CSIS: ABD’nin ağır sığınak bombalarında stok baskısı oluşabilir

Sığınak delici bombalar, ABD’nin İran’daki derin yer altı tesisleri için ayırdığı mühimmat kapasitesi tartışılırken yeni bir bütçe araştırmasının konusu oldu. Washington merkezli CSIS araştırmacıları Mark Cancian ve Chris Park, 15 Ekim 2026 tarihli çalışmalarında 2.000 librelik delici mühimmatın stoklarının geniş olduğunu, 5.000 librelik ağır sınıfta ise baskı oluşabileceğini değerlendiriyor. Araştırma, ABD’nin 2027 mali yılı için bu silah grubuna 429 milyon dolar talep ettiğini ortaya koyuyor.

Bu talep, önceki on mali yılın 2027 dolarına göre düzeltilmiş yıllık 123 milyon dolarlık ortalamasını belirgin biçimde aşıyor. CSIS, askerî birliklerin korunan yer altı tesislerine karşı daha fazla delici mühimmata ihtiyaç duyduğunu savunuyor. ABD Hava Kuvvetlerinin resmî 2027 bütçe sayfası harcama kalemlerini ve tedarik belgelerini yayımlıyor; 429 milyon dolarlık toplam ve tarihsel ortalama ise CSIS’in farklı mühimmat kalemlerini bir araya getiren hesaplaması.

Sığınak delici bombalar için 429 milyon dolarlık talep

Pentagonun 2027 mali yılı bütçe hazırlığı, derine gömülü ve güçlendirilmiş askerî tesislere yönelik mühimmat alımlarını genişletme isteğini yansıtıyor. CSIS yazarları, bu hedefleri ABD Savunma Bakanlığının kullandığı “hard and deeply buried targets” tanımıyla inceliyor. Araştırmada 2019’da terör örgütü DEAŞ’a karşı operasyonların yükselttiği talebin ardından şimdi daha yaygın yer altı altyapısının vurgulandığı aktarılıyor.

Hava Kuvvetlerinin 2027 bütçe genel görünümünde mühimmat tedarik ödeneğinin hava kuvvetleri için 910 milyon dolar talep edildiği aktarılıyor. Bu belge, hava kuvvetlerinin tüm mühimmat grubunu kapsıyor. CSIS’in 429 milyon doları ise hizmet kollarındaki belirli konvansiyonel delici silahlar için yaptığı ayrı toplulaştırma. Hava Kuvvetlerinin genel mühimmat bütçesi, CSIS’in delici mühimmat için hesapladığı tutardan daha geniş bir alanı kapsıyor.

ABD yönetiminin talebi Kongre sürecine konu olan bir bütçe önerisi. Hava Kuvvetlerinin nisan ayında yayımladığı resmî duyuru 2027 bütçe teklifinin yasama organınca değerlendirileceğini bildiriyordu.

İki bin ve beş bin librelik mühimmat arasında stok farkı

Araştırmacıların belirlediği temel ayrım mühimmatın yalnız boyutunda değil, kullanım alanında ve yerine yenisinin konulma hızında. ABD’nin 2.000 librelik BLU-109 ve daha yeni BLU-137 sınıfında yıllara yayılan büyük tedarik geçmişi bulunuyor. Bu yüzden CSIS, savaş sırasında yoğun biçimde kullanılan daha küçük delici mühimmatın toplam envanterinin geniş kaldığını aktarıyor.

Beş bin librelik BLU-113 ve BLU-138 sınıfına gelindiğinde değerlendirme değişiyor. Daha derindeki korunaklı tesisler için öngörülen bu mühimmat, sayıca daha sınırlı bir kategori oluşturuyor. Cancian ve Park, özellikle İran’da ayakta kalan en sertleştirilmiş hedeflerin söz konusu ağır sınıftaki stoklar üzerinde baskı yaratabileceği görüşünde. Bu, araştırmacıların muhtemel tedarik riski değerlendirmesi; resmî ve güncel stok dökümü yayımlanmış bir miktar değil. Sığınak delici bombalar için envanterin değerlendirilmesinde farklı ağırlıktaki modellerin toplamını tek stok gibi ele almak, büyük ve özel mühimmat ihtiyacını perdeleyebilir. BLU-138, 2023 mali yılından beri tedarik edilen ve daha önceki BLU-113/122 modellerinin yerini alması planlanan sınıfta bulunuyor.

CSIS ayrıca 30.000 librelik GBU-57 Massive Ordnance Penetrator (MOP) mühimmatını farklı bir ağır sınıf olarak inceliyor. Çalışmaya göre Haziran 2025’te Fordo ve Natanz tesislerine yönelik ABD operasyonunda 14 adet kullanıldı. Araştırmacılar, kalan miktarın çok düşük olabileceğini tahmin ediyor. GBU-57’nin stok tahmini ile 5.000 librelik bombalara ilişkin değerlendirme birbirinden ayrı tutuluyor.

İran’ın yer altı tesisleri araştırmanın merkezinde

İran’ın nükleer altyapısı ve yer altındaki füze depoları, CSIS’in neden ağır delici silahlara odaklandığını inceliyor. Cancian ve Park, Hürmüz Boğazı çevresindeki yer altı tesislerine ilişkin raporlara atıfta bulunarak savaş sırasında bazı korunaklı altyapı unsurlarının ayakta kaldığını değerlendiriyor.

Pickaxe Mountain adıyla bilinen dağ içi tesis de makalede tartışılıyor. Araştırmacılar, yapımının sürdüğüne ilişkin açık kaynak analizlerini aktararak tesisin mevcut konvansiyonel silahların erişim sınırlarını zorlayabileceği görüşünü paylaşıyor. İran’daki tesislerin derinliği, kullanılan yapı malzemesi ve çevresindeki arazi özellikleri kamuya açık ölçümlerde farklı belirsizlikler taşıyor.

Daha önce Transit Haber’de yayımlanan İran savaşı sırasında ABD cephaneliğinin durumuna ilişkin haber, Moskova’nın çatışmanın Amerikan kaynaklarına etkisi hakkındaki değerlendirmelerini ele almıştı. Yeni CSIS çalışması ise mühimmat türlerine ve 2027 mali yılı talebine dayanıyor. Bütçe verisi, savaşın askerî ve mali sonuçlarının ayrı bir boyutunu yansıtıyor.

Hedef sayısı artarken üretim planı da değişiyor

Dağların içine yerleştirilen tesislerle daha küçük tünel ağları aynı mühimmat ihtiyacını doğurmuyor. CSIS, nispeten çok sayıdaki korunaklı mevzi için yeterli hacimde mühimmat bulunmasını; çok derindeki az sayıdaki tesis içinse özel ve ağır silahların üretilmesini iki farklı tedarik problemi olarak tanımlıyor. Her iki alanda da üretim kapasitesi, stokların yenilenme süresi ve mevcut mühimmatın modernizasyonu tartışılıyor.

Sığınak delici bombalar büyük ölçüde hava araçlarından bırakılıyor. Araştırma, bunun hedef bölgesine uçak gönderilmesini gerektirdiğini; uzun menzilden kullanılabilecek mühimmat seçeneklerinin ise daha sınırlı olduğunu hatırlatıyor.

ABD Hava Kuvvetlerinin resmî bütçe sunumunda modernizasyon ile mevcut operasyonları sürdürme ihtiyaçları aynı mali programın parçaları olarak anlatılıyor. CSIS raporu bu geniş bütçe gündemindeki tek bir mühimmat ailesine odaklanıyor.

ABD’nin İran operasyonları ve yeni bütçe kıyaslaması

İran’daki askerî operasyonlar sürerken Washington’un mühimmat yenileme planı, mevcut stoklarla gelecekteki üretim arasında bir takvim sorusu yaratıyor. CSIS yazısında geçmiş operasyonlarda kullanılan mühimmatlara, ağır bombaların üretim döngülerine ve korunmuş askerî tesislerin sayısına bakılıyor. Özellikle çok büyük bombalarda üretim ile teslimat arasındaki süre, bütçe talebinin kısa vadeli stok durumunu ne ölçüde değiştirebileceği bakımından belirleyici. Sığınak delici bombalar konusunda 2027 talebinin gerçekleşmesi ayrıca Kongre’nin ödenek kararlarına bağlı.

Körfez’de çatışma ve lojistik koşullarını izleyenler için İran savaşı ve petrol fiyatlarına ilişkin önceki haber ile Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş tartışması farklı sonuçları aktarıyor. 15 Ekim’deki CSIS araştırmasının yeni verisi, konvansiyonel delici silahlara ayrılması istenen 429 milyon dolar ile geçmiş on yılın 123 milyon dolarlık yıllık ortalamasının karşılaştırılması ve mühimmat sınıflarının stok açısından ayrı değerlendirilmesi.

Raporun sonucunda sığınak delici bombalar, yer altına taşınan askerî altyapıya karşı ABD’nin mühimmat politikasındaki talep artışının göstergesi olarak ele alınıyor. 2.000 librelik yaygın sınıfta geniş stok bulunduğu, 5.000 librelik ağır sınıfta ise baskı gelişebileceği CSIS’in temel bulguları arasında. 2027 bütçesine ilişkin kesin tahsis ve teslimat takvimi, Kongre kararları ile takip eden resmî tedarik belgelerinde netleşecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

ABD’nin Irak’tan çekilmesi Ürdün’ün askerî rolünü değiştirdi: Dört cephede risk

Axios: Trump ile Netanyahu seçimlerden önce İran’a saldırıyı görüştü, Beyaz Saray reddetti

Tahran’da savaşın bitişi tartışıldı: Üç İranlı uzmandan 1988 uyarısı

Herzog konuşmaya başlayınca Fidan ve 10’dan fazla ülkenin temsilcisi salonu terk etti