tartışmalarına nasıl konu olabildiğine dair güncel bir başka olay. Tayland Körfezi’ndeki uzlaştırma görüşmeleri ise Kamboçya ile Tayland’ın örtüşen deniz alanları ve balıkçılık faaliyetleri üzerinde yürütülüyor.

Kasım görüşmesinde hangi başlıklar izlenecek?

24–27 Kasım’da Kuala Lumpur’da yapılması planlanan toplantıda tarafların teknik sınırlandırma görüşmelerine ve Lahey’de üzerinde uzlaşılan önlemlerin uygulanmasına dönmesi bekleniyor. Komisyonun kamuya açık açıklamaları, donanma komutanlarının olay bildirim mekanizması ile ülkelerin karşılıklı üst düzey temasları ilerledikçe güncellenecek. Ly’nin 23 Ekim tarihli analizi, özellikle küçük ölçekli deniz olaylarının bu diplomatik takvimle aynı dönemde yaşanması riskini ele alıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Çin medyasının Güneydoğu Asya’da 11 ülkede yayılımı incelendi

Kamboçya pasaporta vize basmayı bıraktı: Dış temsilciliklerde e-Vize dönemi

Times of Israel blog yazarı Türkiye–Libya anlaşmasına karşı dört ülkeye çağrı yaptı

Hürmüz’de 28 gemi saldırısı: Süpertanker filosunun yüzde 3,5’i hasar gördü