Belçika’da Başbakan istifasını sundu: Kral 6 Kasım’da yeniden görüşecek

Belçika’da hükümet krizi, Başbakan Bart De Wever’in 2 Kasım 2026 Pazartesi günü Brüksel’de Kral Philippe’e istifasını sunmasıyla yeni bir aşamaya geçti. Beş partili koalisyon, hafta sonu boyunca yürüttüğü görüşmelerde 2027 federal bütçesi üzerinde anlaşamadı. Kraliyet Sarayı, kralın istifaya ilişkin kararını beklettiğini ve salı gününden itibaren iktidar partilerinin başkanlarıyla görüşeceğini açıkladı. De Wever, 6 Kasım Cuma günü yeniden saraya çağrıldı.

Associated Press’in 2 Kasım tarihli haberine göre kral, bütçe anlaşmasının sağlanamamasından duyduğu üzüntüyü bildirdi ve siyasi tarafları uzlaşmaya davet etti.

Kral Philippe başbakanın istifası hakkında ne açıkladı?

Kraliyet Sarayı’nın Belga haber ajansının aktardığı yazılı açıklamasında, kralın pazartesi günkü başvuruyla ilgili kararını askıda tuttuğu belirtildi. Görüşme yaklaşık bir buçuk saat sürdü. Kral, koalisyon ortaklarıyla 3 Kasım’dan itibaren ayrı ayrı görüşecek; De Wever ise 6 Kasım’daki yeni görüşmede siyasi tabloyu aktaracak. Bu tarihler, Sarayın 2 Kasım açıklamasındaki resmî takvimi oluşturuyor.

Belçika’da hükümet krizi öncesinde De Wever, Şubat 2025’te kurduğu federal hükümeti N-VA, MR, Vooruit, CD&V ve Les Engagés partileriyle yönetiyor. Kraliyet Sarayı’nın 3 Şubat 2025 tarihli yemin töreni kaydı, başbakanın göreve başladığı günü ve kabine üyelerini belgeliyor. Felemenkçe ve Fransızca konuşan siyasi oluşumlardan meydana gelen bu ortaklıkta bütçe tedbirlerinin dağılımı üzerinde uzlaşma sağlanamadı.

10 milyar avroluk bütçe planında hangi taraflar karşı karşıya geldi?

Koalisyonun ele aldığı mali plan, 2027 bütçesinin hazırlanması sırasında kamu açığını azaltmak üzere 2029’a uzanan dönemde yaklaşık 10 milyar avroluk ek tasarruf ve gelir tedbirleri bulunmasını öngörüyor. Reuters’ın 2 Kasım haberinde, N-VA ile Fransızca konuşan liberal MR’ın sağlık harcamaları dâhil kamu giderlerinde kesinti istediği, sosyalist ve merkez partilerin ise yüksek gelir ve servet gruplarından daha fazla vergi alınmasını savunduğu aktarılıyor.

Vooruit, Hristiyan Demokrat CD&V ve merkezdeki Les Engagés’in daha yüksek gelir gruplarının katkısını artırma tekliflerine ilişkin görüşmeler hafta sonu da sürdü. MR ile N-VA ise vergi artışlarının büyüklüğüne karşı çıktı. Pazar akşamı başlayan son toplantılarda ortak bir rakam ve tedbir listesi belirlenemedi. De Wever bunun ardından pazartesi sabahı Kral Philippe’le görüşmeye gitti.

2026 kamu borcu ve bütçe açığı ne kadar?

Avrupa Komisyonunun 21 Mayıs 2026 tarihli ekonomik tahmininde, Belçika’nın brüt kamu borcunun yıl sonunda gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 110,5’ine ulaşması bekleniyor. Komisyon aynı dönem için bütçe açığını yüzde 5,2 olarak öngörüyor. Veriler gerçekleşmiş 2026 yıl sonu bilançosu değil, Komisyonun ilkbahar tahminleri. Belgede 2027 borç oranı yüzde 112,8, bütçe açığı ise yüzde 5,4 olarak hesaplandı.

Komisyonun raporunda 2025 sonunda borç oranı yüzde 107,9 olarak yer alıyor. 2026 için öngörülen artışta yüksek açıklar, savunma harcamaları ve borç faizlerinin etkisi bulunuyor. De Wever, bütçe müzakereleri sırasında, devletin mevcut borcunun faizini ödeyebilmek için yeni borçlanmaya yönelmesi riskini gündeme getirdi. Belçika Merkez Bankası da mayıs ayında yayımladığı tahminlerde borcun büyümeye devam edeceğine ilişkin ayrı bir hesaplama yaptı.

Bütçe açığını sınırlama girişimi, Belçika’nın Avrupa Birliği’nin mali gözetim kurallarıyla ilişkili yükümlülükleriyle de bağlantılı. Komisyonun 2026 raporu, savunma harcamaları ve faiz ödemelerinin gelecek yıl bütçe üzerindeki baskıyı artırabileceğini gösteriyor. Transit Haber’in daha önce aktardığı Avrupa savunma harcamaları verileri, kıta genelindeki askerî harcama artışına ilişkin ayrı resmî istatistikleri içeriyor.

Belçika'da hükümet krizi sırasında 2027 bütçesi nasıl hazırlanacak?

2027 için bütçe anlaşması sağlanmazsa devlet kurumlarının harcama yetkileri, önceki yılın bütçesindeki tutarlar üzerinden geçici on ikide birlik ödeneklerle sürdürülebilir. Belçika’da kullanılan bu uygulama, yeni bütçe kabul edilene kadar aylık harcamalar için geçici bir çerçeve sağlıyor. Reuters ve Brussels Times’a göre De Wever, yılın bu yöntemle açılmasına karşı olduğunu daha önce ortaklarına bildirdi.

Belçika’da hükümet krizi hakkında nihai siyasi süreç, Kral Philippe’in istifa başvurusuna vereceği kararla şekillenecek. Kralın danışma görüşmeleri sonunda aynı koalisyon içinde yeni bir uzlaşma aranması, farklı bir hükümet oluşumu denenmesi ya da siyasi sürecin seçimle sonuçlanması seçenekleri tartışılıyor. Şimdilik belirlenmiş resmî adımlar, parti liderleriyle görüşmeler ve 6 Kasım’da De Wever’in yeniden kabul edilmesi. Kraliyet Sarayı henüz bir erken seçim tarihi duyurmadı.

Belçika’da hükümet krizi 2025’in kasım ayında da bütçe görüşmelerinde yaşanmıştı. Kral Philippe, 6 Kasım 2025’te de başbakanı kabul etmiş; Sarayın o tarihteki resmî açıklamasında hükümet içindeki bütçe anlaşmazlıklarının devam ettiği belirtilmişti. Koalisyon, aynı ayın ilerleyen günlerinde 2029’a kadar uzanan tasarruf tedbirleri üzerinde anlaşmaya varmıştı. 2026 sonundaki görüşmeler ise takip eden yılın mali planı için yeniden uzlaşma gerektiriyor.

Koalisyonun diğer yasa gündemlerinde hangi çalışmalar bulunuyor?

Federal hükümetin gündeminde göç mevzuatına ilişkin teklifler de bulunuyor. Transit Haber, sınır dışı işlemlerindeki konut araması tasarısını ve Mavi Kart sahiplerine yönelik komisyon teklifini ayrı haberlerde ele aldı. Bu düzenlemeler henüz kendi yasama takvimlerinde bulunuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

ECFR’den ABD seçimleri analizi: Kongre değişse de Trump’ın yetkileri sürecek

AfD’den AB için yeni plan: Yetkiler ulusal hükümetlere bırakılsın

Bulgaristan’da ikinci turu Yotova kazandı: Halkın seçtiği ilk kadın cumhurbaşkanı

Polonya Anayasa Mahkemesinde yönetim krizi: Cumhurbaşkanından darbe suçlaması